1. Giang mai là gì? Vì sao cần điều trị theo đúng phác đồ Bộ Y tế?

Giang mai là bệnh nhiễm khuẩn kéo dài do xoắn khuẩn Treponema pallidum gây nên, lây truyền chủ yếu qua quan hệ tình dục không an toàn. Bên cạnh đó, bệnh còn có khả năng lây từ mẹ sang thai nhi trong thai kỳ hoặc lúc sinh, dẫn đến giang mai bẩm sinh với nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho trẻ.

Bệnh giang mai do xoắn khuẩn Treponema pallidum gây ra

Điểm đặc biệt của giang mai là bệnh tiến triển qua nhiều giai đoạn, trong đó có những thời kỳ gần như không có triệu chứng rõ ràng. Điều này khiến nhiều người chủ quan, không đi khám sớm và vô tình trở thành nguồn lây nhiễm cho người khác. Nếu không được điều trị đúng và đủ, giang mai có thể gây tổn thương không hồi phục ở nhiều cơ quan như hệ thần kinh, tim mạch, xương khớp và da.

Theo khuyến cáo của Bộ Y tế, điều trị giang mai đúng phác đồ cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc:

• Lựa chọn phác đồ dựa trên giai đoạn bệnh (giang mai sớm hay giang mai muộn).
• Bạn tình của người bệnh cũng cần được kiểm tra và điều trị phù hợp để tránh lây nhiễm trở lại.
• Theo dõi hiệu quả điều trị bằng xét nghiệm huyết thanh định kỳ.
• Hạn chế tối đa tự ý dùng thuốc hoặc điều trị không đúng chỉ định.

Phác đồ điều trị giang mai Bộ Y tế được xây dựng theo từng giai đoạn bệnh

2. Các giai đoạn của giang mai và ý nghĩa trong lựa chọn phác đồ điều trị

Việc xác định đúng giai đoạn bệnh là bước quan trọng để lựa chọn phác đồ điều trị giang mai phù hợp theo từng thời kỳ bệnh. Cụ thể:

2.1. Giang mai thời kỳ I

Giang mai giai đoạn I thường biểu hiện bằng săng giang mai, là tổn thương loét nông không gây đau, xuất hiện tại nơi xoắn khuẩn xâm nhập vào cơ thể như cơ quan sinh dục, vùng hậu môn hoặc niêm mạc miệng. Săng thường xuất hiện sau khi nhiễm khoảng 9 - 90 ngày và có thể tự khỏi sau vài tuần, kể cả khi không điều trị. Chính đặc điểm “tự khỏi” này khiến nhiều người nhầm tưởng bệnh đã khỏi hoàn toàn.

2.2. Giang mai thời kỳ II

Sau thời kỳ I khoảng 4 - 8 tuần, nếu không được điều trị, bệnh tiến triển sang giang mai thời kỳ II. Giai đoạn này có biểu hiện đa dạng hơn với tổn thương da và niêm mạc lan rộng. Người bệnh có thể xuất hiện đào ban không ngứa, thường gặp ở lòng bàn tay và bàn chân, các mảng niêm mạc ở miệng hoặc sinh dục, sẩn giang mai hoặc sẩn sùi ở vùng ẩm. Ngoài ra, người bệnh còn có thể mệt mỏi, sốt nhẹ, nổi hạch, rụng tóc từng mảng.

2.3. Giang mai kín (tiềm ẩn)

Giang mai kín là giai đoạn bệnh không biểu hiện triệu chứng trên lâm sàng và thường chỉ được phát hiện khi làm xét nghiệm huyết thanh. Dựa vào thời gian mắc bệnh, giai đoạn này được phân thành giang mai kín sớm (≤ 2 năm) và giang mai kín muộn (trên 2 năm hoặc không xác định được thời điểm nhiễm).

2.4. Giang mai thời kỳ III

Giang mai thời kỳ III có thể xuất hiện sau nhiều năm, thậm chí hàng chục năm kể từ khi nhiễm khuẩn ban đầu. Bệnh có thể gây tổn thương nghiêm trọng đến hệ thần kinh (giang mai thần kinh), hệ tim mạch (viêm, phình động mạch chủ) hoặc hình thành các gôm giang mai ở da, xương và nội tạng.

3. Phác đồ điều trị giang mai Bộ Y tế cho người lớn và vị thành niên

Điều trị giang mai cần được cá thể hóa dựa trên giai đoạn bệnh và tình trạng cụ thể của người bệnh, theo đúng phác đồ điều trị giang mai hiện hành. Cụ thể như sau:

3.1. Phác đồ điều trị giang mai sớm (≤ 2 năm)

- Phác đồ được ưu tiên hàng đầu: Benzathin penicillin liều 2,4 triệu đơn vị, tiêm bắp sâu, sử dụng một liều duy nhất.

