1. Tầm quan trọng của việc xử trí đúng cách khi bị hóc xương cá

Hóc xương cá xảy ra khi mảnh xương cá bị mắc lại tại niêm mạc hầu họng, amidan, đáy lưỡi hoặc thực quản. Nếu bị hóc xương cá, bạn sẽ cảm thấy vướng, đau nhói trong cổ họng khi nuốt, cảm giác đau tăng khi ăn uống, ho nhiều, buồn nôn,... 

Phần lớn trường hợp xương bị hóc có kích thước nhỏ và ở vị trí nông. Tuy nhiên, một số trường hợp mắc xương sâu hoặc lớn có thể gây chảy máu, nuốt nghẹn, sưng cổ, sốt, khó thở,...

Nếu biết cách xử trí đúng cách trong tình huống này sẽ hạn chế tổn thương niêm mạc và phòng ngừa biến chứng áp xe, viêm mô tế bào vùng cổ hoặc thủng thực quản. Trường hợp lấy xương cá sai cách, xương cá có thể đâm sâu vào niêm mạc họng hoặc thực quản, gây viêm, áp xe, thủng thực quản. Vì vậy, muốn áp dụng bất cứ cách chữa hóc xương cá nào bạn cũng cần đánh giá đúng về tính an toàn trước khi thực hiện.

Các khuyến cáo hiện nay đều nhấn mạnh: Dị vật xương cá nghi ngờ mắc sâu, gây nuốt khó, đau họng nhiều, khó thở hoặc có triệu chứng toàn thân (sốt, mệt mỏi) cần được thăm khám và lấy dị vật sớm tại cơ sở y tế, không nên tự xử lý bằng mẹo dân gian tại nhà.

Bị hóc xương cá nếu không biết cách xử trí đúng rất dễ làm tổn thương vùng họng

2. Cách chữa hóc xương cá bằng C sủi có đem lại hiệu quả hay rủi ro nào không?

C sủi (viên sủi vitamin C) là dạng bào chế hòa tan trong nước, chứa: vitamin C (axit ascorbic), axit citric, natri bicarbonat (tạo phản ứng sủi bọt). Khi hòa tan trong nước, viên C sủi sẽ tạo ra dung dịch có tính axit nhẹ với vị chua và khí CO₂.

2.1. Quan niệm dân gian về việc dùng C sủi chữa hóc xương cá

Nhiều người cho rằng có thể áp dụng cách chữa hóc xương cá bằng C sủi. Trong trường hợp này, họ nghĩ rằng tính axit nhẹ của C sủi giúp làm mềm cấu trúc xương, phản ứng sủi của viên C sẽ tạo áp lực khí hỗ trợ đẩy dị vật xuống.

Tuy nhiên, xương cá chủ yếu cấu tạo từ canxi photphat. Đây là hợp chất không thể bị hòa tan nhanh chóng bởi lượng axit nhẹ trong C sủi, nhất là khi thời gian tiếp xúc trong khoang họng chỉ khoảng vài giây. Vì vậy, C sủi không đủ mạnh và không đủ thời gian để làm tan xương cá. 

Do đó, niềm tin “C sủi làm tan xương cá” là một hiểu nhầm, không có cơ sở y khoa. Việc xương tự hết vướng sau một thời gian, nếu xảy ra, thường là do mảnh xương nhỏ tự trôi, không phải nhờ cơ chế đặc hiệu của C sủi.

2.2. Hiệu quả thực tế của việc dùng C sủi chữa hóc xương cá dưới góc nhìn chuyên môn

Hiện nay, không có hướng dẫn điều trị chính thống nào của chuyên khoa Tai mũi họng, Tiêu hóa hay các tổ chức y khoa lớn công nhận C sủi là một phương pháp xử trí hóc xương cá. Thực tế nếu xương nhỏ và nông, dị vật có thể tự trôi xuống sau vài giờ mà không cần dùng đến C sủi hoặc can thiệp nào khác. Nếu xương cắm sâu vào niêm mạc, viên sủi gần như không có tác dụng.

