1. Thế nào là hở eo đốt sống?

Hở eo đốt sống là tình trạng xuất hiện khe hở hoặc vết nứt ở eo của đốt sống (vùng nối giữa các cấu trúc của đốt sống). Phần lớn các trường hợp hở eo đốt sống xảy ra ở vùng thắt lưng, đặc biệt là đốt sống L5. Một số trường hợp hiếm hơn có thể xảy ra ở các đốt sống thắt lưng khác.

2. Nguyên nhân gây hở eo đốt sống và triệu chứng gặp phải

Bệnh hở eo đốt sống thường hình thành do sự thúc đẩy của nhiều yếu tố và gây nên các triệu chứng như dưới đây:

2.1. Nguyên nhân 

Các yếu tố sau dễ thúc đẩy dẫn đến hở eo đốt sống:

• Dị tật bẩm sinh của cột sống: Phần eo đốt sống mỏng hoặc yếu hơn bình thường từ khi sinh ra nên đến khi trưởng thành có nguy cơ tiến triển hở eo đốt sống.
• Vận động quá mức hoặc sai tư thế: Các hoạt động như tập thể thao cường độ cao, mang vác vật nặng thường xuyên, cúi gập hoặc xoay lưng nhiều lần,... có thể tạo áp lực lớn lên vùng thắt lưng. Những yếu tố này lặp lại nhiều lần làm tăng nguy cơ bị nứt eo đốt sống.
• Chấn thương vùng cột sống làm tổn thương cấu trúc xương và gây hở eo đốt sống.
• Chế độ dinh dưỡng thiếu canxi trong thời gian dài khiến mật độ xương bị giảm sút, xương yếu và dễ tổn thương hơn.
• Thoái hóa cột sống theo tuổi tác khiến xương và khớp cột sống suy yếu, làm tăng nguy cơ xuất hiện các vết nứt ở eo đốt sống.

Thường xuyên mang vác vật nặng sai tư thế dễ tiến triển hở eo đốt sống

2.2. Triệu chứng thường gặp 

Không phải mọi trường hợp hở eo đốt sống đều có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, khi bệnh tiến triển nặng, người bệnh thường có hiện tượng:

• Đau vùng thắt lưng, đau tăng khi vận động, đứng lên hoặc ngồi lâu, giảm khi nghỉ ngơi, đau lan xuống vùng mông hoặc chân.
• Khó cúi người, nhất là vào buổi sáng hoặc sau khi vận động mạnh.
• Co cứng cơ lưng.

3. Hở eo đốt sống ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe và cuộc sống của bệnh nhân?

Mức độ nguy hiểm của hở eo đốt sống phụ thuộc vào mức độ tổn thương và tình trạng tiến triển của bệnh. Nếu phát hiện sớm và điều trị ngay, các triệu chứng của bệnh có thể được kiểm soát tốt. Tuy nhiên, khi bệnh lý này kéo dài hoặc không được điều trị, người bệnh có thể gặp phải biến chứng như:

• Trượt đốt sống gây đau và chèn ép thần kinh.
• Đau lưng mạn tính làm giảm khả năng sinh hoạt và lao động.
• Gặp khó khăn khi cúi, xoay hoặc mang vác vật nặng, giảm chất lượng công việc và cuộc sống.

4. Chẩn đoán và điều trị hở eo đốt sống bằng biện pháp nào?

Bệnh lý này có thể được bác sĩ chẩn đoán và điều trị thông qua các phương pháp:

4.1. Chẩn đoán

Người bệnh sẽ được bác sĩ khám lâm sàng bằng cách kiểm tra vị trí đau ở cột sống, khả năng vận động của lưng và phản xạ thần kinh để có căn cứ định hướng chẩn đoán ban đầu.

