Khoảng 1 tuần trước nhập viện, ông Đ.C.L. (68 tuổi, Hải Phòng) xuất hiện tình trạng đau khớp mức độ nhiều, đau dọc các xương dài. Kèm theo đau vùng cổ - gáy lan xuống hai vai, không rõ có sốt trong giai đoạn này.  

Ngày vào viện, bệnh nhân xuất hiện sốt cao kèm rét run, đau nhiều, nên được đưa đến Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC để thăm khám và điều trị. 

Bệnh nhân có tiền sử ung thư dạ dày năm 2018, đã phẫu thuật cắt 4/5 dạ dày và tái khám định kỳ, hiện ổn định. Ngoài ra, ông L. còn mắc tăng huyết áp và đái tháo đường type 2, điều trị duy trì nhiều năm bằng Panfor SR 1000 mg và Lisinopril 20 mg. 

Đáng chú ý, trong khoảng một tuần trước nhập viện, bệnh nhân có sử dụng thêm nhiều thuốc điều trị triệu chứng khác. Sự hiện diện của nhiều bệnh nền và tiền sử dùng thuốc kéo dài khiến việc phân biệt giữa nhiễm trùng - biến chứng bệnh nền - tác dụng phụ của thuốc trở nên phức tạp hơn.  

Xét nghiệm cho thấy bạch cầu tăng cao (23,07 G/L) và CRP tăng rất cao (295,88 mg/L) - gợi ý tình trạng viêm mạnh. Tuy nhiên, cấy máu âm tính, siêu âm tim và nội soi tiêu hóa trên không phát hiện bất thường, loại trừ phần lớn nguyên nhân nhiễm trùng huyết hay biến chứng ung thư.  

Kết quả xét nghiệm của bệnh nhân cho thấy chỉ số CRP tăng cao  

Hình ảnh MRI toàn thân chủ yếu ghi nhận các thay đổi thoái hóa cột sống cổ và thắt lưng, phù cơ và mô mềm, không phát hiện tổn thương nhiễm trùng hay khối u đặc hiệu, không đủ để giải thích tình trạng sốt cao kéo dài và phản ứng viêm mạnh của bệnh nhân. 

Bệnh nhân được chẩn đoán ban đầu là tình trạng nhiễm khuẩn chưa rõ ổ, kèm thoát vị đĩa đệm cột sống và được điều trị bằng kháng sinh phổ rộng cùng thuốc giảm đau, chống viêm. 

Tuy nhiên, sau 3 ngày điều trị, bệnh nhân vẫn sốt cao liên tục, đau mỏi cơ toàn thân không cải thiện, trong khi toàn bộ các xét nghiệm tìm căn nguyên nhiễm trùng đều âm tính. Đây là yếu tố then chốt giúp các bác sĩ phải đặt lại vấn đề chẩn đoán, chuyển hướng sang các bệnh lý viêm - tự miễn không do nhiễm trùng. 

Sau hội chẩn chuyên môn với PGS. Nguyễn Văn Đoàn - Chuyên gia Dị ứng, Hệ thống Y tế MEDLATEC; Nguyên Giám đốc Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai; Nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Trường Đại học Y Hà Nội, bệnh nhân được chẩn đoán xác định lupus do thuốc liên quan đến Lisinopril.  

Chẩn đoán được đưa ra dựa trên chuỗi lập luận chặt chẽ: biểu hiện viêm hệ thống kéo dài không đặc hiệu, không tìm thấy ổ nhiễm trùng, không đáp ứng kháng sinh, tiền sử sử dụng Lisinopril kéo dài và đặc biệt là đáp ứng nhanh sau khi ngừng thuốc nghi ngờ.  

Bệnh nhân được chẩn đoán xác định lupus do thuốc liên quan đến Lisinopril 

Sau khi áp dụng phác đồ điều trị, bệnh nhân hết sốt nhanh chóng, giảm đau rõ rệt, tình trạng toàn thân cải thiện tốt và được xuất viện. 

ThS.BS Nguyễn Thị Ngọc - Chuyên khoa Nội, Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC trực tiếp điều trị trường hợp này cho biết, lupus do thuốc là một hội chứng tự miễn giống lupus, chỉ xảy ra ở một số cá thể nhạy cảm sau khi tiếp xúc với thuốc và được xem là một dạng tác dụng không mong muốn của thuốc. Bệnh thường khởi phát sau vài tháng đến vài năm sử dụng, hiếm khi xuất hiện đột ngột ngay sau khi dùng thuốc. 

So với lupus ban đỏ hệ thống tự phát, lupus do thuốc thường gặp ở người lớn tuổi, đặc biệt trên 50 tuổi, trong khi lupus ban đỏ hệ thống chủ yếu ảnh hưởng đến người trẻ. Về mặt lâm sàng, lupus do thuốc có thể gây ra các triệu chứng tương tự như lupus ban đỏ hệ thống, bao gồm sốt, đau khớp, đau cơ và các biểu hiện viêm toàn thân, tuy nhiên ít khi gây tổn thương nội tạng nặng hoặc các biến chứng đe dọa tính mạng. 

Hầu hết các tài liệu y khoa hiện nay đều xếp Lisinopril vào nhóm thuốc có nguy cơ rất thấp gây lupus do thuốc. Tuy vậy, trên thực tế vẫn đã ghi nhận một số trường hợp hiếm gặp liên quan đến tình trạng này.  Bên cạnh đó, các tổ chức uy tín như Lupus Foundation of America và DermNet NZ cũng đã liệt kê nhóm thuốc ức chế men chuyển (ACE inhibitors) bao gồm Lisinopril, Captopril và Enalapril trong danh mục những thuốc có khả năng gây lupus do thuốc. Mặc dù nguy cơ thấp, những dẫn chứng này cho thấy việc đánh giá lại thuốc đang sử dụng là cần thiết khi gặp các trường hợp viêm hệ thống kéo dài không rõ nguyên nhân, đặc biệt ở người bệnh cao tuổi dùng thuốc lâu năm.  

Lisinopril thuộc danh mục những thuốc có khả năng gây lupus do thuốc (Ảnh minh họa - Nguồn: Internet)  

Bác sĩ Ngọc đưa ra khuyến cáo,người dân không nên chủ quan với các triệu chứng sốt kéo dài, đau khớp, đau cơ toàn thân, nhất là khi các biểu hiện này không đáp ứng với điều trị thông thường hoặc không tìm thấy nguyên nhân nhiễm trùng rõ ràng. 

Đặc biệt, đối với những người cao tuổi, có nhiều bệnh nền và đang sử dụng thuốc điều trị mạn tính kéo dài, việc theo dõi sát các biểu hiện bất thường và tái khám định kỳ là vô cùng quan trọng. Người bệnh không tự ý dùng hoặc ngừng thuốc, mà cần trao đổi với bác sĩ khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ liên quan đến tác dụng không mong muốn của thuốc. 

Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, hệ thống xét nghiệm hiện đại và hội chẩn đa chuyên khoa, Hệ thống Y tế MEDLATEC sẵn sàng hỗ trợ người dân trong chẩn đoán, theo dõi và điều trị các bệnh lý viêm - tự miễn, bệnh lý do thuốc và các tình trạng khó chẩn đoán khác. 

Người dân khi có các dấu hiệu bất thường về sức khỏe hoặc cần tư vấn chuyên sâu, vui lòng liên hệ MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được thăm khám kịp thời.