1. Bạo lực học đường là gì?

Những hành vi vi phạm quy tắc chuẩn mực và xã hội, cố ý gây tổn thương đến sức khỏe thể chất, tinh thần, như đánh đập, quấy rối, bôi nhọ trên mạng xã hội,... giữa các cá nhân (học sinh, giáo viên) trong môi trường giáo dục được gọi là bạo lực học đường. 

Bạo lực học đường rất đa dạng về hình thức

Bạo lực học đường ngày càng đa dạng về hình thức và có thể gây ảnh hưởng lớn đến sự an toàn cũng như phát triển của các em học sinh trong môi trường giáo dục. Dưới đây là một số hình thức bạo lực phổ biến:

- Bạo lực học đường có vũ khí: Là hình thức nghiêm trọng nhất. Các em học sinh dùng một số loại vũ khí, vật sắc nhọn dễ gây thương tích hay các vật cứng,.. để đe dọa, tấn công những học sinh khác. 

- Bạo lực học đường về mặt tinh thần: Là một hay một nhóm học sinh dùng những lời nói để xúc phạm, quy chụp hay thêu dệt những câu chuyện không đáng có,… để xúc phạm những học sinh khác. Có thể là những lời nói trực tiếp hoặc những bài viết trên các diễn đàn, mạng xã hội,... Hành vi này có thể gây ra những ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống tinh thần của những học sinh bị xúc phạm. 

- Bạo lực tình dục: Là hình thức bạo lực tình dục trong môi trường học đường. Trong đó, bao gồm các hành vi quấy rối tình dục, hiếp dâm, đe dọa tình dục,... Hình thức bạo lực này không chỉ gây ảnh hưởng đến thể xác mà còn ảnh hưởng vô cùng nghiêm trọng đến tinh thần của nạn nhân. 

- Bạo lực lạnh trong môi trường học đường: Là hành vi không giao tiếp hay cô lập với những học sinh khác như một cách trừng phạt và gây ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý của nạn nhân. 

2. Những dấu hiệu cho thấy trẻ đang bị bạo lực học đường

Dưới đây là một số dấu hiệu cho thấy trẻ đang bị bạo lực học đường mà các bậc phụ huynh cần lưu ý:

- Quần áo và đồ dùng của trẻ bị rách, hỏng.

- Trên cơ thể của trẻ có những vết bầm tím, trầy xước bất thường. 

- Tinh thần của trẻ bất thường: Trẻ thay đổi cảm xúc đột ngột, không muốn hoặc từ chối đi học, xin bố mẹ chuyển lớp, trẻ không chơi với những người bạn thường chơi trước đây, dễ cáu gắt,... Nếu thấy những biểu hiện này ở trẻ, các bậc phụ huynh không nên chủ quan mà nên đặt ra những nghi vấn, liệu trẻ có đang gặp phải vấn đề gì trên lớp hay không. 

Tâm lý của trẻ bất ổn khi bị bạn bắt nạt

Những trẻ là nạn nhân của bạo lực học đường thường phải trải qua những tổn thương rất nghiêm trọng về tinh thần. Trẻ thường xuyên lo lắng, tự ti, sợ hãi không dám tiết lộ sự việc với bố mẹ, thầy cô. Nếu như không kịp thời được hỗ trợ, trẻ có thể bị rơi vào trạng thái tuyệt vọng, suy nghĩ tiêu cực, thậm chí muốn tự làm hại bản thân. 

3. Nguyên nhân dẫn đến bạo lực học đường

Bạo lực học đường thường xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm yếu tố cá nhân (do trẻ còn thiếu kỹ năng sống, tâm lý tuổi dậy thì), gia đình thiếu quan tâm, nhà trường chưa có sự giám sát chặt chẽ hoặc cũng có thể do yếu tố xã hội (ảnh hưởng từ truyền thông, môi trường sống tiêu cực),...

