1. Nám da là gì?

Nám da, hay còn gọi là rám má là tình trạng da xuất hiện những đám màu nâu, xám nâu hoặc nâu nhạt, thường đối xứng hai bên mặt. Bản chất của nó là sự tích tụ quá mức melanin - sắc tố quyết định màu da - ở lớp biểu bì hoặc hạ bì. Nám da không phải bệnh nguy hiểm đến sức khỏe nhưng ảnh hưởng lớn đến thẩm mỹ, khiến nhiều người tự ti khi giao tiếp. Hiện tượng nám da phổ biến hơn ở phụ nữ, chiếm khoảng 90% trường hợp, và thường gặp ở độ tuổi 20 -50, đặc biệt phụ nữ mang thai hoặc sau sinh.

Có ba loại nám da chính: nám nông (nám thượng bì), nám sâu (nám trung bì) và nám hỗn hợp (cả thượng bì và trung bì).

+ Nám nông chủ yếu là các dát nâu hoặc vàng nâu ranh giới rõ. 

+ Nám  trung bì ( nám sâu) thường là các dát tăng sắc tố màu xanh hoặc xanh đen bờ rõ. 

+ Còn nám hỗn hợp kết hợp cả hai, các dát tăng sắc tố có màu nâu, vàng nâu hoặc xanh đen bờ không rõ ràng. Nám da không lây lan nhưng có thể lan rộng nếu không can thiệp sớm, đặc biệt ở vùng má, trán, mũi và cằm – những nơi tiếp xúc ánh nắng nhiều.

Nám da là những đốm màu đậm nằm sâu dưới da

Ở Việt Nam, tỷ lệ nám da tăng cao do khí hậu nhiệt đới và lối sống đô thị. Nhiều nghiên cứu cho thấy, nám không chỉ là vấn đề da liễu mà còn phản ánh sự mất cân bằng nội tiết hoặc lão hóa sớm. Nếu bạn thấy da mình bắt đầu có đốm lạ, đừng chủ quan – đó có thể là dấu hiệu đầu của nám.

2. Nguyên nhân gây nám da

Hiểu rõ nguyên nhân giúp bạn tránh xa các yếu tố rủi ro, từ đó hỗ trợ quá trình điều trị nám da hiệu quả hơn.

Nguyên nhân gây nám da đa dạng bao gồm nguyên nhân nội sinh (bên trong) và ngoại sinh (bên ngoài), thường kết hợp khiến tình trạng nặng hơn. Melanin được sản xuất bởi tế bào melanocyte để bảo vệ da khỏi tia UV, nhưng khi sản xuất quá mức, chúng tích tụ thành nám.

- Trước hết, yếu tố nội sinh: Di truyền đóng vai trò quan trọng, nếu gia đình có người bị nám, nguy cơ cao hơn 30%. Rối loạn nội tiết tố là "thủ phạm" hàng đầu ở phụ nữ – estrogen và progesterone thay đổi trong kỳ kinh, mang thai, sau sinh hoặc tiền mãn kinh kích thích melanin tăng. 

- Nguyên nhân ngoại sinh: Ánh nắng mặt trời là nguyên nhân hàng đầu gây nám da. Tia UV kích hoạt melanocyte sản xuất melanin bất thường, đặc biệt ở những người có làn da sáng, mỏng. Da tiếp xúc lâu dài với ánh nắng mặt trời mà không che chắn kĩ làm nám lan rộng. 

Ánh nắng mặt trời là nguyên nhân hàng đầu gây nám da

+ Bên cạnh đó, sử dụng mỹ phẩm kém chất lượng, chứa hóa chất độc hại, gây kích ứng và tăng sắc tố sau viêm. 

+ Phụ nữ sử dụng thuốc tránh thai chứa corticosteroid hoặc sử dụng kháng sinh cũng là nguyên nhân gây nám da. Ô nhiễm môi trường, khói bụi làm da yếu, dễ nám hơn. 

Tỉ lệ nam giới bị nám da ít hơn phụ nữ nhưng nếu làm việc ngoài trời nhiều thì nguy cơ nám da cũng có thể xảy ra.

3. Dấu hiệu nhận biết nám da

Trước khi điều trị nám da, chị em cũng cần nhận biết chính xác các dấu hiệu của nám da để thăm khám chuyên khoa và điều trị sớm giúp mang lại hiệu quả cao. Đặc biệt là nám da thường tiến triển chậm, dễ bị nhầm với tàn nhang hoặc đồi mồi. Dấu hiệu chính của nám da là sự xuất hiện mảng da sậm màu, không đều, thường đối xứng hai bên. Nám bắt đầu bằng đốm nhỏ màu nâu nhạt trên má, sau lan ra trán, mũi, cằm hoặc cánh tay. Màu sắc từ nâu vàng đến nâu đậm, ranh giới rõ nét, không đau nhưng đôi khi ngứa nhẹ nếu tiếp xúc nắng.

