1. Không kiểm soát được cảm xúc là gì?

Cảm xúc là phản ứng của con người trước những sự vật, sự việc xung quanh. Cảm xúc rất đa dạng, chẳng hạn như buồn, vui, ghen tị, giận dữ, tự hào, hạnh phúc,... Đây là một yếu tố quan trọng để phản ánh nội tâm của mỗi cá nhân và có thể tác động đáng kể đến các mối quan hệ xã hội.

Cảm xúc là phản ứng của một người với sự vật, sự việc xung quanh

Khi không thể kiểm soát được cảm xúc, người đó sẽ có những phản ứng không phù hợp hoặc có thể phản ứng quá mức với tình huống, bối cảnh nào đó. Tình trạng này có thể chỉ là tạm thời nhưng cũng có thể kéo dài và ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống, sức khỏe cũng như các mối quan hệ xã hội. 

Dưới đây là một số biểu hiện cho thấy một người đang không thể kiểm soát được cảm xúc: 

• Đột nhiên cảm thấy khó chịu, tức giận, sợ hãi, thậm chí hoảng loạn,... nhưng không rõ nguyên nhân. 
• Dùng thuốc an thần hoặc rượu để che giấu cảm xúc.
• Có hành vi bất thường quá mức và những người xung quanh không thể khuyên nhủ được. 
• Cảm xúc tự phát, vỡ òa và không phù hợp với hoàn cảnh cụ thể. 
• Có biểu hiện muốn tự làm tổn thương mình. 
• Cảm thấy cuộc sống không có niềm vui.
• Xảy ra những cơn khóc cười hoặc giận dữ bộc phát mà không thể kiểm soát. 

2. Không kiểm soát được cảm xúc có thể gây ra hậu quả như thế nào?

Một người không kiểm soát được cảm xúc có thể gặp phải những hậu quả như sau:

- Bị ảnh hưởng lớn đến sức khỏe thể chất và sức khỏe tinh thần: Chẳng hạn, khi một người thường xuyên căng thẳng quá mức, họ có thể bị mất ngủ, chán ăn. Khi tình trạng này kéo dài, người bệnh sẽ bị suy kiệt thể chất, tinh thần mệt mỏi và gặp phải nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. 

- Rối loạn cảm xúc: Những trường hợp mất kiểm soát cảm xúc ở mức độ nghiêm trọng và không được áp dụng các biện pháp khắc phục sớm có thể dẫn đến rối loạn cảm xúc, chẳng hạn như phân liệt cảm xúc, rối loạn lưỡng cực, rối loạn lo âu,...

- Làm tổn thương mình và những người xung quanh: Những người bị mất khả năng kiểm soát cảm xúc có thể tự làm tổn thương chính mình và gây tổn thương cho những người xung quanh. 

Mất kiểm soát cảm xúc có thể gây ảnh hưởng đến các mối quan hệ xã hội

- Ảnh hưởng đến các mối quan hệ xã hội: Khi không thể kiểm soát được cảm xúc, người đó có thể dễ dàng gây ra mâu thuẫn và xung đột với mọi người xung quanh. Đây là yếu tố có thể ảnh hưởng rất lớn đến các mối quan hệ xã hội. 

- Giảm hiệu quả làm việc: Nếu thường xuyên không thể kiểm soát được cảm xúc của bản thân, hiệu quả làm việc và học tập của bạn cũng sẽ giảm. Điều này có thể khiến bạn mất đi nhiều cơ hội, khó đạt được những mục tiêu lâu dài và ảnh hưởng lớn đến sự nghiệp trong tương lai. 

3. Nguyên nhân gây mất kiểm soát cảm xúc

Rất nhiều nguyên nhân có thể khiến một người bị mất kiểm soát cảm xúc và dưới đây là những nguyên nhân phổ biến nhất:

- Nghiện rượu lâu năm. 

- Sử dụng một số loại thuốc điều trị không đúng cách. 

- Mắc chứng rối loạn tăng động giảm chú ý. 

- Bị hội chứng Asperger. 

- Trầm cảm sau khi mắc các bệnh lý mạn tính như tiểu đường, parkinson,... 

- Trầm cảm sau sinh con. 

- Căng thẳng sau chấn thương. 

- Do mắc các bệnh lý tâm thần có tính chất di truyền như tâm thần phân liệt.

4. Cách kiềm chế cảm xúc

Trên thực tế, nhiều người bệnh cần phải mất một thời gian dài mới có thể kiểm soát được cảm xúc của mình một cách tốt hơn. Để khắc phục hiệu quả tình trạng này, cần phải hiểu rõ nguyên nhân gây bệnh là gì và điều trị theo nguyên nhân. Về cơ bản, cách kiềm chế cảm xúc hiệu quả là kết hợp giữa việc dùng thuốc và điều trị tâm lý. Bên cạnh đó, bệnh nhân cũng cần điều chỉnh thói quen ăn uống và sinh hoạt một cách hợp lý. Dưới đây là một số gợi ý cụ thể: 

- Hít thở sâu trong 10 giây, thả lỏng cơ thể để lấy lại sự bình tĩnh và kiểm soát cảm xúc hiệu quả hơn. 

Thiền định là cách giúp bạn kiểm soát cảm xúc hiệu quả

- Mở lòng, chia sẻ nhiều hơn với người khác để họ biết nguyên nhân khiến bạn cáu gắt quá mức là gì. Đây cũng là một cách giúp bạn giải tỏa và nhận được những gợi ý của mọi người xung quanh về cách kiểm soát cảm xúc của bản thân. 

- Đi tìm niềm vui để quên đi sự tức giận, khó chịu và cân bằng cảm xúc. Hãy nhìn nhận những sự việc đang xảy ra theo một cách nhẹ nhàng nhất. 

- Rèn luyện thói quen đọc sách và thiền định cũng có thể giúp bạn trở nên trầm tĩnh và lạc quan hơn.

- Bạn cũng có thể lựa chọn câu thần chú bình tĩnh như “mọi việc sẽ ổn thôi”, “bình tĩnh nào”,... để nhắc nhở bản thân dừng lại một vài giây trước khi hành động. 

- Nếu bạn đang căng thẳng quá mức, bạn hãy vận động nhiều hơn, có thể là tập yoga, đi bộ, nhảy theo nhạc,... để giảm căng thẳng hiệu quả và giúp bản thân kiềm chế cảm xúc tốt hơn. 

- Tìm kiếm sự giúp đỡ từ chuyên gia nếu tình trạng mất kiểm soát cảm xúc khiến bạn quá mệt mỏi và gây ảnh hưởng lớn đến những mối quan hệ, hạnh phúc gia đình,... Các chuyên gia tâm lý sẽ giúp bạn tìm hiểu nguyên nhân gây mất kiểm soát cảm xúc là do đâu và đưa ra cách kiềm chế cảm xúc hiệu quả cho người bệnh.

Mất kiểm soát cảm xúc không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần mà còn ảnh hưởng đến các mối quan hệ xã hội xung quanh. Nếu tình trạng này kéo dài, người bệnh nên đi khám chuyên khoa sớm để tránh gặp phải những hậu quả đáng tiếc. 

Nếu có nhu cầu đặt lịch khám sớm tại Hệ thống Y tế MEDLATEC, bạn có thể liên hệ tới tổng đài 1900 56 56 56, các tổng đài viên luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn 24/7.