1. Tụ huyết trùng ở gà là bệnh gì? Vì sao người tiêu dùng cần quan tâm?

Trong các bệnh truyền nhiễm thường gặp ở gia cầm, tụ huyết trùng là một trong những bệnh có diễn tiến nhanh và mức độ nguy hiểm cao. Không chỉ gây thiệt hại trong chăn nuôi, bệnh còn đặt ra nhiều vấn đề liên quan đến an toàn thực phẩm và nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe con người nếu không được nhận diện và xử lý đúng cách.

1.1. Khái quát ngắn gọn về bệnh

Tụ huyết trùng ở gà là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Pasteurella multocida gây ra. Đây là loại vi khuẩn gram âm, có khả năng gây bệnh mạnh, đặc biệt trong điều kiện môi trường chăn nuôi không đảm bảo vệ sinh hoặc khi sức đề kháng của đàn gà suy giảm.

Bệnh thường khởi phát đột ngột và diễn tiến nhanh, khiến gà bị nhiễm trùng toàn thân. Ở nhiều trường hợp, gà có thể chết trong thời gian ngắn, đôi khi chưa kịp biểu hiện đầy đủ triệu chứng. Chính đặc điểm này khiến không ít người chủ quan, vẫn tiến hành giết mổ hoặc sử dụng thịt gà mắc bệnh, từ đó làm gia tăng nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Hình ảnh thịt gà mắc tụ huyết trùng 

1.2. Vì sao bệnh tụ huyết trùng ở gà có thể ảnh hưởng đến người?

Vi khuẩn Pasteurella multocida không chỉ khu trú tại một vị trí mà có thể tồn tại ở nhiều bộ phận của gà mắc bệnh. Cụ thể, vi khuẩn có thể hiện diện trong máu, các cơ quan nội tạng như gan, lách, phổi và cả phần thịt thường được sử dụng làm thực phẩm. Người tiêu dùng có nguy cơ phơi nhiễm vi khuẩn tụ huyết trùng trong nhiều tình huống khác nhau, bao gồm:

• Tham gia giết mổ gia cầm mắc bệnh mà không có biện pháp bảo hộ.
• Chế biến thịt gà bệnh trong điều kiện vệ sinh không đảm bảo, gây nhiễm khuẩn chéo sang tay, dụng cụ, bề mặt bếp.
• Ăn phải thịt gia cầm nhiễm bệnh, đặc biệt khi nguồn gốc không rõ ràng hoặc không được kiểm soát thú y.

Chính vì vậy, việc hiểu đúng bản chất của bệnh và mối liên quan với sức khỏe con người là điều cần thiết để người tiêu dùng chủ động phòng tránh rủi ro.

Vi khuẩn tụ huyết trùng có thể tồn tại trong máu, nội tạng và mô cơ của gà bệnh.

2. Gà bị tụ huyết trùng có ăn thịt được không?

Đây là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm khi đối mặt với tình huống gia cầm trong nhà hoặc ngoài chợ có dấu hiệu mắc bệnh.

2.1. Câu trả lời theo quan điểm y tế

Theo khuyến cáo của Cục An toàn thực phẩm (BYT), người dân tuyệt đối không sử dụng gia súc, gia cầm chết làm thức ăn hoặc chế biến thực phẩm.

Việc sử dụng thịt gia cầm mắc bệnh truyền nhiễm tiềm ẩn nguy cơ gây ảnh hưởng đến sức khỏe người ăn, đặc biệt là các nhóm đối tượng dễ tổn thương như trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền.

2.2. Vì sao nấu chín vẫn không an toàn tuyệt đối?

Nhiều người cho rằng chỉ cần nấu chín kỹ là có thể tiêu diệt vi khuẩn và sử dụng thịt gà bệnh một cách an toàn. Tuy nhiên, trên thực tế, nguy cơ không chỉ nằm ở vi khuẩn sống. Cụ thể: 

• Độc tố từ vi khuẩn: Trong quá trình nhiễm bệnh, vi khuẩn có thể sinh ra các độc tố. Một số độc tố này có khả năng gây hại cho cơ thể người và không phải lúc nào cũng bị phá hủy hoàn toàn khi nấu chín.
• Nguy cơ nhiễm khuẩn chéo: Quá trình giết mổ và chế biến thịt gà bệnh thường làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn chéo. Vi khuẩn có thể lây sang tay người chế biến, dao thớt, bề mặt bếp hoặc các thực phẩm khác. Ngay cả khi thịt gà được nấu chín, nguy cơ nhiễm khuẩn từ môi trường chế biến vẫn tồn tại.
• Nguy cơ gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng: Với những đối tượng có hệ miễn dịch yếu, chỉ một lượng nhỏ vi khuẩn hoặc độc tố cũng có thể gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, từ rối loạn tiêu hóa đến nhiễm trùng nặng.

Không nên sử dụng thịt gà bị tụ huyết trùng dù đã được nấu chín kỹ.

3. Vi khuẩn tụ huyết trùng có lây sang người không?

Bên cạnh nguy cơ qua đường ăn uống, nhiều người cũng băn khoăn liệu vi khuẩn tụ huyết trùng có thể lây trực tiếp từ gà sang người hay không.

