1. Hạch bạch huyết là gì? Vì sao lại nổi hạch?

Trước khi tìm hiểu uống thuốc gì để tiêu hạch, bạn cần nắm rõ thông tin Hạch bạch huyết là gì và vì sao lại xuất hiện. 

1.1. Hạch bạch huyết là gì? Vai trò đối với hệ miễn dịch

Hạch bạch huyết là một thành phần quan trọng của hệ bạch huyết và hệ miễn dịch, có mặt khắp cơ thể nhưng tập trung nhiều tại các vị trí như cổ, nách, bẹn, lồng ngực và ổ bụng.

Hạch hoạt động như những “trạm gác” của hệ miễn dịch, nơi chứa các tế bào bạch cầu (lymphocyte) có nhiệm vụ lọc và loại bỏ vi khuẩn, virus cũng như các tế bào bất thường ra khỏi dòng bạch huyết. Ở trạng thái bình thường, hạch có kích thước rất nhỏ, khó sờ thấy và không gây đau hay khó chịu.

Hạch bạch huyết sưng ở vùng cổ – dấu hiệu thường gặp khi cơ thể bị viêm nhiễm

1.2. Vì sao hạch bạch huyết có thể sưng to khi cơ thể bị viêm, nhiễm trùng?

Khi cơ thể bị vi khuẩn hoặc virus xâm nhập, các tế bào miễn dịch trong hạch sẽ được kích hoạt và tăng sinh mạnh mẽ nhằm chống lại tác nhân gây bệnh. Sự gia tăng số lượng tế bào này khiến hạch bạch huyết phì đại, trở nên nhạy cảm và đôi khi gây đau. Hiện tượng này được gọi là hạch phản ứng.

Sau khi tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng được kiểm soát, hạch thường sẽ giảm kích thước và dần trở về trạng thái bình thường.

2. Những nguyên nhân thường gặp gây nổi hạch

Tình trạng sưng hạch có thể xuất phát từ rất nhiều lý do, từ những viêm nhiễm thông thường đến các bệnh lý phức tạp hơn, như:

• Viêm nhiễm tai mũi họng, răng miệng: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây nổi hạch ở cổ. Sâu răng, viêm lợi, viêm amidan hay viêm xoang đều có thể khiến hạch vùng dưới hàm hoặc cổ sưng to.
• Nhiễm virus: Các loại virus gây cúm, sởi, Rubella hoặc các virus như EBV (gây bệnh tăng đơn nhân nhiễm khuẩn), CMV thường khiến hạch nổi toàn thân hoặc khu trú.
• Lao hạch: Đây là một dạng lao ngoài phổi khá phổ biến. Hạch do lao thường xuất hiện thành chuỗi, không đau ở giai đoạn đầu nhưng có thể rò mủ nếu không được điều trị kịp thời.
• Bệnh tự miễn: Các bệnh lý như Lupus ban đỏ hệ thống hay viêm khớp dạng thấp có thể khiến hệ miễn dịch nhầm lẫn và tấn công chính cơ thể, dẫn đến sưng hạch.
• Bệnh lý ác tính: Trong một số trường hợp, hạch sưng có thể là dấu hiệu của ung thư hạch (Lymphoma) hoặc do tế bào ung thư từ các cơ quan khác di căn đến. Tuy nhiên, đây thường là hạch có tính chất đặc biệt và cần được bác sĩ chuyên khoa chẩn đoán bằng xét nghiệm chuyên sâu.

Hạch phản ứng miễn dịch có thể xuất hiện sau tiêm vaccine hoặc nhiễm virus

3. Các loại hạch thường gặp và khả năng tự tiêu

Hiểu rõ đặc điểm của từng loại hạch sẽ giúp bạn bớt lo lắng không cần thiết, đồng thời nhận biết sớm những trường hợp cần được thăm khám và can thiệp y tế kịp thời.

3.1. Hạch viêm lành tính

Loại hạch này thường xuất hiện đột ngột, đi kèm các biểu hiện viêm nhiễm như sốt, đau họng hoặc nhiễm trùng đường hô hấp trên. Đặc điểm thường gặp gồm:

• Bề mặt trơn láng, mật độ mềm.
• Có khả năng di động dưới da, không dính vào các tổ chức xung quanh.
• Đau khi ấn hoặc chạm vào.
• Khả năng tự tiêu: Hạch thường giảm kích thước và có thể biến mất sau khi tình trạng viêm được kiểm soát, thường mất khoảng 1 - 2 tuần, nhưng đôi khi có thể lâu hơn.

Hạch viêm lành tính thường mềm, đau và có thể tự tiêu sau 1 - 2 tuần

3.2. Hạch phản ứng miễn dịch

Hạch phản ứng miễn dịch thường gặp sau tiêm vaccine hoặc sau một đợt nhiễm virus nhẹ. Đây là phản ứng sinh lý bình thường, cho thấy hệ miễn dịch đang được kích hoạt để tạo kháng thể. Trong đa số trường hợp, loại hạch này không cần điều trị đặc hiệu và sẽ tự nhỏ lại sau một thời gian ngắn.