Phân biệt loại nám

Có thể sử dụng đèn wood, nếu chiếu đèn thấy tổn thương đậm màu hơn là nám thượng bì, không thay đổi là nám trung bì, chỗ đậm hơn chỗ không thay đổi là nám hỗn hợp

Nhận biết sớm qua tự kiểm tra: 

Quan sát da dưới ánh sáng tự nhiên, nếu thấy đốm mới xuất hiện, nhất là sau mang thai hoặc dùng thuốc tránh thai, chị em nên khám Da liễu ngay, đừng đợi nám lan rộng mới chữa, vì lúc đó trị nám da sẽ tốn kém và tốn nhiều thời gian hơn.

4. Các phương pháp điều trị nám da

Chị em điều trị nám da cần kiên trì, kết hợp nhiều phương pháp tùy mức độ. Dưới đây là một số phương pháp trị nám da tại nhà và tại viện chị em có thể tham khảo.

4.1. Phương pháp trị nám tại nhà

Trị nám tại nhà tập trung vào nguyên liệu tự nhiên, kem bôi và thay đổi cách sinh hoạt. Những cách này giúp làm mờ nám nhẹ, cải thiện da từ từ, nhưng chỉ hiệu quả với nám mảng nông. Chị em nên thử nghiệm trên vùng da nhỏ để tránh kích ứng, và kết hợp dùng kem chống nắng và bảo vệ da tránh tiếp xúc với ánh nắng hàng ngày. Một số công thức trị nám tại nhà bằng nguyên liệu tự nhiên chị em có thể áp dụng ngay tại nhà: 

• Mặt nạ cà chua: Cà chua giàu vitamin C, E và kali, giúp ức chế melanin, làm sáng da. 

+ Cách làm: Cắt lát cà chua đắp lên vùng nám 15-20 phút, rửa sạch bằng nước mát. Hoặc xay nhuyễn trộn mật ong, đắp 2-3 lần/tuần. Bạn nên dùng cà chua chín, tránh xanh nếu da nhạy cảm để ngừa khô da. Thực hiện đều sau 1 tháng giúp làm mờ nhẹ vùng nám nhưng không áp dụng cho da mụn.

Mặt nạ cà chua giúp trị nám da tại nhà hiệu quả với vùng nám nhẹ

• Nước vo gạo kết hợp nha đam: Nước vo gạo chứa vitamin B, acid ferulic chống oxy hóa; nha đam dưỡng ẩm, giảm viêm. 

+ Cách làm: Lấy nước vo gạo lắng, trộn gel nha đam tươi, bôi lên da trước ngủ để qua đêm cho hỗn hợp thấm sâu vào da và rửa sạch vùng da bôi hỗn hợp vào sáng hôm. Áp dụng 3 lần/tuần, giúp da sáng mịn, mờ nám sau 2-3 tháng.

• Đậu xanh nghiền: Đậu xanh giàu protein, vitamin giúp tẩy tế bào chết, giảm sắc tố. 

+ Cách làm: Luộc chín đậu xanh, nghiền nhuyễn với nước, đắp lên nám 20 phút rồi rửa. Bạn nên đắp tập trung vùng nám và tàn nhang, tránh đắp toàn mặt nếu da dầu. Hiệu quả cao với nám mới, kết hợp massage nhẹ để tăng tuần hoàn.

• Mật ong và chanh hoặc tía tô: Mật ong kháng khuẩn, dưỡng ẩm; chanh chứa acid citric làm sáng da. Trộn 1 thìa mật ong với vài giọt chanh, đắp 10-15 phút. Hoặc giã tía tô trộn mật ong. Lưu ý chanh có thể gây bỏng nắng, Vì vậy, bạn nên áp dụng phương pháp này vào buổi tối và chống nắng kỹ, cps thể thay thế chanh bằng dâu tây hoặc đu đủ nếu da mỏng.
• Thay đổi lối sống: Uống 2 lít nước/ngày, ăn rau củ giàu antioxidant (kiwi, cam, rau bina). 

+ Chị em cần tránh thức khuya, stress – yếu tố làm nám nặng, hạn chế rượu, bia để hormone ổn định. Nếu bị nám do nội tiết, chị em cần tham khảo bác sĩ trước khi dùng thảo dược.

Lưu ý: Các phương pháp trị nám tại nhà chỉ phù hợp với trường hợp nám nhẹ; nếu không cải thiện sau 2 tháng, chị em cần thăm khám bác sĩ Da liễu . Tuyệt đối không dùng các sản phẩm mỹ phẩm trị nám lột tẩy mạnh để ngừa tăng sắc tố sau viêm.

