Tức ngực, khó thở - dấu hiệu cảnh báo bệnh lý nguy hiểm tới tính mạng 

Vừa qua, Phòng khám Đa khoa MEDLATEC Thanh Xuân tiếp nhận bà N.B.H (66 tuổi) đến khám do Tức ngực, khó thở.

Khai thác bệnh sử được biết, khoảng 1 tháng trước vào viện, bệnh nhân xuất hiện ho khan, khạc ít đờm, không sốt, ở nhà uống thuốc kháng sinh có đỡ. Hai tuần nay, tức ngực khó thở tăng dần, tăng lên khi nằm và vận động mạnh, kèm theo mệt, cảm giác nuốt nghẹn, thỉnh thoảng ho khan thúng thắng, không sốt. 

Qua khám lâm sàng bác sĩ ghi nhận, lồng ngực 2 bên của bệnh nhân không đều, ngực phải hơi gồ, hạn chế di động theo nhịp thở, các khoang liên sườn phải giãn, không co kéo cơ hô hấp. Phổi phải có hội chứng 3 giảm (rì rào phế nang giảm, rung thanh giảm, gõ đục), phổi trái thông khí đều.

Chụp CT phổi cho thấy hình ảnh tràn dịch màng phổi phải mức độ nhiều, đè ép xẹp hoàn toàn nhu mô phổi, đẩy tim và trung thất lệch trái. Nốt đặc phổi trái phân thùy S6 sát trung thất kích thước 10x15mm, bờ đều, ranh giới rõ, bên trong có tỷ trọng vôi (103 HU) (phân loại Lung RADS 4X – nghi ngờ ác tính cao).

Hình ảnh tràn dịch khoang màng phổi phải mức độ nhiều và nốt đặc phổi trái phân thùy S6 sát trung thất

Trước tình trạng này, bệnh nhân được chỉ định thở oxy qua gọng kính mũi với lưu lượng 3 lít/phút, đồng thời chọc dẫn lưu dịch màng phổi phải cấp cứu dưới hướng dẫn siêu âm.

Hình ảnh bác sĩ chọc hút dẫn lưu khí màng phổi bằng catheter 2 nòng tại khoang liên sườn 7,8 đường nách sau

Thủ thuật diễn ra an toàn. Sau 2 giờ, dẫn lưu được khoảng 1.000ml dịch màng phổi, dịch màu vàng, tính chất lỏng, ít vẩn đục; tình trạng tức ngực và khó thở của bệnh nhân cải thiện. 

Hình ảnh trước khi dẫn lưu dịch màng phổi (ảnh trái) và sau khi dẫn lưu 1.000ml dịch màng phổi

Mẫu bệnh phẩm sau đó được gửi về Trung tâm Xét nghiệm và Trung tâm Giải phẫu bệnh MEDLATEC.

Kết quả xét nghiệm tế bào dịch màng phổi ghi nhận: ngoài thành phần bạch cầu, có khoảng 38% tế bào biểu mô; trong đó xuất hiện một số tế bào kích thước lớn, bào tương rộng, nhân lệch về một phía.

Xét nghiệm khối tế bào kết luận dịch nghi ngờ di căn

Xét nghiệm tế bào học nhuộm thường quy cho thấy sự hiện diện của các tế bào không điển hình. Xét nghiệm khối tế bào (Cell block) gợi ý tổn thương ác tính, nghi ngờ di căn carcinoma. Nhuộm hóa mô miễn dịch cho kết quả các tế bào u dương tính với TTF-1 và Napsin A.

Dựa vào kết quả trên, bệnh nhân được chẩn đoán mắc u phổi ác tính, phù hợp với carcinoma tuyến phổi (ung thư biểu mô tuyến) di căn. Đây là giai đoạn muộn (thường là giai đoạn IV), khi tế bào ung thư lan rộng từ phổi đến hạch bạch huyết lân cận hoặc các cơ quan xa qua mạch máu.

Kết quả giải phẫu bệnh giúp bác sĩ lâm sàng có cơ sở vững chắc để xây dựng chiến lược can thiệp và điều trị chuyên sâu cho người bệnh.

Tràn dịch màng phổi nguy hiểm thế nào?

Theo BSCKI. Hoàng Minh Toại – Chuyên khoa Hồi sức cấp cứu, Phòng khám Đa khoa MEDLATEC Thanh Xuân,tràn dịch màng phổi (TDMP) là tình trạng tích tụ dịch trong khoang màng phổi vượt quá mức sinh lý, do rối loạn cân bằng giữa quá trình hình thành và tái hấp thu dịch. Cơ chế bệnh sinh chủ yếu bao gồm: tăng áp lực thủy tĩnh, giảm áp lực keo huyết tương, tăng tính thấm thành mạch do viêm và giảm dẫn lưu bạch huyết màng phổi.

TDMP là tình trạng xuất hiện dịch trong khoang màng phổi nhiều hơn mức bình thường. Ảnh minh họa

Nguyên nhân chính gây tình trạng này bao gồm: suy tim, lao màng phổi, ung thư phổi, viêm phổi (nhiễm khuẩn/virus), xơ gan, suy thận, bệnh tự miễn (Lupus) hoặc do chấn thương lồng ngực. 

Về lâm sàng, khi dịch tích tụ trong khoang màng phổi, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng: đau ngực kiểu màng phổi (đau tăng khi hít sâu hoặc ho), ho khan, khó thở tăng dần theo lượng dịch. Khám thực thể điển hình với hội chứng 3 giảm: giảm rì rào phế nang, giảm rung thanh và gõ đục vùng đáy phổi. Trong trường hợp lượng dịch ít, có thể nghe thấy tiếng cọ màng phổi. Ngoài ra, có thể kèm theo các dấu hiệu của bệnh lý nền như suy tim, xơ gan, suy thận (phù ngoại vi, cổ trướng...).

Chọc hút và dẫn lưu dịch màng phổi là thủ thuật quan trọng, vừa có giá trị điều trị (giảm triệu chứng, đặc biệt là khó thở), vừa có ý nghĩa chẩn đoán nhằm xác định căn nguyên.

Để xác định nguyên nhân TDMP, các phương pháp cận lâm sàng được áp dụng bao gồm:

• Xét nghiệm dịch màng phổi: Sinh hoá (Protein, Glucose, Cholesterol, Triglycerid, Rivalta, LDH, CEA, ADA...); Tế bào (tổng phân tích tế bào, khối tế bào (Cell block), nhuộm hóa mô miễn dịch…); Vi sinh (cấy vi khuẩn, cấy nấm, AFB, PCR lao, Gen-Xpert, cấy lao…).
• Sinh thiết màng phổi, nội soi màng phổi.

Tiên lượng bệnh phụ thuộc chủ yếu vào nguyên nhân gây tràn dịch. Phần lớn bệnh nhân có thể hồi phục sau vài tuần đến vài tháng nếu được điều trị phù hợp. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể diễn tiến nặng do bệnh lý nền nghiêm trọng.

Các biến chứng có thể gặp là: xẹp phổi, suy hô hấp cấp, nhiễm trùng/dày dính màng phổi, tràn dịch màng tim, ung thư/xơ hoá màng phổi.

Bác sĩ Toại khuyến cáo, người có tiền sử bệnh phổi mạn tính, nhiễm trùng hô hấp tái diễn, hút thuốc lá nhiều năm, cần được theo dõi sát sao và thăm khám định kỳ. Việc kiểm tra sức khỏe hệ hô hấp thường xuyên, giúp phát hiện sớm bất thường, can thiệp kịp thời và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.