1. Cây lá lấu là gì? 

Cây lá lấu còn được biết đến với nhiều tên gọi khác nhau như cây lấu đỏ, lấu bà, bầu giác, bồ giác, cây chạo, lá tản… Trong khoa học, cây có tên là Psychotria rubra Poir, thuộc họ Cà phê (Rubiaceae). Đây là loài thảo dược có tính mát, vị đắng, được ông cha ta sử dụng từ lâu đời như một vị thuốc quý trong y học cổ truyền.

Cây lấu đỏ phân bố khá rộng ở nhiều quốc gia châu Á như Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản. Tại Việt Nam, cây thường mọc tự nhiên ở các khu vực rừng thưa, vùng đồi núi, đặc biệt là tại Hòa Bình, Vĩnh Phúc, Lạng Sơn, Bắc Thái và một số tỉnh miền núi phía Bắc khác.

Cây lá lấu là loại cây khá phổ biến ở Việt Nam 

Về đặc điểm hình thái, cây lấu là cây thân gỗ nhỏ, chiều cao dao động từ khoảng 1 - 9 mét, thân nhẵn. Lá lấu đỏ thường mọc đối nhau, phiến lá hình trứng thuôn dài, gốc lá tròn nhẹ và đầu lá nhọn dần. Lá thường dài 8 - 20 cm, rộng 2 - 7,5 cm, màu lục hoặc nâu lục; ở một số cây, mặt trên của lá có thể ánh nâu đỏ.

Hoa lấu có kích thước nhỏ, hình chuông, tràng hoa màu trắng, thường nở rộ từ tháng 5 đến tháng 7 hàng năm. Quả lấu là loại quả hạch, có dạng bầu dục và còn giữ lại đài hoa. Quả dài khoảng 5 - 7 mm, khi chín chuyển sang màu đỏ. Bên trong gồm 2 hạch dẹt hơi lồi, mỗi hạch chứa 2 hạt màu đen.

2. Tác dụng của cây lá lấu đối với sức khỏe

Cây lá lấu là một trong những vị thuốc quen thuộc trong y học dân gian, được sử dụng để hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý khác nhau. Rễ và lá là những bộ phận được sử dụng phổ biến làm dược liệu và có thể thu hái vào bất kỳ thời điểm nào trong năm. Sau khi thu hái, dược liệu được làm sạch, cắt nhỏ rồi đem phơi khô nhằm sử dụng và bảo quản được lâu dài. Một số trường hợp có thể dùng lá tươi ngay sau khi thu hái. Khi bảo quản, cần để dược liệu ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ẩm mốc hoặc côn trùng gây hư hỏng.

Lá lấu đỏ có thể sử dụng trực tiếp sau khi thu hái, trong khi rễ lấu cần được bảo quản kỹ lưỡng, đảm bảo không bị mốc, thối hay biến chất thì mới đạt hiệu quả khi sử dụng làm thuốc.

Lá lấu mang lại nhiều tác dụng đối với sức khỏe 

Theo y học cổ truyền, lấu đỏ có vị đắng, tính mát, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, khu phong trừ thấp và cầm máu. Nhờ đó, dược liệu này thường được dùng để hỗ trợ điều trị các bệnh lý như:

• Tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa;
• Mụn nhọt, lở loét chảy nước, đặc biệt do viêm nhiễm ngoài da;
• Bệnh bạch hầu, thương hàn;
• Vết thương chảy máu, giúp cầm máu và hỗ trợ làm lành tổn thương;
• Băng huyết, bạch đới, rối loạn phụ khoa;
• Sốt rét, đau nhức răng, sâu răng;
• Bệnh lý khớp. 

3. Bài thuốc từ cây lá lấu

Trong dân gian, cây lá lấu được truyền miệng là có thể hỗ trợ điều trị một số bệnh lý. Tuy nhiên, hiệu quả của các bài thuốc này chưa được kiểm chứng đầy đủ bằng nghiên cứu khoa học. Dưới đây là một số bài thuốc có sử dụng cây lá lấu làm vị thuốc:

• Hỗ trợ điều trị tiêu chảy: Dùng lá lấu kết hợp với lá sim hoặc củ nâu, mỗi vị một nắm, đem rửa sạch, sắc với nước uống;
• Hỗ trợ điều trị bệnh bạch hầu: Trẻ dưới 1 tuổi: 35g lá lấu, trẻ từ 1 - 3 tuổi: 70g lá lấu, trẻ từ 4 - 5 tuổi: 90g lá lấu và trẻ từ 6 - 10 tuổi: 150g lá lấu. Lá lấu được rửa sạch, sau đó sắc với nước và chia thành 4 lần để uống trong ngày;
• Hỗ trợ điều trị thương hàn: Dùng rễ khô và lá lấu tán thành bột mịn. Liều dùng cho người lớn khoảng 2 - 3g, còn trẻ em dùng khoảng 0,5g, chia làm 3 lần uống mỗi ngày;
• Hỗ trợ điều trị băng huyết, bạch đới: Dùng 20g lá lấu tươi, 16g lá huyết dụ và 16g lá tiết dê. Rửa sạch dược liệu, giã nhuyễn, sau đó cho thêm nước và chắt lấy phần nước để uống;
• Chứng tiểu ra máu: Chuẩn bị lá lấu đỏ 16g, rễ cây ráng 12g, lá tiết dê 10g và ngũ bội tử 4g. Đem các vị thuốc tươi rửa sạch, giã nát, thêm nước và lấy phần nước uống;
• Giảm đau răng: Dùng 50g lá lấu đỏ sắc cùng nước, sau đó cô lại cho đặc và dùng để ngậm;
• Tiêu chảy do lạnh bụng: Chuẩn bị 20g lá lấu đỏ kết hợp với 30g lá sim hoặc lá củ nâu. Rửa sạch, sắc lấy nước uống;
• Điều trị mụn lở chảy dịch do men sứa: Dùng lá lấu đỏ nấu lấy nước, rửa vùng tổn thương, sau đó khi Vết thương se lại thì rắc bột lá lấu khô để giúp gom miệng.

Một trong những công dụng của cây lá lấu là dùng để trị sâu răng

Có thể thấy rằng, cây lá lấu là một loại dược liệu được áp dụng để hỗ trợ điều trị một số bệnh lý khác nhau. Tuy nhiên, cũng giống như bất kỳ dược liệu nào khác, việc sử dụng cây lá lấu cần đúng cách, đúng liều lượng và phù hợp với từng thể trạng cụ thể. Do đó, trước khi quyết định sử dụng cây lá lấu trong hỗ trợ điều trị bệnh, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế. 

Việc thăm khám, thực hiện các xét nghiệm cần thiết sẽ giúp xác định đúng nguyên nhân bệnh lý và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, an toàn và hiệu quả hơn. Nếu có thêm thắc mắc cần giải đáp hoặc nhu cầu tư vấn sức khỏe, bạn đọc vui lòng liên hệ tới Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ kịp thời.