1. Đột quỵ xuất huyết não là gì?

Đột quỵ xuất huyết não là tình trạng vỡ mạch máu trong não, khiến máu tràn ra bên ngoài và chèn ép lên các mô não xung quanh. Sự chèn ép này làm tế bào não bị tổn thương nhanh chóng, gây rối loạn chức năng thần kinh và có thể dẫn đến tử vong nếu không can thiệp kịp thời.

Khác với đột quỵ thiếu máu não (do tắc mạch), xuất huyết não thường diễn biến nhanh, triệu chứng nặng và nguy cơ biến chứng cao hơn.

2. Các yếu tố chính dẫn đến đột quỵ xuất huyết não

Có nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ xuất huyết não, trong đó phần lớn liên quan đến:

• Tăng huyết áp trong thời gian dài khiến thành mạch máu não suy yếu và dễ vỡ, nhất là thời điểm huyết áp tăng đột ngột do căng thẳng, gắng sức hoặc xúc động mạnh,...
• Dị dạng mạch máu não bẩm sinh như phình mạch, dị dạng động - tĩnh mạch khiến mạch máu bị vỡ và dẫn đến xuất huyết não.
• Rối loạn đông máu và sử dụng thuốc chống đông, thuốc kháng tiểu cầu không đúng chỉ định làm tăng nguy cơ xuất huyết não.

Chấn thương vùng đầu có nguy cơ gây xuất huyết não dẫn đến đột quỵ

3. Các cách nhận diện sớm dấu hiệu của đột quỵ xuất huyết não

Nhận biết sớm sự xuất hiện của bệnh sẽ giúp giảm thiểu tổn thương não và nguy cơ tử vong do Đột quỵ xuất huyết não cho người bệnh. Để nhận diện sớm, cần lưu ý phát hiện các tình trạng sau: 

3.1. Nhận diện triệu chứng khởi phát thường gặp

Người bị đột quỵ xuất huyết não thường đột ngột xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Có cơn đau đầu dữ dội chưa từng xảy ra trước đây.
• Buồn nôn hoặc nôn nhiều.
• Yếu liệt tay chân một bên cơ thể.
• Méo miệng, nói ngọng, nói khó.
• Rối loạn ý thức, lơ mơ hoặc hôn mê.

Những dấu hiệu này có thể xuất hiện rất nhanh và tiến triển nặng chỉ trong thời gian ngắn.

3.2. Nhận diện nhanh với quy tắc FAST

Ngoài những dấu hiệu nêu trên, đột quỵ xuất huyết não cũng có thể nhận diện bằng quy tắc FAST:

• F (Face): Mặt méo, lệch một bên.
• A (Arm): Yếu hoặc không nhấc được tay chân.
• S (Speech): Nói khó, nói không rõ.
• T (Time): Nếu người bệnh có một hoặc nhiều dấu hiệu trên, cần nghĩ ngay đến khả năng đột quỵ xuất huyết não và nhanh chóng đưa người bệnh đến bệnh viện ngay.

Hình ảnh mô phỏng cách nhận diện đột quỵ xuất huyết não với quy tắc FAST

4. Hướng dẫn xử trí khi nghi ngờ đột quỵ xuất huyết não

Khi đối mặt với tình huống nghi ngờ đột quỵ xuất huyết não, khâu xử trí đúng cách có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng hạn chế tổn thương não và bảo toàn tính mạng cho người bệnh.

4.1. Xử trí ban đầu

• Gọi cấp cứu:

Ngay khi phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ, cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ càng sớm càng tốt. Tuyệt đối không tự tìm cách tự điều trị tại nhà.

• Đặt người bệnh nằm đúng tư thế:

Cho người bệnh nằm ở tư thế nghiêng an toàn, đặt đầu cao khoảng 30 độ để giảm áp lực nội sọ. Nếu người bệnh nôn ói, tư thế này cũng sẽ giúp tránh sặc vào đường thở.

• Không cho ăn uống hoặc dùng thuốc:

Không cho người bệnh ăn, uống nước hay tự ý dùng thuốc, đặc biệt là thuốc hạ huyết áp hoặc thuốc chống đông để tránh thể làm tình trạng xuất huyết nặng hơn.

• Theo dõi sát các dấu hiệu: 

Cần quan sát nhịp thở, ý thức của người bệnh trong khi chờ cấp cứu. Nếu người bệnh ngưng thở hoặc ngưng tim và người hỗ trợ có kỹ năng sơ cứu, hãy tiến hành hồi sức tim phổi ngay.

4.2. Can thiệp y khoa

Sau khâu xử trí ban đầu, tại cơ sở y tế, người bệnh sẽ được bác sĩ tiến hành các biện pháp điều trị phù hợp như: 

4.2.1. Điều trị nội khoa

Điều trị nội khoa được ưu tiên thực hiện với các trường hợp khối máu tụ nhỏ, chưa gây chèn ép nghiêm trọng và người bệnh còn ổn định về ý thức. Mục tiêu chính của điều trị là kiểm soát chảy máu, hạn chế tổn thương não lan rộng và duy trì các chức năng sống thiết yếu.

Người bệnh sẽ được sử dụng thuốc giúp giảm phù não, hạ áp lực nội sọ và điều chỉnh rối loạn đông máu nếu có. Ngoài ra, bác sĩ cũng sẽ thực hiện các biện pháp hỗ trợ hô hấp, truyền dịch, cân bằng điện giải để đảm bảo cung cấp đủ oxy và dưỡng chất cho não bộ.

Cấp cứu nhanh và đúng cách giúp giảm thiểu tổn thương não cho bệnh nhân đột quỵ

4.2.3. Can thiệp ngoại khoa

Can thiệp ngoại khoa được chỉ định trong các trường hợp đột quỵ xuất huyết não có mức độ nặng, khi khối máu tụ lớn gây chèn ép nhu mô não, làm tăng áp lực nội sọ hoặc khiến người bệnh rơi vào tình trạng rối loạn ý thức, hôn mê. Mục tiêu của phẫu thuật là loại bỏ khối máu tụ, giảm áp lực lên não và ngăn ngừa tổn thương não tiếp tục lan rộng.

Tùy vào vị trí và kích thước ổ xuất huyết, bác sĩ có thể lựa chọn các phương pháp khác nhau như mở sọ lấy máu tụ, dẫn lưu não thất hoặc can thiệp mạch để xử lý túi phình, dị dạng mạch máu não. 

4.3. Hỗ trợ phục hồi sau điều trị

Sau điều trị đột quỵ xuất huyết não, người bệnh sẽ được:

• Tập vật lý trị liệu để cải thiện khả năng vận động.
• Tập ngôn ngữ trị liệu nếu có rối loạn nói.
• Thực hiện các biện pháp giúp kiểm soát huyết áp và bệnh lý nền.
• Hướng dẫn điều chỉnh lối sống lành mạnh để phòng ngừa tái phát.

Đột quỵ xuất huyết não là tình trạng cấp cứu đặc biệt nguy hiểm, có thể xảy ra ở bất kỳ ai, đặc biệt là người cao tuổi và bệnh nhân tăng huyết áp. Chủ động khám sức khỏe định kỳ là cách hiệu quả nhất để phòng ngừa, kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ đối với bệnh lý này.

Quý khách hàng có nhu cầu đặt trước lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC có thể liên hệ Hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ nhanh chóng.