1. Kẽm có vai trò gì với trẻ em?

Về mặt sinh lý học, kẽm là thành phần cấu tạo và tham gia trực tiếp vào hoạt động của nhiều loại enzyme khác nhau trong cơ thể. Đối với trẻ em đang trong giai đoạn phát triển vàng, kẽm đóng vai trò quan trọng trong việc kích thích sự nhân lên của các tế bào, hỗ trợ quá trình tổng hợp protein và ADN. Nhờ cơ chế này, kẽm trở thành yếu tố không thể thiếu giúp trẻ tăng trưởng chiều cao tối ưu, phát triển khối cơ và duy trì thể trạng khỏe mạnh.

Đối với hệ thống miễn dịch, kẽm tham gia vào quá trình phát triển và thực hiện chức năng của các tế bào lympho T và lympho B, giúp cơ thể chống lại vi khuẩn và virus. 

Một vai trò quan trọng khác của kẽm là kích thích sự phát triển của các nụ vị giác và khứu giác. Khi cơ thể được cung cấp đủ lượng kẽm, độ nhạy cảm của vị giác tăng lên, giúp trẻ cảm nhận hương vị thức ăn tốt hơn, từ đó kích thích cảm giác thèm ăn tự nhiên, khắc phục tình trạng biếng ăn sinh lý thường gặp ở độ tuổi mẫu giáo.

Kẽm là vi chất không thể thiếu trong quá trình phát triển của trẻ

2. Dấu hiệu nhận biết trẻ thiếu kẽm

Sự thiếu hụt kẽm thường diễn tiến âm thầm và biểu hiện qua nhiều triệu chứng trên các hệ cơ quan khác nhau như:

• Hệ tiêu hóa: Trẻ biếng ăn kéo dài, ăn không ngon miệng thậm chí rối loạn vị giác.
• Phát triển thể chất: Tốc độ tăng trưởng chững lại, trẻ thấp còi, chậm tăng cân và suy dinh dưỡng so với bạn bè đồng trang lứa.
• Hệ miễn dịch: Do hệ miễn dịch bị suy yếu khi thiếu vi chất này, trẻ sẽ trở nên nhạy cảm với sự thay đổi của thời tiết, thường xuyên mắc các bệnh lý nhiễm trùng tái đi tái lại như viêm đường hô hấp, viêm họng, tiêu chảy kéo dài.
• Da, tóc, móng: Tóc xơ xác, rụng nhiều; móng tay giòn, dễ gãy và thường xuất hiện các vệt trắng ngang trên móng.
• Hệ thần kinh: thiếu kẽm làm giảm vận chuyển canxi vào não khiến trẻ hay trằn trọc, quấy khóc về đêm, rối loạn giấc ngủ và dễ cáu gắt.

3. Liều lượng bổ sung kẽm cho trẻ em theo từng độ tuổi

Việc bổ sung kẽm bắt buộc phải tuân theo nhu cầu sinh lý của từng giai đoạn phát triển, tuyệt đối không được tự ý lạm dụng liều cao. Theo số liệu được công bố trên Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH - National Institutes of Health), liều lượng kẽm khuyến nghị mỗi ngày theo từng đối tượng như sau:

• Đối với trẻ sơ sinh dưới 6 tháng tuổi: Nhu cầu kẽm rơi vào khoảng 2 miligam mỗi ngày. Trong giai đoạn này, nguồn sữa mẹ hoàn toàn có thể đáp ứng đủ lượng kẽm cần thiết mà không cần bổ sung thêm từ bên ngoài, trừ trường hợp trẻ sinh non hoặc mẹ bị thiếu hụt dinh dưỡng nghiêm trọng. 
• Với trẻ 7 tháng đến 3 tuổi: Nhu cầu kẽm tăng lên mức 3 miligam mỗi ngày.
• Đối với trẻ trong độ tuổi từ 4 đến 8 tuổi: Lượng kẽm cần thiết là 5 miligam mỗi ngày. 
• Với trẻ từ 9 đến 13 tuổi: cần khoảng 8 miligam kẽm mỗi ngày để đáp ứng sự phát triển mạnh mẽ của hệ xương khớp và sự hoàn thiện của các tuyến nội tiết. 