3.3. Hạch bệnh lý nguy hiểm

Đây là nhóm hạch cần được đặc biệt lưu ý và theo dõi sát. Hạch thường có các đặc điểm sau:

• Cứng, chắc, bề mặt không đều.
• Ít di động, có cảm giác dính vào da hoặc mô bên dưới. 
• Không gây đau nhưng tăng kích thước nhanh.
• Tồn tại dai dẳng quá 2 tuần mà không có dấu hiệu thuyên giảm hoặc tiếp tục to lên.

4. Uống thuốc gì để tiêu hạch?

4.1. Có thuốc nào “uống vào là tiêu hạch” không?

Thực tế hiện nay không có loại thuốc nào chỉ cần uống vào là có thể làm hạch nhỏ lại trong mọi tình huống.

Về bản chất, hạch bạch huyết không phải là một bệnh lý độc lập mà là biểu hiện của một vấn đề tiềm ẩn trong cơ thể. Do đó, hạch chỉ có thể giảm kích thước khi nguyên nhân gây sưng hạch được điều trị đúng và triệt để. Ví dụ, nếu hạch sưng do viêm họng, việc điều trị viêm họng hiệu quả sẽ giúp hạch nhỏ lại. Trường hợp hạch do lao, thuốc kháng lao mới là phương pháp điều trị phù hợp. Việc tự ý dùng thuốc kháng viêm hoặc thuốc “tiêu hạch” khi chưa rõ nguyên nhân có thể che lấp triệu chứng, làm chậm trễ chẩn đoán và điều trị chính xác.

Khi phát hiện hạch sưng ở cổ, nách hoặc bẹn, nhiều người lo lắng và băn khoăn uống thuốc gì để tiêu hạch

4.2. Các nhóm thuốc thường được bác sĩ chỉ định

Tùy vào nguyên nhân gây sưng hạch và kết quả thăm khám, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định một hoặc nhiều nhóm thuốc sau:

4.2.1. Thuốc kháng sinh

Thuốc kháng sinh được sử dụng khi xác định hạch sưng do nhiễm khuẩn, chẳng hạn như viêm họng do vi khuẩn, áp xe hoặc nhiễm trùng vết thương.

Nguyên tắc sử dụng là phải dùng đúng loại, đủ liều và đủ thời gian theo chỉ định của bác sĩ để hạn chế nguy cơ kháng kháng sinh. Lưu ý, kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng đối với hạch sưng do virus (như cảm cúm thông thường) hoặc hạch liên quan đến bệnh lý ác tính.

4.2.2. Thuốc kháng viêm – giảm đau

Để giảm tình trạng sưng, nóng, đỏ, đau tại vùng hạch, bác sĩ có thể chỉ định các thuốc giảm đau, hạ sốt thông thường.

• Thuốc không kê đơn (OTC): Các lựa chọn phổ biến bao gồm Acetaminophen (Paracetamol) hoặc Ibuprofen giúp người bệnh dễ chịu hơn trong giai đoạn cấp. Tuyệt đối không dùng Aspirin cho trẻ em hoặc thanh thiếu niên do nguy cơ gây hội chứng Reye - một tình trạng hiếm gặp nhưng có thể đe dọa tính mạng.
• Thuốc Corticosteroid: Nhóm thuốc này có tác dụng kháng viêm mạnh nhưng chỉ được sử dụng khi có chỉ định của bác sĩ do tiềm ẩn nhiều tác dụng phụ. Đồng thời, thuốc chỉ có tác dụng tạm thời và không giải quyết được nguyên nhân gốc rễ như Lao hạch hoặc ung thư.

4.2.3. Thuốc kháng virus

Trong một số trường hợp sưng hạch liên quan đến các bệnh lý do virus đặc hiệu, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng virus. Nhóm thuốc này giúp ức chế sự nhân lên của virus, từ đó giảm gánh nặng cho hệ thống hạch bạch huyết.

4.2.4. Thuốc điều trị đặc hiệu

Với lao hạch, người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị lao chuyên biệt, thường kéo dài từ 6 - 9 tháng hoặc lâu hơn. Nếu hạch liên quan đến bệnh lý ác tính, phương pháp điều trị có thể bao gồm hóa trị, xạ trị hoặc các liệu pháp nhắm trúng đích nhằm tiêu diệt tế bào ung thư tại hạch và các cơ quan liên quan.

5. Điều trị hạch bạch huyết đúng cách theo nguyên nhân

Trong thực hành lâm sàng, điều trị hạch bạch huyết không chỉ dừng lại ở việc dùng thuốc mà cần dựa trên đánh giá toàn diện nguyên nhân, đặc điểm hạch và đáp ứng của cơ thể theo thời gian. Tùy từng trường hợp cụ thể, bác sĩ sẽ xây dựng lộ trình xử trí phù hợp nhằm đảm bảo an toàn và hiệu quả lâu dài cho người bệnh.

