1. Bệnh truyền nhiễm là gì?

Bệnh truyền nhiễm là nhóm bệnh do các tác nhân vi sinh vật gây ra - bao gồm virus, vi khuẩn, nấm và ký sinh trùng - có khả năng lây lan từ người sang người hoặc từ động vật sang người qua nhiều con đường khác nhau. Nguyên nhân gây ra loại bệnh này thường là do các loài vi sinh vật, chẳng hạn như virus, vi khuẩn, nấm hoặc các loại ký sinh trùng. Đúng như tên gọi, bệnh truyền nhiễm có thể lây lan nhanh trong cộng đồng qua nhiều con đường khác nhau và rất dễ bùng phát thành dịch nếu không được kiểm soát hiệu quả. 

Bệnh truyền nhiễm có thể xảy ra ở bất cứ ai

Bệnh truyền nhiễm có thể lây qua đường máu, lây qua đường tiêu hóa, đường hô hấp, lây khi tiếp xúc trực tiếp với da và niêm mạc hoặc bệnh cũng có thể lây qua động vật trung gian. Một số bệnh cũng có thể lây truyền từ mẹ sang con trong quá trình mang thai, sinh nở và cho con bú (ví dụ như HIV, viêm gan B, giang mai).

Khi mắc bệnh truyền nhiễm, người bệnh thường phải trải qua nhiều giai đoạn khác nhau, chẳng hạn như: 

- Giai đoạn ủ bệnh: Ở giai đoạn này, bệnh nhân thường không có triệu chứng. Thời gian ủ bệnh của mỗi loại bệnh truyền nhiễm có thể khác nhau. 

- Giai đoạn khởi phát: Bệnh bắt đầu xuất hiện các triệu chứng nhưng chưa ồ ạt. 

- Giai đoạn toàn phát: Những triệu chứng bệnh ở giai đoạn này rất rõ ràng và rầm rộ. Các bệnh truyền nhiễm thường có một số biểu hiện như sốt cao, ho, chán ăn, tiêu chảy,... Nếu không kiểm soát tốt, người bệnh dễ gặp phải biến chứng bệnh trong giai đoạn này. 

- Giai đoạn lui bệnh: Sức đề kháng của cơ thể cùng với những tác động của các phương pháp điều trị, độc tố sẽ được đào thải ra khỏi cơ thể. Lúc này, các triệu chứng bệnh cũng dần thuyên giảm. 

- Giai đoạn hồi phục: Cơ thể dần hồi phục và có thể chỉ tồn tại những rối loạn không quá nghiêm trọng. Tuy nhiên, không nên chủ quan và cần tiếp tục theo dõi, chăm sóc sức khỏe theo hướng dẫn của bác sĩ vì một số trường hợp có thể tái phát bệnh. 

Bệnh truyền nhiễm có thể lây qua con đường hô hấp

Có thể nói rằng, bệnh truyền nhiễm có thể chữa khỏi nếu phát hiện và điều trị kịp thời. Tuy nhiên, một số loại bệnh truyền nhiễm cũng có thể tiến triển nhanh chóng và gây ra những biến chứng rất nghiêm trọng, thậm chí gây tử vong ngay cả khi chưa kịp chẩn đoán bệnh. Bệnh có thể lây lan và rất nguy hiểm nhưng nhiều loại bệnh truyền nhiễm có thể phòng ngừa bằng cách tiêm vắc xin.

2. Những đối tượng dễ mắc bệnh truyền nhiễm

Nhóm bệnh truyền nhiễm rất đa dạng và có thể xảy ra ở bất cứ ai. Tuy nhiên, những trường hợp dưới đây, được đánh giá là có nguy cơ mắc bệnh cao hơn: 

- Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ là những đối tượng có hệ miễn dịch yếu, chưa hoàn thiện nên rất dễ mắc bệnh, đặc biệt là bệnh truyền nhiễm. 

- Người cao tuổi. 

- Người đang phải điều trị bằng các loại thuốc ức chế miễn dịch.

- Người mắc ung thư, HIV,... hay một số loại bệnh có thể làm suy giảm hệ miễn dịch. 

- Bệnh nhân bị rối loạn liên quan đến miễn dịch.

- Người chưa tiêm vắc xin phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm thường gặp. 

- Bác sĩ, điều dưỡng hay người làm những công việc phải tiếp xúc thường xuyên với mầm bệnh.