Dưới đây là một số nguyên nhân cụ thể dẫn tới vấn nạn này: 

- Do gia đình thiếu quan tâm và giáo dục, trẻ sẽ khó định hình được nhân cách đúng đắn. 

- Nếu sống trong môi trường gia đình thường xuyên có hành vi bạo lực, trẻ cũng dễ “sao chép” hành vi bạo lực từ gia đình. 

- Phương pháp quản lý học sinh của nhà trường chưa thực sự hiệu quả. 

- Môi trường sống không lành mạnh có thể gây ảnh hưởng rất lớn đến các em học sinh, đặc biệt là những học sinh đang ở lứa tuổi hình thành và phát triển nhân cách.

- Do tiếp xúc với những ấn phẩm văn hóa mang tính bạo lực, chẳng hạn như phim ảnh, trò chơi điện tử,…

- Mạng xã hội ngày càng phổ biến. Cha mẹ và nhà trường không kiểm soát chặt chẽ cũng là yếu tố khiến bạo lực học đường về tinh thần ngày càng tăng và phức tạp. 

4. Cách xử trí khi bị bạo lực học đường?

Khi bị bạo lực học đường, học sinh cần biết cách giải quyết phù hợp để bảo vệ bản thân. Dưới đây là một số hướng dẫn cụ thể: 

• Dù bị đe dọa, học sinh bị bạo lực học đường cũng không nên giữ im lặng, cần thông báo với gia đình và nhà trường để được giúp đỡ, bảo vệ. 
• Nếu nhận biết có nguy cơ bị bắt nạt, các em nên nhờ thầy cô và gia đình để để phòng tình trạng bạo lực học đường.
• Mỗi học sinh cũng cần rèn luyện sức khỏe thể chất, để biết cách tự bảo vệ bản thân trong những tình huống xấu. Bên cạnh đó, các em cũng cần được rèn luyện về tinh thần để bản lĩnh và tỉnh táo trước những tình huống bạo lực học đường.
• Với những trường hợp nghiêm trọng, các em có thể nhờ đến sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng. 

Cha mẹ nên gần gũi với trẻ để hiểu con hơn và nhận biết rõ vấn đề con đang phải đối mặt

- Đối với các bậc phụ huynh: 

+ Khi biết con mình bị bạo lực học đường, cha mẹ nên giúp con bằng những cách sau: 

• Bình tĩnh lắng nghe con để hiểu rõ nguyên nhân vấn đề và nói với con rằng, bạn sẽ cố gắng hết sức để giúp đỡ con. 
• Nói chuyện với giáo viên hoặc trường học để được hỗ trợ giải quyết. 

+ Nếu biết con mình bắt nạt người khác, cha mẹ nên: 

• Cần nhớ rằng, con bạn vốn dĩ không xấu và tìm nguyên nhân khiến chúng có những hành động như vậy. Nhiều trường hợp bắt nạt các bạn chính là nạn nhân của bạo lực trong gia đình hay cộng động. 
• Cha mẹ cần gần gũi, trò chuyện để con hiểu rõ hành vi của mình là sai.
• Đưa ra hậu quả để con hiểu rõ về hành động sai lầm của mình, động viên tinh thần của trẻ, khuyến khích con bạn xin lỗi các bạn, giúp con hòa nhập hơn với các bạn. 

Bạo lực học đường có thể xảy ra ở trường học và cả mạng xã hội. Nhà trường cần lưu ý về việc đánh giá định kỳ để biết được học sinh nào đang có những vấn đề bất thường về sức khỏe tinh thần, vấn đề hành vi có thể dẫn đến bạo lực,... để kịp thời xử trí, tránh những hậu quả nghiêm trọng. Bên cạnh đó, mỗi học sinh cũng cần được trang bị kỹ năng sống để biết cách phòng tránh và bản lĩnh xử lý tình huống nếu trở thành nạn nhân của bạo lực học đường.