Do đó, hiệu quả từ việc áp dụng cách chữa hóc xương cá bằng C sủi nếu có thường mang tính ngẫu nhiên, không phải do cơ chế hòa tan của viên C sủi đối với xương cá. Việc dựa vào C sủi để chờ xương cá tự tiêu có thể khiến người bệnh chậm trễ đi khám. Trong khi các nghiên cứu cho thấy xương cá mắc tại thực quản có thể dẫn tới thủng, áp xe cổ sâu, áp xe trung thất và tăng nguy cơ tử vong nếu xử trí muộn.

Nhiều người cho rằng cách chữa hóc xương cá bằng C sủi có thể làm mềm, khiến xương bị đẩy xuống

2.3. Khi nào có thể dùng C sủi để hỗ trợ cải thiện tình trạng hóc xương cá?

Ngay cả trong các trường hợp nhẹ như người bệnh chỉ cảm giác nuốt vướng, không đau, không sốt, không khó thở,... thì C sủi cũng không được coi là “phương pháp chữa hóc xương”. Đây chỉ là một loại vitamin bổ sung, ưu tiên hàng đầu vẫn là theo dõi sát và đi khám nếu triệu chứng không biến mất hoàn toàn.

Một số trường hợp dùng C sủi cảm thấy đỡ nuốt vướng, nhưng không đảm bảo 100% là xương đã ra khỏi cơ thể. Các trường hợp xương mắc sâu ở hạ họng hoặc thực quản có thể ít triệu chứng nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ thủng và áp xe muộn. Vì vậy, nếu vẫn còn bất kỳ khó chịu, đau, nuốt nghẹn, cảm giác nuốt vướng kéo dài, bạn cần đi khám Tai mũi họng hoặc Tiêu hóa để được nội soi kiểm tra. Nếu vẫn thấy đau hoặc nuốt vướng thì bạn nên dừng phương pháp này lại, đến cơ sở y tế để có biện pháp can thiệp an toàn.

Tóm lại, không có khuyến cáo chính thức nào cho phép dùng C sủi như một phương pháp điều trị hóc xương cá. Hiện nay phương án an toàn nhất là hạn chế tự xử trí tại nhà và ưu tiên đi khám sớm nếu triệu chứng nặng nề hoặc không thuyên giảm. 

2.4. Nguy cơ tiềm ẩn khi lạm dụng C sủi để chữa hóc xương cá

Trong quá trình thực hiện cách chữa hóc xương cá bằng C sủi, nếu lạm dụng quá nhiều có thể gây:

• Đầy bụng, khó chịu.
• Tăng natri trong máu với người có tiền sử bệnh tim mạch, tăng huyết áp.
• Kích ứng niêm mạc họng và dạ dày.
• Việc sử dụng vitamin C liều cao và nhiều lần trong ngày có thể gây rối loạn tiêu hóa như buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy, ợ nóng... Hơn thế còn làm tăng nguy cơ sỏi thận, rối loạn oxalat ở những người có yếu tố nguy cơ hoặc bệnh thận nền. Do đó nhóm đối tượng này đặc biệt cần thận trọng khi tự ý dùng C sủi.

3. Những cách xử trí an toàn hơn khi bị hóc xương cá

Khi gặp tình trạng hóc xương, thay vì quá phụ thuộc vào việc dùng C sủi, bạn nên ưu tiên những biện pháp an toàn, ít rủi ro như:

3.1. Súc miệng bằng nước muối ấm 

Bạn có thể pha 1/2 thìa cà phê muối với 200ml nước ấm sau đó dùng nước này để ngậm và súc họng trong 30 giây, lặp lại 3 - 4 lần. Việc làm này sẽ giúp giảm sưng viêm vùng niêm mạc họng, làm sạch dịch tiết và dị vật nhỏ, giảm cảm giác đau rát. 

3.2. Ho chủ động đẩy dị vật

Khi xương cá chỉ mắc nhẹ ở vùng hầu họng, phản xạ ho tự nhiên có thể giúp bật dị vật ra ngoài. Vì thế bạn hãy hít thật sâu sau đó ho dứt khoát nhưng có kiểm soát, không cố ho liên tục để tránh gây nôn hoặc làm tổn thương niêm mạc họng.