4.2. Phương pháp trị nám da tại viện

Sau khi áp dụng các phương pháp điều trị tại nhà qua thời gian ngắn k có hiệu quả cao, chị em cần khám bác sĩ Da liễu để chẩn đoán loại nám chính xác và có phác đồ điều trị cụ thể.

• Điều trị nội khoa: 

Bác sĩ sẽ chỉ định thuốc bôi và uống là lựa chọn đầu tay, bác sĩ chỉ định Hydroquinone (2-4%) bôi trực tiếp lên vùng da nám. Kết hợp tretinoin (retinoid) hoặc corticosteroid để tăng hiệu quả, phương pháp này chỉ áp dụng với thời gian ngắn dưới 6 tháng để tránh mỏng da. 

Lưu ý: Các bác sĩ cũng khuyến cáo chị em không tự ý dùng thuốc uống và thuốc bôi nếu chưa được thăm khám chuyên khoa vì các loại thuốc này có thể gây đông máu.

• Phương pháp Laser và ánh sáng:

Tùy vào tình trạng nám bác sĩ có thể chỉ định điều trị Laser Pico, đây là phương pháp phá hủy melanin sâu mà không tổn thương da, phù hợp nám chân sâu. Liệu trình 4-6 lần, cách 4 tuần. hoặc Laser CO2 Fractional tái tạo da, giảm nám và nếp nhăn. 

+ Ưu điểm của phương pháp này: Nhanh, ít đau; 

+ Nhược điểm: có thể đỏ da tạm thời.

Bác sĩ sẽ chỉ định điều trị nám da bằng laser với trường hợp nám chân sâu

• Peel hóa học và mài mòn da: 

Phương pháp này giúp làm mở nám nông hoặc nám hỗn hợp. 

+ Lưu ý: Da đỏ, bong sau peel; cần nghỉ ngơi 1- 2 ngày.

• Lăn kim và điện di: 

Phương pháp này thường được bác sĩ chỉ định cho trường hợp nám da nội tiết. Lăn kim tạo vi tổn thương kích thích collagen, kết hợp serum vitamin C. Điện di đẩy hoạt chất sâu vào da, cải thiện nám nhanh. Liệu trình 5-10 lần

• Tiêm và các phương pháp khác: Tiêm mesotherapy (hoạt chất sáng da như glutathione) vào vùng nám. Dermabrasion sâu cho nám cứng đầu. Phương pháp này giúp trẻ hóa da, điều trị nám.

5. Cách phòng ngừa nám da

Phòng ngừa nám da dễ dàng hơn việc điều trị nám da. Để phòng ngừa nám da, chị em cần bảo vệ, chăm sóc làn da và kết hợp với chế độ sinh hoạt khoa học. Dưới đây là bí kíp phòng ngừa da chị em cần lưu ý:

- Chống nắng: Đây là bước quan trọng nhất. Chị em cần dùng kem chống nắng phổ rộng SPF 30+ hàng ngày, ngay cả trời râm, thoa lại mỗi 2 giờ. Mặc áo dài tay, đội mũ, tránh nắng khi đi ra ngoài.

Dùng kem chống nắng bảo vệ da hàng ngày giúp phòng ngừa và điều trị nám da

- Thực hiện chế độ ăn uống lành mạnh: Bạn cần bổ sung rau củ quả giàu vitamin C, E (cam, kiwi, rau bina) hàng ngày để chống oxy hóa, giảm melanin. Uống đủ 2 lít nước mỗi ngày đồng thời hạn chế đồ cay nóng, rượu bia. 

+ Ngủ đủ 7- 8 giờ/ ngày để hormone ổn định.

- Chăm sóc da đúng cách: Chị em cần lựa chọn mỹ phẩm uy tín, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, phù hợp với làn da, không lột tẩy mạnh. Làm sạch da nhẹ - nhàng, dùng serum dưỡng sáng da. 

+ Nếu chị em dùng thuốc tránh thai, cần theo dõi da và tư vấn bác sĩ. 

Áp dụng đều đặn các phương pháp phòng ngừa nám da trên sẽ giúp bạn có thể giảm nguy cơ nám lên đến 50%, đồng thời hỗ trợ tốt cho việc trị nám da nếu da đang bị nám.

Trị nám da không chỉ là làm đẹp mà còn là hành trình lấy lại sự tự tin và sức khỏe làn da lâu dài. Vì vậy, chị em hãy kiên trì kết hợp chăm sóc tại nhà, bảo vệ da khỏi nắng và điều trị chuyên sâu khi cần thiết để đạt kết quả tốt nhất. 

Nếu nám da dai dẳng hoặc bạn muốn được chẩn đoán chính xác loại nám cùng phác đồ phù hợp, bạn hãy Liên hệ hotline 1900 56 56 56 để đặt lịch khám chuyên khoa Da liễu của Hệ thống MEDLATEC để được các bác sĩ Da liễu giàu kinh nghiệm tư vấn và điều trị an toàn, hiệu quả.