1. Các dấu hiệu bị say thuốc tây thường gặp nhất ở người bệnh

Nhận biết sớm dấu hiệu bị say thuốc tây đóng vai trò vô cùng quan trọng giúp người bệnh có hướng can thiệp kịp thời, tránh biến chứng tổn thương cơ quan nội tạng. Tùy thuộc vào cơ địa, loại thuốc sử dụng cũng như liều lượng, các biểu hiện say thuốc tây thường xuất hiện sau khi uống thuốc, thời điểm khởi phát khác nhau tùy từng loại thuốc và cơ địa, với các mức độ khác nhau.

Biểu hiện trên hệ thần kinh và giác quan

– Chóng mặt, hoa mắt, choáng váng: Đây là phản ứng phổ biến nhất. Người bệnh có cảm giác mọi vật xung quanh chao đảo, nghiêng ngả, cơ thể mất thăng bằng, đứng không vững. 

– Nhức đầu, nặng đầu: Cảm giác đau bứt rứt hoặc đau tưng tưng hai bên thái dương, đầu óc mơ hồ, khó tập trung. 

– Buồn ngủ dính mắt hoặc mất ngủ đột ngột: Một số dòng thuốc gây ức chế thần kinh làm người bệnh lơ mơ, thèm ngủ dữ dội, trong khi một số dòng thuốc kích thích lại khiến thần kinh căng thẳng, bồn chồn.

Chóng mặt, hoa mắt là biểu hiện của say thuốc Tây

Biểu hiện trên hệ tiêu hóa

– Nôn và buồn nôn: Cảm giác nôn nao ở cổ họng và vùng thượng vị, dịch vị dạ dày trào ngược khiến người bệnh muốn nôn mửa ngay sau khi nuốt thuốc.

 – Đau rát dạ dày, cào ruột: Thuốc kích ứng trực tiếp lên niêm mạc dạ dày gây ra cơn đau rát nhẹ, đầy hơi, ợ chua hoặc tiêu chảy nhẹ.

 – Khô đắng miệng: Vị giác thay đổi, đắng ngắt ở họng, luôn có cảm giác khát nước liên tục.

Biểu hiện trên hệ tuần hoàn và hô hấp

– Tim đập nhanh, hồi hộp: Lồng ngực phập phồng, nhịp tim tăng nhanh đột ngột khiến người bệnh cảm thấy bàng hoàng, lo âu. 

– Huyết áp tụt nhẹ: Người bệnh cảm thấy xây xẩm mặt mày, tay chân lạnh ngắt, vã mồ hôi hột. 

– Nhịp thở hơi nông: Thở dốc nhẹ hoặc có cảm giác hụt hơi khi vận động.

2. Phân biệt hiện tượng say thuốc tây với dị ứng thuốc và sốc phản vệ

Nhiều người thường đánh đồng say thuốc tây với hiện tượng dị ứng hay sốc phản vệ. Tuy nhiên, theo các bác sĩ đây là các trạng thái y khoa hoàn toàn biệt lập:

Say thuốc tây (Tác dụng phụ hoặc phản ứng giả say)

Say thuốc thực chất là tác dụng không mong muốn (side-effects) của thuốc lên hệ thần kinh trung ương hoặc hệ tiêu hóa khi cơ thể chưa kịp thích nghi. Các triệu chứng thường dừng ở mức choáng váng, buồn nôn, mệt mỏi và sẽ tự thuyên giảm khi thuốc tan hết hoặc khi dừng thuốc. Say thuốc không kích hoạt hệ thống miễn dịch tạo ra kháng thể.

Dị ứng thuốc

Dị ứng xảy ra khi hệ miễn dịch coi thành phần của thuốc là "vật thể lạ" tấn công cơ thể. Biểu hiện đặc trưng là mẩn ngứa, nổi mề đay thành từng mảng, sưng mắt, sưng môi, sốt cao. Phản ứng này không phụ thuộc vào liều lượng thuốc uống ít hay nhiều.

