1. Bệnh viêm phế quản là gì và bệnh viêm phế quản có tự khỏi được không?

viêm phế quản là tình trạng niêm mạc của các ống phế quản - hệ thống dẫn khí từ khí quản vào phổi - bị tổn thương, sưng nề, viêm nhiễm và kích ứng. Khi bị viêm, các ống này sẽ bị thu hẹp lại, đồng thời tăng tiết dịch nhầy (đờm), gây cản trở đường thở và kích thích phản xạ ho.

Bệnh lý này được chia làm 2 thể chính với tính chất khác nhau:

1.1. Viêm phế quản cấp tính

• Đặc điểm: Là tình trạng nhiễm trùng cấp tính ở niêm mạc phế quản, xuất hiện đột ngột và diễn tiến trong thời gian ngắn (thường kéo dài từ 1 - 2 tuần).
• Nguyên nhân: Khoảng trên 90% trường hợp là do virus (như virus cúm, virus hợp bào hô hấp RSV, Adenovirus...), còn lại có thể do nhiễm vi khuẩn hoặc hít phải khói bụi, hóa chất độc hại.
• Khả năng phục hồi: Ở thể cấp tính, bệnh hoàn toàn có thể tự khỏi sau 7 đến 10 ngày mà không cần can thiệp thuốc đặc hiệu, nếu người bệnh có hệ miễn dịch tốt và được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, dù các triệu chứng toàn thân như sốt hay mệt mỏi đã biến mất, tình trạng ho khan hoặc ho khò khè vẫn có thể kéo dài thêm từ 2 đến 3 tuần do niêm mạc đường thở cần thời gian để phục hồi hoàn toàn.

Người bệnh cần hiểu rõ viêm phế quản có tự khỏi được không để có hướng xử lý kịp thời

1.2. Viêm phế quản mạn tính

• Đặc điểm: Là tình trạng viêm và kích ứng liên tục, kéo dài của đường thở. Bệnh được xác định khi người bệnh có biểu hiện ho khạc đờm ít nhất 3 tháng trong một năm và liên tiếp trong 2 năm trở lên.
• Nguyên nhân: Chủ yếu do tác hại của khói thuốc lá (chủ động hoặc thụ động), ô nhiễm môi trường kéo dài hoặc phơi nhiễm với bụi nghề nghiệp.
• Khả năng phục hồi: Đây là trạng thái viêm liên tục và không thể đảo ngược của cây phế quản, thường gặp ở người nghiện thuốc lá hoặc làm việc trong môi trường ô nhiễm trong thời gian dài. Viêm phế quản mạn tính không thể tự khỏi. Các tổn thương ở phổi sẽ tiến triển nặng dần theo thời gian. Mục tiêu điều trị ở thể bệnh này là kiểm soát triệu chứng, giảm tần suất các đợt cấp và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm như suy hô hấp, tâm phế mạn.

2. Biểu hiện của bệnh viêm phế quản thường gặp

Để có hướng xử lý đúng cách, người bệnh cần nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo của viêm phế quản. Tùy thuộc vào thể trạng và giai đoạn bệnh, các triệu chứng có thể xuất hiện từ nhẹ đến nặng bao gồm:

• Ho dai dẳng: Đây là biểu hiện đặc trưng nhất. Ban đầu người bệnh thường ho khan, sau đó chuyển sang ho có đờm. Cơn ho thường dữ dội hơn vào ban đêm hoặc khi thời tiết chuyển lạnh.
• Tiết nhiều đờm: Đờm có thể đặc, có màu trắng đục, vàng, xanh hoặc đôi khi có lẫn một chút máu do niêm mạc phế quản bị tổn thương, sung huyết.
• Sốt: Người bệnh có thể sốt nhẹ hoặc sốt cao thành từng cơn. Sốt thường đi kèm với cảm giác ớn lạnh, mệt mỏi, đau nhức các cơ.
• Khó thở, thở khò khè: Khi đường thở bị sưng nề và bít tắc bởi dịch đờm, người bệnh sẽ có cảm giác lồng ngực bị thắt chặt, hơi thở ngắn, thở khò khè hoặc nghe có tiếng rít.
• Đau rát họng, tức ngực: Ho liên tục với tần suất dày đặc khiến cơ vùng ngực bị mỏi, gây đau tức ngực và rát bỏng đường hô hấp.