Cần lưu ý rằng, đây là mức liều sinh lý duy trì hàng ngày. Đối với những trẻ đã được chẩn đoán thiếu kẽm bệnh lý thông qua xét nghiệm máu, bác sĩ sẽ kê một phác đồ điều trị với liều lượng cao hơn rất nhiều (có thể từ 10 đến 20 miligam mỗi ngày) trong một thời gian ngắn. Phụ huynh tuyệt đối không lấy mức liều điều trị này để tự áp dụng bổ sung hàng ngày cho con tại nhà.

Liều lượng bổ sung kẽm cho trẻ em khác nhau theo từng độ tuổi

4. Cách bổ sung kẽm cho trẻ em đúng chuẩn, đạt hiệu quả cao nhất

Bên cạnh liều lượng, thời điểm và cách thức uống kẽm cũng quyết định lớn đến tỷ lệ hấp thu vi chất này tại màng ruột. Vi khoáng này hấp thu tốt nhất trong môi trường dạ dày trống nên thời điểm vàng để cho trẻ uống kẽm là vào buổi sáng, trước bữa ăn 1 giờ hoặc 2 giờ sau khi ăn. 

Tuy nhiên, một số trẻ có niêm mạc dạ dày nhạy cảm có thể gặp tình trạng cồn cào, buồn nôn khi uống kẽm lúc đói. Trong trường hợp này, phụ huynh có thể linh hoạt cho trẻ uống kẽm ngay trong hoặc ngay sau bữa ăn để làm dịu đường tiêu hóa, dù tỷ lệ hấp thu có thể giảm đi đôi chút.

Để tối ưu hóa quá trình hấp thu, kẽm nên được kết hợp sử dụng cùng với Vitamin C. Vitamin C đóng vai trò như một chất dẫn xuất tạo ra môi trường axit thuận lợi tại ruột non, giúp kẽm dễ dàng thẩm thấu vào máu. Cha mẹ có thể cho trẻ uống kẽm kèm với nước cam, nước chanh hoặc các chế phẩm siro kẽm đã được nhà sản xuất tích hợp sẵn thành phần Vitamin C.

Ngược lại, có một nguyên tắc ba mẹ cần ghi nhớ là không cho trẻ uống kẽm cùng lúc với các khoáng chất như sắt và canxi. Trường hợp trẻ được bác sĩ chỉ định uống cả kẽm, sắt và canxi, ba mẹ cần nhớ kỹ các lưu ý được bác sĩ trao đổi. Thông thường, khoảng cách uống giữa các loại vi chất này thường cách nhau ít nhất từ 2 đến 3 tiếng đồng hồ để đảm bảo hiệu quả điều trị.

5. Lưu ý an toàn và khi nào cần đưa trẻ đi khám

Việc bổ sung kẽm cho trẻ em mang lại nhiều lợi ích nhưng nếu lạm dụng sẽ dẫn đến tình trạng ngộ độc kẽm cấp tính hoặc mạn tính. Dấu hiệu trẻ bị dư thừa kẽm bao gồm cảm giác buồn nôn liên tục, nôn mửa, miệng có vị kim loại đắng ngắt, đau thắt bụng và tiêu chảy. Đáng lo ngại hơn, sự tích tụ kẽm nồng độ cao trong máu sẽ gây cản trở cơ thể hấp thu sắt và đồng, dẫn đến tình trạng suy giảm miễn dịch ngược và thiếu máu thứ phát.

Do đó, trước khi lựa chọn bổ sung các chế phẩm có chứa kẽm, ba mẹ hãy ưu tiên thiết lập cho con một chế độ ăn giàu kẽm tự nhiên. Kẽm có hàm lượng rất dồi dào trong các loại hải sản có vỏ như hàu, sò, nghêu, cũng như trong các loại thịt đỏ, lòng đỏ trứng, ngũ cốc nguyên hạt và các loại hạt họ đậu.

Ba mẹ có thể trao đổi thêm với các bác sĩ dinh dưỡng để lên chế độ ăn phù hợp cho con

Bổ sung kẽm cho trẻ em cần đảm bảo tính chính xác về liều lượng và thời điểm uống. Khi nhận thấy con có dấu hiệu biếng ăn, chậm lớn, phụ huynh nên đưa trẻ đi thăm khám dinh dưỡng tại các cơ sở y tế uy tín như Hệ thống Y tế MEDLATEC để bác sĩ kiểm tra và tư vấn thêm. Để đặt lịch thăm khám chủ động, Quý khách vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 của MEDLATEC để được hỗ trợ 24/7.