3. Phương pháp điều trị bệnh truyền nhiễm

Nhiều loại bệnh truyền nhiễm có thể được điều trị hiệu quả nếu phát hiện bệnh kịp thời và điều trị đúng phương pháp. Dưới đây là một số phương pháp cụ thể: 

Điều trị theo nguyên nhân gây bệnh

Bác sĩ sẽ tìm nguyên nhân gây bệnh và điều trị theo nguyên nhân. Chẳng hạn:

- Bệnh do vi khuẩn: Bác sĩ thường chỉ định dùng thuốc kháng sinh để ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh.

- Bệnh do virus: Nhiều bệnh virus nhẹ có thể tự khỏi khi được nghỉ ngơi và điều trị triệu chứng. Tuy nhiên, một số bệnh do virus cần dùng thuốc kháng virus đặc hiệu theo chỉ định của bác sĩ, chẳng hạn như cúm, viêm gan B/C, HIV, hay Herpes.

- Bệnh do ký sinh trùng: Dùng thuốc chống ký sinh trùng.

- Bệnh do nấm: Có thể dùng những loại thuốc chống nấm bôi ngoài da hoặc thuốc chống nấm đường uống..

Bệnh truyền nhiễm được điều trị bằng nhiều phương pháp khác nhau

Điều trị triệu chứng

Bác sĩ sẽ kiểm tra triệu chứng bệnh và kê đơn thuốc phù hợp giúp người bệnh nhanh chóng giảm triệu chứng và cảm thấy dễ chịu hơn. Phương pháp này giúp phòng ngừa bệnh tiến triển nặng và giảm nguy cơ biến chứng.

Phương pháp điều trị hỗ trợ và đặc biệt

Người bệnh cần nghỉ ngơi đầy đủ và ăn uống lành mạnh,.... để tăng cường sức đề kháng. Trong một số trường hợp nặng, bệnh nhân có thể cần can thiệp đặc biệt như phẫu thuật (ví dụ: dẫn lưu ổ áp xe, xử lý biến chứng) hoặc hồi sức tích cực tại bệnh viện.

4. Phòng ngừa bệnh truyền nhiễm bằng những cách nào?

Để phòng ngừa bệnh truyền nhiễm, bạn có thể tham khảo một số phương pháp dưới đây: 

Tiêm vắc xin là cách phòng ngừa bệnh truyền nhiễm hiệu quả

- Tiêm vắc xin đầy đủ: Hiện nay, đây là phương pháp phòng ngừa bệnh truyền nhiễm đơn giản, hiệu quả, an toàn và tiết kiệm nhất. Tác dụng của các loại vắc xin là giúp tăng cường và huấn luyện hệ thống miễn dịch, chống lại tác nhân gây bệnh. Một số bệnh lây truyền có thể được phòng ngừa bằng các loại vắc xin như bệnh sởi, thủy đậu, lao, bạch hầu, viêm gan virus, uốn ván, thương hàn, viêm não Nhật Bản,...

- Vệ sinh cá nhân thường xuyên: Mỗi người cần có ý thức về việc vệ sinh cá nhân để phòng tránh nguy cơ lây bệnh truyền nhiễm. Cụ thể, bạn nên thường xuyên rửa tay bằng xà phòng diệt khuẩn, nhất là trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh,....

- Đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm: Nên ăn chín, uống sôi và lựa chọn những thực phẩm rõ nguồn gốc xuất xứ,... 

- Sinh hoạt tình dục an toàn: Nên đeo bao cao su khi quan hệ tình dục, quan hệ chung thủy 1 vợ 1 chồng để tránh nguy cơ mắc phải các bệnh truyền nhiễm lây qua đường tình dục như lậu, giang mai, HIV,... 

- Phòng tránh các côn trùng truyền bệnh: Như đã nêu trên, động vật, côn trùng trung gian có thể là tác nhân gây lây lan bệnh truyền nhiễm. Do đó, mỗi người cần có ý thức phòng tránh côn trùng - nguồn phát tán bệnh bằng cách mắc màn trước khi ngủ, dùng kem thoa, xịt côn trùng,...

- Thường xuyên vệ sinh nhà ở, môi trường sống. Phòng lây qua đường máu: không dùng chung kim tiêm, dao cạo hay các vật dụng có thể tiếp xúc với máu; đảm bảo nguồn máu được xét nghiệm sàng lọc trước khi truyền.

Trên đây là những thông tin giúp bạn giải đáp thắc mắc bệnh truyền nhiễm là gì và những cách điều trị, phòng ngừa bệnh để hạn chế nguy cơ lây lan bệnh, bảo vệ sức khỏe cộng đồng. 

Nếu có nhu cầu đặt khám tại Hệ thống Y tế MEDLATEC, mời quý khách liên hệ qua tổng đài 1900 56 56 56 để được tư vấn đầy đủ, chi tiết.