Phương pháp này phù hợp với trường hợp bạn không có dấu hiệu nghẹn nghiêm trọng và không bị khó thở. Nếu sau một vài lần ho chủ động mà vẫn còn cảm giác vướng, đau tăng, nuốt khó, bạn không nên tiếp tục cố ho hoặc áp dụng thêm nhiều mẹo dân gian khác mà nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra.

3.3. Uống nước ấm từng ngụm nhỏ

Bạn cũng có thể uống nước ấm chậm từng ngụm nhỏ và theo dõi cảm giác khi nuốt. Nếu phát hiện tăng cảm giác đau khi uống nước, bạn cần dừng lại và đi khám ngay. Phương pháp này có thể đem lại hiệu quả với trường hợp mắc xương nhỏ và ở vị trí nông. 

Ngược lại, bạn đừng cố nuốt thêm cơm, thức ăn, bánh mì khô… vì có thể làm xương cắm sâu hơn, gây rách niêm mạc hoặc khó khăn cho quá trình nội soi, gắp dị vật sau đó.

3.4. Gắp xương cá tại cơ sở y tế

Khi các biện pháp tại nhà không mang lại hiệu quả hoặc xuất hiện dấu hiệu nghiêm trọng, người bệnh cần thăm khám tại chuyên khoa Tai Mũi Họng càng sớm càng tốt. 

Bác sĩ sẽ dùng đèn chuyên dụng và dụng cụ đè lưỡi để quan sát thành sau họng, amidan, đáy lưỡi, trụ khẩu cái để phát hiện vị trí của xương. Nếu xương cá ở vị trí dễ nhìn thấy trực tiếp, bác sĩ sẽ dùng kẹp chuyên dụng để gắp ra.

Trường hợp không phát hiện xương cá sau khi thăm khám thông thường nhưng bệnh nhân vẫn còn triệu chứng, bác sĩ sẽ chỉ định nội soi tai - mũi - họng hoặc nội soi dạ dày để quan sát sâu bên trong, xác định chính xác vị trí xương, đánh giá mức độ tổn thương niêm mạc và có phương án can thiệp phù hợp.

Sau khi loại bỏ dị vật, bác sĩ sẽ kiểm tra lại niêm mạc họng, thực quản, đánh giá có trầy xước hay chảy máu không và kê đơn thuốc kháng viêm, kháng sinh, thuốc giảm đau nếu có tổn thương viêm.

Trường hợp xương cá gây thủng thực quản và hình thành áp xe vùng cổ hoặc trung thất, người bệnh có thể cần phẫu thuật hoặc dẫn lưu phức tạp. Khi đó, thời gian điều trị thường kéo dài và nguy cơ tử vong tăng cao. Vì vậy việc phát hiện sớm và nội soi gắp dị vật kịp thời là vô cùng quan trọng.

Người bệnh được bác sĩ kiểm tra để lấy xương cá bằng dụng cụ chuyên dụng an toàn

Từ những chia sẻ trên đây có thể thấy rằng cách chữa hóc xương cá bằng C sủi không làm tan xương cá như nhiều người lầm tưởng và có thể tiềm ẩn rủi ro nếu áp dụng sai cách. Người bệnh chỉ nên áp dụng một số cách xử trí an toàn tại nhà khi hóc xương cá mức độ nhẹ và không có dấu hiệu nguy hiểm. Trong trường hợp nghi ngờ xương mắc sâu, đau tăng hoặc khó thở, cần đến cơ sở y tế chuyên khoa Tai mũi họng để được nội soi và xử trí an toàn.

Quý khách hàng nếu gặp phải vấn đề bất thường về Tai mũi họng cần thăm khám, có thể liên hệ Hotline 1900 56 56 56 của Hệ thống Y tế MEDLATEC để được tư vấn và hỗ trợ đặt lịch nhanh chóng.