1. Tam chứng cushing là gì?

Phản xạ cushing hay còn gọi là tam chứng cushing, phản ứng cushing là phản xạ có điều kiện của hệ thần kinh với 3 vấn đề nghiêm trọng gồm tăng áp lực nội sọ cấp tính, giãn mạch, nhịp tim và nhịp thở không đều. 

Tam chứng cushing có thể gây nguy hiểm đến tính mạng nếu không được điều trị sớm

Ở giai đoạn đầu tiên của phản xạ này, huyết áp và nhịp tim của người bệnh sẽ có xu hướng tăng lên nhằm góp phần kiểm soát tình trạng tăng áp lực nội sọ. Bệnh có thể gây ra những triệu chứng điển hình như sau: 

- Tăng áp lực tại não: Khi áp lực nội sọ tăng lên, tuần hoàn não sẽ suy giảm và đồng thời áp lực mạch máu cũng sẽ tăng lên. 

- Giảm tuần hoàn não: Tình trạng này có thể gây giảm dưỡng chất và oxy đến các tế bào não.

- Rối loạn nhịp tim. 

Người bệnh không nên chủ quan với biểu hiện rối loạn nhịp tim 

Hiện tượng tăng áp nội sọ dẫn đến giảm lưu lượng tưới máu não, gây giảm O2 và tăng ứ đọng CO2 mô não. Điều này hoạt hóa trung tâm vận mạch (vasomotor center - VMC) ở thân não, gây co mạch mạnh, tăng huyết áp đảm bảo tưới máu cho mô não. Sự tăng huyết áp này có thể làm tăng áp xoang cảnh, gây tăng hoạt phó giao cảm và làm chậm nhịp tim thông qua baroreceptor.

Rối loạn hô hấp xảy ra do tổn thương trung tâm hô hấp ở thân não, đó là lý do vì sao tam chứng này thường gợi ý có tụt não (brain herniation) trên bệnh nhân ICP. Nhịp thở Cheyne - Stokes được mô tả là hiện tượng thở sâu, liên tục trong thời gian ngắn (nhịp nhanh dần rồi chậm dần) và được tiếp nối bởi những quãng ngưng thở. Sự ức chế trung khu hô hấp dẫn đến những quãng ngưng thở, hô hấp chỉ được kích hoạt lại khi sự tích tụ CO2 từ quãng ngưng thở đủ lớn, sau khi giải phóng hết CO2 thì thở chậm dần rồi tiếp tục ngưng thở.

2. Ý nghĩa của phản xạ hay tam chứng cushing là gì?

Tam chứng này có thể chỉ điểm khả năng tử vong cao ở các bệnh nhân tăng áp lực nội sọ (increased cranial pressure - ICP), bệnh nhân có thể chết trong vòng vài giây đến vài phút sau khi xuất hiện tam chứng này. Do đó khi phát hiện cần được theo dõi và giải quyết ngay các vấn đề xảy ra đồng thời có những tiên lượng phù hợp.

3. Tam chứng cushing có tự biến mất không?

Không thể ước tính được thời gian kéo dài của phản xạ hay tam chứng cushing và phản xạ này cũng không thể tự biến mất. Đây là vấn đề sức khỏe mà bạn không nên coi thường vì nó có thể là một trong những dấu hiệu của những vấn đề rất nghiêm trọng giúp bác sĩ tiên lượng bệnh ở các bệnh nhân tăng áp lực nội sọ. 

Do đó, người bệnh cần được điều trị bằng những phác đồ của bác sĩ chuyên khoa. Phản xạ cushing sẽ biến mất khi những phương pháp điều trị có tác dụng làm giảm áp lực nội sọ.

4. Những cách điều trị bệnh 

Như đã nêu trên, tam chứng cushing là cách cơ thể phản ứng với tình trạng tăng áp lực bên trong não hay suy tuần hoàn não. Để có thể đạt được hiệu quả điều trị tốt nhất và giảm phản xạ cushing hiệu quả, bác sĩ cần xác định nguyên nhân và điều trị theo nguyên nhân. Dưới đây là một số phương pháp điều trị thường được áp dụng: 

- Điều trị nguyên nhân: Nguyên nhân dẫn đến phản xạ tự nhiên này là do chấn thương vùng não, xuất hiện khối u não,... Do đó, các bác sĩ sẽ điều trị theo nguyên nhân bằng cách phẫu thuật hoặc dùng thuốc điều trị hay kết hợp với các phương pháp khác để đạt được hiệu quả điều trị tích cực. Mỗi người bệnh sẽ được chỉ định những phác đồ điều trị cụ thể và phù hợp nhất. 

- Điều trị suy tuần hoàn máu não: Là phương pháp cung cấp oxy và dưỡng chất cho các tế bào não, từ đó đảm bảo quá trình lưu thông máu lên não được diễn ra nhịp nhàng. 

5. Khi nào cần đi khám?

Tam chứng cushing rất nghiêm trọng và có thể đe dọa tính mạng của người bệnh. Do đó, nếu có những biểu hiện sau đây, bạn cần liên hệ sớm với bác sĩ hoặc đi khám kịp thời: 

- Xuất hiện cơn đau đầu nghiêm trọng, cấp tính. 

- Khó tập trung, mệt mỏi, buồn ngủ.

- Ảnh hưởng đến nhận thức, mất tri giác, hoang tưởng. 

- Cảm xúc thay đổi thất thường, cáu gắt vô cớ và lo lắng thái quá. 

- Một số triệu chứng khác như nôn, co giật, chuột rút.

Người bệnh cần đi khám nếu xuất hiện cơn đau đầu nghiêm trọng

Tam chứng cushing hay phản xạ cushing là vấn đề sức khỏe nghiêm trọng và cần được điều trị kịp thời để bảo vệ tính mạng cho người bệnh. Do đó, bạn không nên chủ quan mà hãy đi khám ngay khi cơ thể xuất hiện những dấu hiệu bất thường. 

Dù chưa ảnh hưởng quá nghiêm trọng đến sức khỏe nhưng những thay đổi bất thường của cơ thể cũng là vấn đề cần được theo dõi và đánh giá đúng cách. Người bệnh nên lựa chọn cơ sở y tế uy tín, có đội ngũ bác sĩ có chuyên môn cao kết hợp với hệ thống thiết bị y tế hiện đại để được kiểm tra sức khỏe toàn diện. Đặc biệt, không nên trì hoãn việc đi khám khi triệu chứng bất thường kéo dài, thường xuyên tái diễn hoặc ngày càng nghiêm trọng. 

Việc thăm khám sớm giúp bác sĩ phát hiện bệnh sớm, xác định nguyên nhân và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, tăng hiệu quả điều trị, đồng thời hạn chế nguy cơ bệnh tiến triển, tránh gây ảnh hưởng nghiêm trọng và lâu dài đến sức khỏe.

Nếu còn thắc mắc về vấn đề này hoặc có nhu cầu đặt lịch khám tại Hệ thống Y tế MEDLATEC, quý khách có thể gọi đến Tổng đài 1900 56 56 56, các tổng đài viên luôn sẵn sàng để tư vấn và hướng dẫn cụ thể cho bạn 24/7.