Sốc phản vệ

Đây là cấp độ nguy hiểm nhất của dị ứng thuốc, uy hiếp trực tiếp đến tính mạng.Thường xuất hiện nhanh sau khi dùng thuốc, người bệnh xuất hiện triệu chứng khó thở dữ dội, nghẹt thở, phù nề thanh quản, mạch đập nhanh nhưng nhỏ khó bắt, tụt huyết áp sâu và co giật. Trường hợp này cần cấp cứu y tế lập tức trong vòng vài phút. Hãy gọi cấp cứu 115 ngay. Thuốc điều trị đầu tay là adrenaline tiêm bắp, do nhân viên y tế thực hiện.

3. Những nhóm thuốc tây dễ gây ra tình trạng say thuốc nhất

Không phải loại thuốc nào cũng gây ra cảm giác say. Dưới đây là các nhóm thuốc thường gặp phản ứng say thuốc trong thực hành lâm sàng:

– Thuốc kháng sinh: Các dòng kháng sinh phổ rộng như amoxicillin, ciprofloxacin, metronidazole... thường dễ gây cào ruột, buồn nôn, chóng mặt do làm thay đổi đột ngột hệ vi sinh đường ruột và kích ứng niêm mạc.

Nhóm thuốc kháng sinh là nhóm thuốc dễ gây ra tình trạng say thuốc

– Thuốc kháng histamine (Thuốc trị dị ứng, sổ mũi): Các thế hệ thuốc kháng histamine cũ như chlorpheniramine, diphenhydramine có đặc tính qua hàng rào máu não mạnh, gây ra tình trạng lơ mơ, say sẩm, buồn ngủ trầm trọng.

– Thuốc giảm đau, hạ sốt, chống viêm: Nhóm NSAIDs (ibuprofen, naproxen...) hay thuốc giảm đau trung ương chứa codein, tramadol dễ gây đau dạ dày, choáng váng, buồn nôn.

– Thuốc điều trị huyết áp và tim mạch: Các thuốc hạ áp nếu làm giảm huyết áp quá nhanh sẽ khiến lượng máu lưu thông lên não giảm đột ngột, dẫn tới hoa mắt, xây xẩm.

– Thuốc điều trị thần kinh, mất ngủ: Các thuốc an thần, chống trầm cảm làm thay đổi nồng độ chất dẫn truyền thần kinh, khiến người dùng bị dật dờ, chuếnh choáng như say rượu vào thời gian đầu sử dụng.

4. Nguyên nhân khiến cơ thể xuất hiện phản ứng say thuốc tây

Tình trạng say thuốc khởi phát do sự kết hợp của nhiều yếu tố chủ quan và khách quan:

– Dùng thuốc khi bụng đói: Uống thuốc lúc dạ dày rỗng khiến nồng độ thuốc hấp thu vào máu nhanh hơn bình thường, đồng thời các hóa chất trong thuốc tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc dạ dày gây kích ứng mạnh.

Dùng thuốc khi bụng đói là một trong những nguyên dân dẫn đến say thuốc

– Uống thuốc sai liều hoặc tự ý tăng liều: Việc sử dụng quá liều so với chỉ định làm vượt ngưỡng dung nạp của gan và thận, gây ngộ độc nhẹ hoặc bộc phát mạnh tác dụng phụ.

– Cơ địa nhạy cảm hoặc thể trạng suy nhược: Người mới ốm dậy, người già, trẻ em có chức năng chuyển hóa gan thận kém hơn nên dễ bị đè nặng bởi tác dụng phụ của thuốc.

– Tương tác bất lợi giữa thuốc và thực phẩm: Sử dụng thuốc cùng lúc với rượu, bia, cà phê, nước trà đặc hoặc nước ép bưởi làm thay đổi vận tốc chuyển hóa thuốc tại gan, gây tích tụ nồng độ thuốc cao trong máu.Đặc biệt, người dùng metronidazole nên tránh hoàn toàn rượu bia trong thời gian dùng thuốc và ít nhất 3 ngày sau khi ngưng, vì có thể gây đỏ bừng mặt, đau bụng, buồn nôn và nôn.