Ho kéo dài kèm theo đờm đặc là biểu hiện đặc trưng của tình trạng viêm đường hô hấp

3. Khi nào người bệnh viêm phế quản cần đi gặp bác sĩ ngay?

Dù Viêm phế quản cấp tính có khả năng tự khỏi nhưng người bệnh tuyệt đối không được chủ quan. Nếu nhận thấy cơ thể xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm dưới đây, bạn cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám:

• Sốt cao liên tục trên 38.5 độ C kéo dài nhiều ngày và không có dấu hiệu đáp ứng với các loại thuốc hạ sốt thông thường.
• Cơn ho kéo dài quá 3 tuần mà không thuyên giảm, tần suất ho ngày càng dày và dữ dội hơn.
• Đờm đặc có màu xanh đen, mủ hôi hoặc ho khạc ra máu tươi.
• Xuất hiện tình trạng khó thở nặng, thở dốc, nhịp thở nhanh, cánh mũi phập phồng, môi hoặc đầu ngón tay có biểu hiện tím tái do thiếu oxy.
• Người bệnh là đối tượng nhạy cảm như trẻ sơ sinh, người cao tuổi (trên 65 tuổi), hoặc người có bệnh nền như hen suyễn, tim mạch, suy giảm miễn dịch,...

4. Các phương pháp điều trị bệnh viêm phế quản 

Khi điều trị viêm phế quản, nguyên tắc cốt lõi là kết hợp chặt chẽ giữa việc giảm nhẹ triệu chứng lâm sàng và giải quyết nguyên nhân gây bệnh:

4.1. Điều trị triệu chứng

Phương pháp này giúp người bệnh giảm bớt mệt mỏi, dễ thở và ăn ngủ tốt hơn trong giai đoạn toàn phát:

• Thuốc hạ sốt, giảm đau: Sử dụng Paracetamol hoặc Ibuprofen khi sốt cao trên 38.5 độ C hoặc khi đau đầu, đau tức ngực do ho nhiều.
• Thuốc long đờm, loãng dịch tiết: Các hoạt chất như Acetylcysteine, Ambroxol giúp làm đứt gãy các liên kết trong đờm, khiến đờm loãng ra và dễ dàng bị tống xuất ra ngoài thông qua phản xạ ho.
• Thuốc giảm ho: Chỉ được bác sĩ chỉ định trong trường hợp ho khan quá dữ dội gây mất ngủ, kiệt sức. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc cắt cơn ho khi phế quản đang có nhiều đờm, vì sẽ gây ứ đọng dịch và làm tăng nguy cơ bội nhiễm phổi.

4.2. Điều trị theo nguyên nhân

• Trường hợp do virus: Không có thuốc điều trị đặc hiệu và không dùng kháng sinh. Việc lạm dụng kháng sinh ở trường hợp này không những không có tác dụng mà còn gây hại cho gan, thận và dẫn đến nguy cơ kháng thuốc nguy hiểm. Điều trị chủ yếu là nâng cao sức đề kháng để cơ thể tự đào thải virus.
• Trường hợp do vi khuẩn: Bác sĩ sẽ chỉ định sử dụng một liệu trình thuốc kháng sinh phù hợp. Người bệnh cần tuân thủ uống đúng liều, đủ ngày, không tự ý dừng thuốc ngay cả khi triệu chứng đã giảm.
• Trường hợp có co thắt đường thở: Nếu người bệnh bị khò khè, khó thở nặng, bác sĩ sẽ chỉ định thêm các thuốc giãn phế quản đường phun khí dung hoặc đường uống để làm giãn cơ trơn, mở rộng đường thở.

4.3. Chăm sóc tại nhà hỗ trợ phục hồi

Song song với điều trị triệu chứng, người bệnh Viêm phế quản cấp tính nên áp dụng thêm các biện pháp chăm sóc sau để rút ngắn thời gian hồi phục:

• Nghỉ ngơi đầy đủ, tránh gắng sức để cơ thể tập trung năng lượng chống lại tác nhân gây bệnh.
• Uống nhiều nước ấm giúp làm loãng đờm và giảm kích ứng họng.
• Giữ ẩm không khí trong phòng (dùng máy tạo ẩm hoặc xông hơi nước ấm) để làm dịu niêm mạc đường thở.
• Súc họng bằng nước muối sinh lý để giảm viêm và làm sạch đường thở.
• Tránh tiếp xúc với khói thuốc lá, khói bụi, hóa chất và không khí lạnh đột ngột vì đây là các yếu tố kích thích khiến ho kéo dài hơn. 

Khách hàng đang thăm khám hô hấp tại Hệ thống Y tế MEDLATEC 

Hy vọng bài viết đã giúp bạn giải đáp được thắc mắc bệnh viêm phế quản có tự khỏi được không cũng như biết cách chăm sóc hệ hô hấp đúng khoa học tại nhà. Khi nhận thấy các dấu hiệu chuyển biến nặng, bạn nên đến các cơ sở y tế uy tín như chuyên khoa Hô hấp thuộc Hệ thống Y tế MEDLATEC để thăm khám và điều trị kịp thời, tránh những biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe. Để đặt lịch khám, Quý khách vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 của MEDLATEC để được hỗ trợ.