3.1. Khả năng lây nhiễm sang người

Pasteurella multocida là vi khuẩn đã được ghi nhận có khả năng gây bệnh ở người. Con người có thể bị nhiễm vi khuẩn này thông qua nhiều con đường khác nhau, đặc biệt là khi tiếp xúc trực tiếp với gia cầm mắc bệnh. Các con đường lây nhiễm thường gặp bao gồm:

• Tiếp xúc trực tiếp với gà bệnh hoặc xác gia cầm chết.
• Vi khuẩn xâm nhập qua các vết trầy xước, vết thương hở trên da.
• Giết mổ, xử lý gia cầm bệnh mà không sử dụng găng tay, khẩu trang hoặc các biện pháp bảo hộ cần thiết.
  3.2. Biểu hiện ở người khi nhiễm

Khi nhiễm vi khuẩn tụ huyết trùng, người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện như viêm da, sưng, đau, chảy mủ tại vết thương. Một số trường hợp có thể kèm theo sốt, mệt mỏi, cảm giác ớn lạnh.

Trong những trường hợp hiếm gặp nhưng nguy hiểm, vi khuẩn có thể gây nhiễm trùng đường hô hấp hoặc nhiễm trùng huyết, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền mạn tính. Do đó, không nên chủ quan khi có các dấu hiệu bất thường sau khi tiếp xúc với gia cầm nghi nhiễm bệnh.

Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người suy giảm miễn dịch đặc biệt dễ bị ảnh hưởng khi ăn thực phẩm nhiễm khuẩn.

4. Những quan niệm sai lầm thường gặp trong cộng đồng

Trong đời sống, vẫn tồn tại nhiều quan niệm chưa đúng liên quan đến việc sử dụng thịt gà mắc bệnh tụ huyết trùng. Phổ biến nhất có thể kể đến như: “Luộc chín kỹ là ăn được”, “Gà nhà nuôi nên không sao” hay “Chỉ ăn thịt, bỏ nội tạng là an toàn”.

Tuy nhiên, tất cả những quan niệm trên đều không có cơ sở y khoa. Vi khuẩn và độc tố có thể tồn tại ở nhiều bộ phận khác nhau của gà, không chỉ riêng nội tạng. Hơn nữa, nguy cơ nhiễm khuẩn chéo trong quá trình giết mổ và chế biến mới là yếu tố đáng lo ngại nhất.

5. Người tiêu dùng cần làm gì khi nghi ngờ gà mắc tụ huyết trùng?

Việc xử lý đúng cách khi phát hiện gia cầm nghi mắc bệnh là yếu tố quan trọng giúp hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

5.1. Khi phát hiện gà ốm hoặc chết bất thường

Người dân tuyệt đối không nên giết mổ hay sử dụng gà ốm, gà chết không rõ nguyên nhân làm thực phẩm. Việc vứt xác gia cầm ra môi trường cũng cần tránh vì có thể làm lây lan mầm bệnh. Đối với gà chết bất thường cần được tiêu hủy bằng cách đào hố, đốt rồi chôn kỹ. Gà ốm nếu nghi ngờ tụ huyết trùng cần được phát hiện sớm, cách ly và điều trị kháng sinh theo khuyến cáo, đồng thời điều trị dự phòng cho cả đàn gà.

Đồng thời, cần hạn chế tiếp xúc trực tiếp với gia cầm nghi nhiễm, thực hiện các biện pháp vệ sinh cá nhân sau khi tiếp xúc để giảm nguy cơ phơi nhiễm.

5.2. Khi đã lỡ tiếp xúc hoặc ăn phải

Trong trường hợp đã tiếp xúc trực tiếp hoặc nghi ngờ đã ăn phải thịt gà mắc bệnh, người tiêu dùng cần theo dõi sát các triệu chứng như sốt, đau bụng, tiêu chảy hoặc các biểu hiện viêm da tại vị trí tiếp xúc.

Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, cần đi khám sớm để được đánh giá nguy cơ nhiễm khuẩn và xử trí kịp thời.

Theo dõi các dấu hiệu bất thường như sốt, rối loạn tiêu hóa sau khi nghi ngờ phơi nhiễm vi khuẩn từ thực phẩm.

6. Cách phòng ngừa nguy cơ cho sức khỏe con người

Để giảm thiểu nguy cơ liên quan đến bệnh tụ huyết trùng và các bệnh truyền nhiễm từ gia cầm, người tiêu dùng cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa trong sinh hoạt hàng ngày:

• Chỉ nên sử dụng gia cầm có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm soát giết mổ theo quy định. Tuyệt đối không mua hoặc sử dụng gia cầm có biểu hiện ủ rũ, chết không rõ nguyên nhân.
• Khi xử lý thực phẩm sống, cần đeo găng tay, rửa tay kỹ bằng xà phòng và vệ sinh dụng cụ, bề mặt bếp sau khi chế biến để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn chéo.

7. Khi nào cần đi khám tại cơ sở y tế?

Người dân nên chủ động thăm khám khi đã từng tiếp xúc với gia cầm nghi nhiễm bệnh, đặc biệt nếu có vết thương hở trong quá trình chế biến. Ngoài ra, các biểu hiện như sốt không rõ nguyên nhân, dấu hiệu nhiễm trùng hoặc rối loạn tiêu hóa kéo dài cũng là những tình huống cần được bác sĩ đánh giá sớm.

Thăm khám kịp thời giúp phát hiện sớm nguy cơ nhiễm khuẩn và có hướng xử trí phù hợp, tránh để bệnh tiến triển nặng.

Tóm lại, gà bị tụ huyết trùng không nên và không được sử dụng làm thực phẩm, bởi tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe con người. Chủ động lựa chọn thực phẩm an toàn, tuân thủ các khuyến cáo y tế và đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Nếu cần tư vấn hoặc thăm khám khi nghi ngờ phơi nhiễm vi khuẩn từ thực phẩm, người dân có thể liên hệ Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được đội ngũ bác sĩ hỗ trợ kịp thời.