5. Cách xử trí an toàn tại nhà khi gặp dấu hiệu bị say thuốc tây

Ngay khi nhận thấy bản thân hoặc người nhà có biểu hiện bị say thuốc, bạn cần bình tĩnh thực hiện theo các bước sơ cứu chuẩn y khoa dưới đây:

Ngưng sử dụng loại thuốc nghi ngờ

Bạn nên tạm hoãn liều tiếp theo của loại thuốc nghi ngờ và liên hệ bác sĩ hoặc dược sĩ để được hướng dẫn. Riêng thuốc điều trị bệnh mạn tính (huyết áp, tim mạch, đái tháo đường, thần kinh, an thần, chống trầm cảm), tuyệt đối không tự ý ngưng hẳn khi chưa hỏi ý kiến bác sĩ.. Lưu lại vỏ thuốc, nhãn mác hoặc đơn thuốc để cung cấp thông tin cho bác sĩ khi cần thiết.

Nghỉ ngơi ở tư thế an toàn

– Hãy nằm nghỉ ở nơi thoáng mát, yên tĩnh, tránh ánh sáng quá mạnh và tiếng ồn.

 – Nằm kê chân cao hơn đầu một chút để hỗ trợ máu lưu thông về não tốt hơn.

 – Nếu có cảm giác buồn nôn, nên nằm nghiêng sang một bên để tránh dịch nôn trào ngược vào đường thở gây sặc.

Bổ sung nước và chất điện giải

– Uống từng ngụm nhỏ nước lọc ấm để bù nước và giúp cơ thể dễ chịu hơn. . 

– Có thể uống nước chanh đường ấm, nước gừng tươi pha mật ong hoặc nước dừa. Gừng có tác dụng êm dịu dạ dày, giảm bớt triệu chứng buồn nôn Không dùng mật ong cho trẻ dưới 12 tháng tuổi. Người đái tháo đường nên hạn chế đường từ mật ong. 

– Không cố tình móc họng gây nôn nhất là khi người bệnh đang trong trạng thái lơ mơ, mất tỉnh táo.

6. Khi nào cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế khẩn cấp?

Người nhà hãy đưa người bệnh đến ngay bệnh viện gần nhất nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm sau: 

– Khó thở, thở rít, tức ngực dữ dội. 

– Sưng môi, sưng lưỡi, sưng mí mắt, nổi mề đay đỏ khắp người.

 – Nôn mửa liên tục không thể uống được nước.

 – Co giật, nói nhảm, lơ mơ hoặc ngất xỉu.

– Tim đập nhanh kèm vã mồ hôi lạnh, tay chân lạnh, choáng váng nặng.

– Nổi bóng nước, loét miệng hoặc mắt, da bong tróc, vàng da hoặc tiểu sẫm màu.

7. Biện pháp phòng ngừa tình trạng say thuốc tây 

Để quá trình điều trị bệnh diễn ra an toàn và không gặp phải các trải nghiệm khó chịu do say thuốc, bạn nên ghi nhớ các nguyên tắc vàng:

– Tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của bác sĩ: Tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau về uống mà không có đơn. Không tự tăng/giảm liều lượng.

– Không uống thuốc khi bụng đói: Trừ các loại thuốc đặc trị được bác sĩ chỉ định bắt buộc uống trước ăn, đa số các thuốc nên được uống sau bữa ăn từ 15 đến 30 phút.

– Uống thuốc với đủ nước lọc: Luôn uống thuốc với 150 - 200ml nước lọc nguội hoặc ấm. Tránh dùng sữa, nước hoa quả, nước có ga hay trà để uống thuốc.

– Thông báo tiền sử tác dụng phụ cho bác sĩ: Trước khi kê đơn, hãy chủ động báo cho bác sĩ biết bạn từng bị say, dị ứng với loại thuốc nào trong quá khứ để bác sĩ đổi sang dòng thuốc khác phù hợp hơn.

Hiểu rõ dấu hiệu bị say thuốc tây giúp bạn chủ động bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình, biến quá trình dùng thuốc điều trị trở nên nhẹ nhàng và an toàn hơn. 

Khi xuất hiện dấu hiệu bị say thuốc tây sau khi sử dụng, người bệnh không nên chủ quan đặc biệt khi triệu chứng bất thường kéo dài hay diễn tiến nặng. Hãy đến cơ sở y tế để được bác sĩ đánh giá nguyên nhân và hướng xử trí phù hợp.

Hệ thống Y tế MEDLATEC với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa và quy trình thăm khám chuyên nghiệp sẵn sàng đồng hành cùng người bệnh. Quý khách hàng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 để được tư vấn và hỗ trợ đặt lịch.