- Trường hợp không có benzathin penicillin: Có thể thay thế bằng Procain penicillin liều 1,2 triệu đơn vị, tiêm bắp sâu, 1 lần mỗi ngày, điều trị liên tục trong 10 - 14 ngày.

- Trong trường hợp không sẵn có procain penicillin hoặc người bệnh có tiền sử quá mẫn với penicillin, có thể cân nhắc áp dụng một trong các phác đồ thay thế sau:

• Doxycyclin 100mg, uống 2 lần/ngày, kéo dài 14 ngày;
• Ceftriaxon 1g, tiêm bắp sâu 1 lần/ngày, trong 10 - 14 ngày;
• Azithromycin 2 g, uống liều duy nhất.

Benzathin penicillin là thuốc điều trị giang mai ưu tiên theo Bộ Y tế

3.2. Phác đồ điều trị giang mai muộn (> 2 năm hoặc không rõ thời gian mắc)

- Phác đồ ưu tiên: Benzathin penicillin liều 2,4 triệu đơn vị, tiêm bắp sâu mỗi tuần 1 lần, liên tục 3 tuần, với khoảng cách giữa hai lần tiêm không vượt quá 14 ngày.

- Khi không có benzathin penicillin, có thể áp dụng: Procain penicillin 1,2 triệu đơn vị, tiêm bắp sâu 1 lần/ngày, trong 20 ngày.

- Trường hợp dị ứng penicillin hoặc không có procain penicillin, lựa chọn thay thế là: Doxycyclin 100 mg, uống 2 lần/ngày, trong 30 ngày.

4. Phác đồ điều trị giang mai Bộ Y tế ở phụ nữ mang thai

Phụ nữ mang thai mắc giang mai cần được phát hiện sớm và điều trị kịp thời theo phác đồ giang mai dành cho thai phụ, nhằm hạn chế tối đa nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con.

Giang mai sớm (≤ 2 năm)

- Phác đồ ưu tiên: Benzathin penicillin liều 2,4 triệu đơn vị, tiêm bắp sâu, liều duy nhất.

- Trong trường hợp không có benzathin penicillin, có thể thay thế bằng: Procain penicillin 1,2 triệu đơn vị, tiêm bắp sâu 1 lần/ngày, trong 10 ngày.

- Nếu không thể sử dụng procain penicillin hoặc người bệnh dị ứng penicillin, cân nhắc một trong các lựa chọn sau:

• Erythromycin liều 500 mg, dùng đường uống 4 lần mỗi ngày, thời gian điều trị 14 ngày;
• Ceftriaxon liều 1 g, tiêm bắp sâu mỗi ngày 1 lần, điều trị trong 10 – 14 ngày;
• Azithromycin liều 2 g, sử dụng đường uống với một liều duy nhất.

Giang mai giai đoạn muộn (thời gian mắc bệnh trên 2 năm hoặc không xác định rõ thời điểm nhiễm)

- Phác đồ ưu tiên: Benzathin penicillin 2,4 triệu đơn vị, tiêm bắp sâu 1 lần mỗi tuần, trong 3 tuần liên tiếp, khoảng cách giữa hai lần tiêm không quá 14 ngày.

- Nếu không có benzathin penicillin, có thể sử dụng: Procain penicillin 1,2 triệu đơn vị, tiêm bắp sâu 1 lần/ngày, điều trị 20 ngày.

- Trường hợp dị ứng penicillin, lựa chọn thay thế là: Erythromycin 500 mg, uống 4 lần/ngày, trong 30 ngày.

Phụ nữ mang thai cần được tầm soát giang mai sớm để phòng ngừa lây truyền sang con

Lưu ý quan trọng:

- Erythromycin và azithromycin không qua được nhau thai, do đó trẻ sơ sinh có mẹ mắc giang mai vẫn cần được điều trị sau sinh theo phác đồ riêng.

- Doxycyclin chống chỉ định tuyệt đối cho phụ nữ mang thai do nguy cơ gây dị tật và biến chứng nghiêm trọng cho thai nhi

5. Phác đồ điều trị giang mai bẩm sinh

Việc điều trị giang mai bẩm sinh cần được chỉ định trong các trường hợp sau:

- Trẻ được chẩn đoán xác định giang mai bẩm sinh.

- Trẻ sơ sinh không có biểu hiện lâm sàng, nhưng có mẹ bị giang mai chưa được điều trị hoặc điều trị chưa đầy đủ hoặc điều trị muộn (trong vòng 30 ngày trước khi sinh) hoặc điều trị với phác đồ không dùng penicillin, hoặc không theo hướng dẫn điều trị cho phụ nữ mang thai.

Phác đồ điều trị

- Lựa chọn một trong hai phác đồ sau:

• Benzyl penicillin liều 100.000 - 150.000 đơn vị/kg/ngày, tiêm tĩnh mạch chậm, trong 10 - 15 ngày;
• Procain penicillin liều 50.000 đơn vị/kg/ngày, tiêm bắp, trong 10 - 15 ngày. 

