1. Nang khe mang là gì? Triệu chứng như thế nào?

Nang khe mang là một dị tật bẩm sinh và có ngay từ khi trẻ chào đời. Một số trẻ bị bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng rất rõ ràng ngay từ khi sinh ra. Bên cạnh đó, một số trường hợp lại không có triệu chứng và đến khi người bệnh trưởng thành mới biết mình có dị tật bẩm sinh nang khe mang. 

Nang khe mang là dị tật không quá phổ biến

Bệnh biểu hiện bởi những khối u nang ở cổ và rất dễ bị nhầm lẫn với áp xe vùng cổ. Những khối u nang này thường mềm, có tính đàn hồi và di động được khi sờ nắn, kích thước khối u có thể đạt từ 1 đến 10 cm với tốc độ phát triển chậm. 

Dưới đây là một số biểu hiện cụ thể của nang khe mang: 

- Có khối u xuất hiện ở cổ, vị trí dưới cơ ức đòn chũm, ở 1/3 trên góc hàm dưới. 

- Kích thước nang thay đổi tùy trường hợp, thường từ vài cm đến vài chục cm nếu để lâu, và thường di động nhẹ khi sờ nắn (không dính chặt vào mô xung quanh). 

- Khi sờ vào nang, bạn sẽ cảm nhận rõ nang mềm, căng như bọc chứa dịch bên trong (tính chất “phập phều”). Khi người bệnh tác động vào nang, rất dễ xảy ra nhiễm trùng. 

- Khi nang vỡ ra, trên da vùng cổ sẽ xuất hiện một lỗ rò. 

Lưu ý quan trọng: một khối u vùng cổ cứng chắc, cố định, không di động, to nhanh hoặc kèm sụt cân không phải là đặc điểm của nang khe mang lành tính. Đây là dấu hiệu cần đi khám ngay để loại trừ khối u ác tính hoặc hạch di căn.

2. Phân loại nang khe mang

Có thể phân loại nang khe mang dựa vào nhiều yếu tố như biểu hiện của nang hay vị trí nang xuất hiện. Cụ thể như sau: 

2.1. Dựa vào biểu hiện 

Có thể chia nang khe mang thành 3 loại khác nhau với những biểu hiện khác nhau. Bao gồm: 

- Dạng nang: Đây là loại nang có lớp biểu mô và không có lỗ thông thương ở bên ngoài. Chính vì thế, người bệnh thường không gặp phải các triệu chứng bất thường và không biết mình mang bệnh. Phần lớn bệnh nhân được phát hiện bệnh tình cờ, khi đi khám sức khỏe tổng quát hay đi khám các bệnh lý khác. 

- Dạng xoang: Nang khe mang thông thương với da qua lỗ thông. Do đó, có thể phát hiện nang bằng mắt thường. Trường hợp nang dạng xoang kết nối với bên trong thanh quản, bác sĩ có thể nhận biết bệnh qua phương pháp nội soi.

- Các lỗ rò: Đây là những lỗ rò nối giữa thanh quản và lớp da bên ngoài. 

2.2. Dựa vào vị trí

Dựa vào vị trí có thể phân chia nang khe mang thành các loại sau: 

- Nang thứ 1: Được đánh giá là dạng nang hiếm gặp. Loại nang này có chứa ngoại bì, nằm dưới hàm hay xung quanh tai. Ngoài ra, nang có thể xuất hiện ở cạnh dây thần kinh trên mặt, có lỗ mở ở bên dưới hàm.

- Nang thứ 2: Loại nang này thường gặp và chiếm đa số trong những trường hợp người bệnh bị nang khe mang. Bệnh có thể gây ra những triệu chứng rõ ràng khi bệnh nhân được khoảng 10 tuổi. Vị trí của nang thường là ở vùng dưới hàm. Bên cạnh đó, một số trường hợp nang có thể xuất hiện ở các nhánh dây thần kinh mặt. 

- Nang thứ 3: Đây cũng là loại nang khe mang ít gặp. Vị trí của nang là ở gần tuyến giáp. 

- Nang thứ 4: Đây là loại nang khe mang hiếm gặp nhất và thường xuất hiện ở bên trái. 

3. Điều trị nang khe mang bằng cách nào?

Mặc dù tỉ lệ biến chuyển thành ác tính rất thấp nhưng nang khe mang vẫn là vấn đề cần được điều trị sớm để tránh nguy cơ gây rò rỉ, nhiễm trùng và gây chèn ép những cơ quan xung quanh. 

Hiện nay phẫu thuật nang khe mang là phương pháp điều trị bệnh phổ biến nhất. Đây là phương pháp giúp điều trị triệt để, hạn chế nguy cơ tái phát và phòng ngừa những biến chứng nghiêm trọng về sau. Để bệnh càng lâu, kích thước u nang càng to, gây ảnh hưởng đến thẩm mỹ và khiến quá trình điều trị về sau rất phức tạp. 

Phẫu thuật là phương pháp điều trị bệnh thường được áp dụng và có thể mang lại hiệu quả tích cực 

Cụ thể như sau: 

- Bác sĩ sẽ rạch một đường ngang vào nang hoặc cũng có thể rạch song song cùng bờ trước cơ ức đòn chũm.

- Đối với những trường hợp vị trí nang phức tạp, chẳng hạn nang nằm sâu dưới cơ, bám vào da cổ,... bác sĩ cần thực hiện tách nang ra khỏi các mô xung quanh. 

- Đối với những trường hợp nang bị thủng xẹp, việc loại bỏ nang ra khỏi vị trí là rất khó khăn. Bác sĩ có thể bơm xanh methylen (methylene blue), đôi khi phối hợp với keo fibrin, vào lòng nang để đánh dấu rõ ranh giới khối nang, giúp cắt trọn vẹn và hạn chế nguy cơ tái phát do sót mô. 

- Sau khi thực hiện phẫu thuật loại bỏ u nang, người bệnh cần điều trị với thuốc kháng sinh để phòng ngừa nguy cơ nhiễm trùng vết mổ.

Bạn nên đi khám nếu có biểu hiện bất thường, nghi ngờ nang khe mang

Nang khe mang là dị tật do cấu trúc bất thường trong quá trình phát triển phôi thai. Bệnh không thường gặp và cũng không quá nghiêm trọng nhưng bạn vẫn cần cẩn trọng. Bên trong nang khe mang thường có chứa dịch và có thể gây kích ứng da. Nếu không điều trị sớm có thể dẫn đến tình trạng rò rỉ, nhiễm trùng. Do đó, bạn nên đi khám sớm nếu cơ thể có những biểu hiện bất thường (đặc biệt nếu khối u cứng, cố định hoặc to nhanh) để được bác sĩ kịp thời kiểm tra và điều trị bệnh bằng những phác đồ điều trị phù hợp. 

Nếu cần được tư vấn thêm hoặc có biểu hiện nghi ngờ bệnh và muốn đặt lịch khám tại Hệ thống Y tế MEDLATEC, quý khách có thể gọi đến tổng đài 1900 56 56 56, các tổng đài viên sẽ tư vấn cụ thể hơn cho bạn.