Ngoài ra, bác sĩ cũng sẽ chỉ định bệnh nhân tiến hành một số chẩn đoán hình ảnh như:

• Chụp X-quang cột sống: Phát hiện khe hở ở eo đốt sống. Bác sĩ có thể yêu cầu chụp ở nhiều tư thế khác nhau để đánh giá chính xác mức độ tổn thương.
• Chụp CT-Scanner cột sống: Quan sát rõ cấu trúc xương của đốt sống để nhận diện chính xác vị trí, kích thước và hình dạng của đường nứt hoặc khuyết ở eo đốt sống. 
• Chụp MRI cột sống: Đánh giá các cấu trúc mô mềm quanh cột sống, phát hiện chèn ép rễ thần kinh hoặc tổn thương đĩa đệm đi kèm.

Chụp X-quang thường được bác sĩ chỉ định khi nghi ngờ hở eo đốt sống

4.2. Điều trị

Tùy thuộc các yếu tố như: mức độ tổn thương của eo đốt sống, tuổi của người bệnh, mức độ đau, khả năng vận động và có kèm theo trượt đốt sống hay không, bác sĩ sẽ đưa ra chỉ định điều trị phù hợp như:

4.2.1. Điều trị bảo tồn

Phương pháp này thường áp dụng cho các trường hợp hở eo đốt sống giai đoạn sớm, chưa gây trượt đốt sống nặng hoặc chưa có chèn ép thần kinh nghiêm trọng. Mục tiêu của phương pháp này nhằm giảm đau, cải thiện vận động và hạn chế tiến triển của bệnh.

Các biện pháp điều trị bảo tồn bao gồm:

• Nghỉ ngơi và điều chỉnh tư thế:

Người bệnh cần hạn chế các hoạt động làm tăng áp lực lên cột sống thắt lưng như mang vác vật nặng, cúi gập hoặc xoay lưng nhiều lần, tập thể thao cường độ cao,… Việc giảm tải cho cột sống giúp vùng eo đốt sống có thời gian hồi phục và giảm đau cho người bệnh.

• Sử dụng thuốc:

Một số nhóm thuốc có thể được bác sĩ chỉ định để kiểm soát triệu chứng, bao gồm: thuốc giảm đau thông thường, thuốc kháng viêm không steroid, thuốc giãn cơ,... Nếu người bệnh bị đau kéo dài hoặc có dấu hiệu kích thích thần kinh, bác sĩ có thể cân nhắc thêm các thuốc giảm đau thần kinh.

• Tập phục hồi chức năng:

Mục tiêu của tập phục hồi chức năng là tăng cường sức mạnh của hệ cơ nâng đỡ cột sống, cải thiện độ linh hoạt và giảm áp lực lên vùng eo đốt sống bị tổn thương. Kết quả đạt được là giảm đau và hạn chế nguy cơ tiến triển thành trượt đốt sống.

Tùy vào tình trạng của từng bệnh nhân, bác sĩ sẽ hướng dẫn bài tập phù hợp. Quá trình tập phục hồi chức năng sẽ có sự hướng dẫn bởi bác sĩ chuyên khoa. 

Bác sĩ giải thích tình trạng bệnh và hướng dẫn phác đồ điều trị cho bệnh nhân hở eo đốt sống

4.2.2. Phẫu thuật 

Phẫu thuật thường được bác sĩ cân nhắc, đưa ra quyết định đối với các trường hợp:

• Đau kéo dài trên 6 tháng không đáp ứng điều trị bảo tồn.
• Có trượt đốt sống tiến triển.
• Người bệnh có triệu chứng chèn ép thần kinh như đau lan xuống chân, tê bì hoặc yếu cơ,...
• Cột sống bị yếu rõ rệt.

Hở eo đốt sống gây đau lưng và ảnh hưởng đến khả năng vận động. Tuy nhiên, người bệnh vẫn có thể kiểm soát tốt triệu chứng mắc phải nếu phát hiện sớm và tuân thủ điều trị đúng phác đồ từ bác sĩ chuyên khoa.

Nếu có dấu hiệu bất thường tại cột sống, quý khách hàng có thể đặt lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56 để được chẩn đoán đúng và có hướng khắc phục tối ưu.