5.1. Theo dõi và điều trị nội khoa

Với các trường hợp hạch viêm lành tính, người bệnh thường được chỉ định điều trị bảo tồn kết hợp theo dõi định kỳ. Mục tiêu chính là kiểm soát tình trạng viêm, cải thiện triệu chứng và đánh giá sự thay đổi kích thước hạch theo thời gian. Việc tái khám đúng hẹn đóng vai trò quan trọng giúp bác sĩ xác định hạch có xu hướng thuyên giảm hay cần can thiệp thêm.

Người bệnh cần thăm khám định kỳ theo chỉ định của bác sĩ

5.2. Can thiệp cận lâm sàng và ngoại khoa khi cần thiết

Trong trường hợp hạch có đặc điểm nghi ngờ, tồn tại kéo dài hoặc không đáp ứng với điều trị ban đầu, bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp chẩn đoán chuyên sâu nhằm làm rõ bản chất của hạch. Các kỹ thuật như chọc hút tế bào bằng kim nhỏ hoặc sinh thiết hạch giúp cung cấp bằng chứng chính xác cho việc định hướng điều trị tiếp theo.

Can thiệp phẫu thuật chỉ được cân nhắc khi thật sự cần thiết, chẳng hạn khi hạch bị áp xe hóa, lao hạch hoặc liên quan đến bệnh lý ác tính, nhằm đảm bảo xử trí triệt để và hạn chế biến chứng.

6. Câu hỏi thường gặp về thuốc tiêu hạch

6.1. Khi nào nên đi khám bác sĩ ngay khi bị nổi hạch? 

Người bệnh không nên tự tìm hiểu uống thuốc gì để tiêu hạch và tự điều trị tại nhà. Bạn nên đi khám nếu hạch có các dấu hiệu cảnh báo sau:

6.2. Uống thuốc Nam, thuốc Bắc có tiêu hạch không? 

Hiện nay chưa có bằng chứng khoa học rõ ràng về việc các bài thuốc dân gian có thể "tiêu hạch". Thậm chí, việc đắp các loại lá, thuốc không rõ nguồn gốc lên hạch có thể gây nhiễm trùng, áp xe hóa, khiến tình trạng bệnh trở nên phức tạp hơn.

6.3. Có nên chườm ấm để hạch nhanh tan? 

Chườm ấm là biện pháp hỗ trợ được khuyến khích. Nhiệt độ ấm giúp giãn mạch, tăng cường lưu thông máu và giảm đau, giảm sưng hiệu quả. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng chườm ấm chỉ giúp giảm triệu chứng khó chịu chứ không điều trị được nguyên nhân gốc rễ (như nhiễm trùng hay bệnh lý ác tính). Người bệnh cần thận trọng kiểm tra nhiệt độ để tránh gây bỏng da..

6.4. Khám và xét nghiệm hạch bạch huyết ở đâu uy tín? 

Việc chẩn đoán hạch bạch huyết cần sự phối hợp giữa kinh nghiệm của bác sĩ và hệ thống trang thiết bị y tế hiện đại để xác định chính xác nguyên nhân và hướng điều trị phù hợp. Với các trường hợp hạch kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường, lựa chọn cơ sở y tế uy tín là rất quan trọng. 

MEDLATEC là địa chỉ được nhiều người bệnh tin tưởng trong thăm khám và chẩn đoán các bệnh lý liên quan đến hạch bạch huyết, nhờ hội tụ đầy đủ các yếu tố chuyên môn cần thiết như:

• Đội ngũ bác sĩ, chuyên gia giỏi trong các lĩnh vực ung bướu, huyết học và bệnh truyền nhiễm, giàu kinh nghiệm trong đánh giá và xử trí hạch bất thường.
• Hệ thống trang thiết bị chẩn đoán hình ảnh hiện đại như siêu âm, CT-Scan, MRI, giúp xác định chính xác vị trí, kích thước, cấu trúc và tính chất của hạch.
• Trung tâm Xét nghiệm đạt chuẩn quốc tế ISO 15189:2022 và CAP, cho phép thực hiện các xét nghiệm tế bào, chọc hút và sinh thiết hạch với độ chính xác cao, hỗ trợ chẩn đoán sớm và điều trị hiệu quả.

Sinh thiết hạch bạch huyết bằng kỹ thuật FNA tại MEDLATEC để xác định bản chất hạch bất thường 

Tóm lại, không có một câu trả lời duy nhất cho câu hỏi “uống thuốc gì để tiêu hạch”. Điều quan trọng là tìm ra nguyên nhân gây nổi hạch và điều trị theo đúng phác đồ của bác sĩ. 

Nếu bạn phát hiện khối sưng bất thường trên cơ thể, hoặc hạch kéo dài, gây đau hoặc có tính chất bất thường, bạn có thể liên hệ ngay hotline 1900 56 56 56 để được các chuyên gia tại MEDLATEC tư vấn và đặt lịch thăm khám sớm nhất.