Trong điều kiện cho phép, ưu tiên sử dụng benzyl penicillin đường tĩnh mạch để đạt hiệu quả điều trị tối ưu.

- Với trẻ sơ sinh không có biểu hiện lâm sàng và mẹ đã được điều trị giang mai đầy đủ, đúng phác đồ, không có dấu hiệu tái nhiễm: 

• Chỉ cần theo dõi chặt chẽ. Nguy cơ lây truyền giang mai từ mẹ sang con phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm hiệu giá kháng thể không đặc hiệu của mẹ (như RPR), giai đoạn bệnh và thời điểm điều trị trong thai kỳ.
• Trường hợp cần can thiệp điều trị: Áp dụng Benzathin penicillin G liều 50.000 đơn vị/kg, tiêm bắp, liều duy nhất.

Giang mai bẩm sinh có thể gây biến chứng nặng nếu không được điều trị kịp thời

6. Khi nào người bệnh nên đi khám giang mai?

Người bệnh nên chủ động thăm khám và thực hiện xét nghiệm giang mai càng sớm càng tốt khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường hoặc có yếu tố nguy cơ liên quan đến bệnh. Việc phát hiện sớm không chỉ giúp điều trị hiệu quả mà còn hạn chế nguy cơ lây truyền cho người khác và phòng ngừa các biến chứng về sau. Đặc biệt, người bệnh cần lưu ý đi khám trong những trường hợp sau:

• Xuất hiện tổn thương loét không đau tại cơ quan sinh dục, vùng hậu môn hoặc trong khoang miệng. Các tổn thương này thường nông, đáy cứng, bờ rõ, không kèm cảm giác đau rát nên rất dễ bị bỏ qua hoặc nhầm với những tổn thương da niêm mạc lành tính. Tuy nhiên, đây lại là biểu hiện đặc trưng của giang mai ở giai đoạn sớm và có giá trị chẩn đoán quan trọng.
• Xuất hiện phát ban không ngứa, thường gặp ở lòng bàn tay, bàn chân hoặc lan rộng ra nhiều vùng khác trên cơ thể. Ban giang mai thường không gây khó chịu, ít bong vảy và có thể tự mất sau một thời gian, khiến người bệnh chủ quan không đi khám. Việc nhận diện đúng đặc điểm của loại ban này giúp tránh bỏ sót giai đoạn bệnh quan trọng.
• Có tiền sử tiếp xúc nguy cơ, chẳng hạn như có bạn tình đã được chẩn đoán mắc giang mai hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác, đặc biệt trong trường hợp quan hệ tình dục không sử dụng biện pháp bảo vệ an toàn. Ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng, người bệnh vẫn nên chủ động xét nghiệm để tầm soát và phát hiện bệnh ở giai đoạn kín.
• Phụ nữ mang thai chưa được tầm soát giang mai trong thai kỳ hoặc có kết quả xét nghiệm nghi ngờ. Việc phát hiện và điều trị giang mai sớm ở thai phụ đóng vai trò then chốt trong việc phòng ngừa giang mai bẩm sinh, góp phần bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và thai nhi, đồng thời giảm nguy cơ biến chứng trong thai kỳ và sau sinh.

7. Xét nghiệm giang mai ở đâu uy tín?

Với trung tâm xét nghiệm hiện đại đạt chuẩn ISO 15189:2022 và đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực bệnh truyền nhiễm, MEDLATEC là địa chỉ y tế uy tín trong thăm khám, xét nghiệm và theo dõi điều trị giang mai. MEDLATEC cung cấp đầy đủ các xét nghiệm chẩn đoán giang mai theo đúng hướng dẫn Bộ Y tế, giúp người bệnh phát hiện sớm, điều trị kịp thời và giảm thiểu nguy cơ biến chứng.

Khám và xét nghiệm giang mai tại đơn vị y tế uy tín là cơ sở quan trọng để đưa ra chẩn đoán đúng.

Hy vọng qua bài viết, bạn đã biết các thông tin cơ bản về phác đồ điều trị giang mai Bộ Y tế. Tuy vậy, thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, người dân tuyệt đối không tự ý áp dụng điều trị khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Điều trị đúng phác đồ có ý nghĩa then chốt trong kiểm soát tiến triển bệnh, ngăn ngừa biến chứng và giảm nguy cơ lây lan trong cộng đồng. Khi có dấu hiệu nghi ngờ hoặc thuộc nhóm nguy cơ, người bệnh nên chủ động thăm khám và xét nghiệm sớm tại cơ sở y tế uy tín.

Nếu cần xét nghiệm chẩn đoán, theo dõi và điều trị giang mai theo đúng hướng dẫn của Bộ Y tế, người dân có thể chủ động liên hệ hotline 1900 56 56 56 của MEDLATEC để được tư vấn và đặt lịch thăm khám nhanh chóng.