Cứng khớp ngón tay: Nguyên nhân, dấu hiệu cảnh báo và cách cải thiện

1. Cứng khớp ngón tay là gì?

Các ngón tay được tạo nên từ nhiều đốt xương nhỏ, nối với nhau bằng các khớp. Quanh khớp có gân, dây chằng và bao khớp. Khi một trong những cấu trúc này gặp vấn đề, ngón tay sẽ cử động kém hơn. Người bệnh thường mô tả cảm giác ngón tay "khô", khó nắm chặt hoặc không duỗi thẳng được hoàn toàn.

Cứng ngón tay là một triệu chứng, không phải một bệnh riêng biệt. Có người chỉ bị vài phút sau khi ngủ dậy. Có người bị kéo dài, kèm đau, sưng hoặc biến dạng khớp.

Cứng khớp ngón tay có thể khiến bạn khó nắm chặt hoặc co duỗi ngón tay, nhất là vào buổi sáng.

2. Những nguyên nhân thường gặp khiến ngón tay bị cứng

Ngón tay bị cứng có thể bắt nguồn từ khớp, gân, mô mềm hoặc thần kinh. Một số nguyên nhân thường gặp bao gồm:

2.1. Thoái hóa khớp bàn tay

Theo tuổi tác, sụn khớp mỏng dần nên các đầu xương cử động kém trơn tru. Bệnh hay gặp ở khớp đốt ngón xa, khớp đốt giữa và khớp gốc ngón cái. Cảm giác cứng thường xuất hiện sau khi ngủ dậy hoặc sau khi để tay yên lâu, rồi giảm dần khi bàn tay bắt đầu hoạt động. Một số người thấy có nốt cứng nhỏ nổi lên cạnh khớp ngón tay.

2.2. Viêm khớp dạng thấp và các bệnh viêm khớp khác

Viêm khớp dạng thấp là bệnh tự miễn. Bệnh xảy ra khi hệ miễn dịch tấn công lớp màng lót bên trong khớp. Các khớp nhỏ ở bàn tay và bàn chân thường bị ảnh hưởng sớm, thường ở cả hai bên cơ thể. Khớp có thể sưng, nóng, đau khi chạm vào và cứng nhiều hơn vào buổi sáng.

Viêm khớp vảy nến và bệnh gout cũng có thể gây sưng đau, Cứng khớp ở ngón tay. Mỗi bệnh có cách biểu hiện và hướng điều trị riêng.

2.3. Ngón tay lò xo

Ngón tay lò xo (viêm bao gân gấp) xảy ra khi gân gấp ngón tay dày lên và khó trượt qua bao gân. Ngón tay có thể bị kẹt ở tư thế gập. Khi duỗi ra, bạn có thể nghe tiếng "lục cục" hoặc thấy ngón tay bật mạnh. Triệu chứng thường nặng hơn vào buổi sáng, hay gặp ở ngón cái và ngón đeo nhẫn. Một số trường hợp liên quan đến đái tháo đường, gout, viêm khớp dạng thấp hoặc cử động tay lặp lại nhiều lần.

Ngón tay lò xo khiến ngón tay bị kẹt ở tư thế gập và có thể bật mạnh khi duỗi ra.

2.4. Chấn thương, bất động kéo dài và một số nguyên nhân khác

Sau gãy xương, trật khớp hay bong gân ngón tay, tình trạng sưng nề và mô sẹo có thể làm khớp khó cử động. Bó bột hoặc nẹp cố định lâu ngày cũng dễ khiến bao khớp, dây chằng co rút. Đôi khi các ngón tay không bị tổn thương trực tiếp cũng bị cứng theo.

Một số nguyên nhân khác ít gặp hơn bao gồm:

• Đái tháo đường lâu năm: có thể gây cứng lan tỏa ở bàn tay và ngón tay, khiến ngón tay khó duỗi thẳng.
• Co rút Dupuytren: lớp mô dưới da lòng bàn tay dày lên và co kéo, khiến ngón út, ngón đeo nhẫn dần cong vào lòng bàn tay.
• Hội chứng ống cổ tay: dây thần kinh giữa ở cổ tay bị chèn ép, gây tê bì, vụng về ở ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa. Tình trạng này dễ bị nhầm là cứng khớp.

3. Phân biệt cứng khớp do thoái hóa và do viêm khớp

Thời gian cứng khớp buổi sáng là một gợi ý quan trọng giúp bác sĩ định hướng nguyên nhân. Theo NHS (Hệ thống Y tế Quốc gia Anh), cứng khớp do thoái hóa thường giảm trong vòng 30 phút sau khi thức dậy. Cứng khớp do viêm khớp dạng thấp thường kéo dài hơn.

Bảng trên chỉ mang tính tham khảo. Cứng khớp ngón tay do các bệnh khác nhau có thể có biểu hiện chồng lấp. Vì vậy, chẩn đoán cần dựa trên thăm khám và kết quả cận lâm sàng.

4. Khi nào bạn nên đi khám?

Ngón tay cứng nhẹ sau khi làm việc nặng hoặc khi ngủ dậy, rồi tự hết khi vận động, thường không đáng lo. Bạn nên đi khám nếu tình trạng không cải thiện sau khoảng 2 tuần chăm sóc tại nhà, tái diễn nhiều lần hoặc gây khó khăn trong sinh hoạt.

Một số dấu hiệu cần được thăm khám sớm bao gồm:

• Cứng khớp ngón tay kèm sưng, nóng, đỏ ở khớp mà không rõ lý do.
• Sốt, ớn lạnh, mệt mỏi, sụt cân hoặc đổ mồ hôi về đêm đi kèm đau khớp.
• Cứng khớp buổi sáng kéo dài hơn 30 phút, xuất hiện ở nhiều khớp của cả hai bàn tay.
• Ngón tay bị kẹt ở tư thế gập, không tự duỗi ra được.
• Ngón tay biến dạng, đau dữ dội hoặc mất cảm giác sau chấn thương.
• Tê bì bàn tay tăng dần, đặc biệt ở người mắc đái tháo đường.

Bạn nên đi khám nếu ngón tay bị cứng kèm sưng, nóng, đỏ hoặc sốt.

5. Bác sĩ chẩn đoán nguyên nhân bằng cách nào?

Đầu tiên, bác sĩ sẽ hỏi bạn về thời điểm xuất hiện cảm giác cứng, thời gian kéo dài, tiền sử chấn thương, bệnh lý đi kèm và tính chất công việc. Sau đó, bác sĩ quan sát bàn tay, kiểm tra tầm vận động và vị trí đau của từng khớp.

Tùy định hướng ban đầu, người bệnh có thể được chỉ định thêm:

• Chụp X-quang bàn tay: đánh giá hẹp khe khớp, gai xương hoặc tổn thương xương sau chấn thương.
• Siêu âm khớp, gân: phát hiện tình trạng viêm màng hoạt dịch, dày bao gân hoặc tràn dịch khớp.
• Xét nghiệm máu: kiểm tra chỉ số viêm như CRP, tốc độ máu lắng; yếu tố dạng thấp (RF), anti-CCP. Bác sĩ có thể chỉ định thêm acid uric hoặc đường huyết khi nghi ngờ gout, đái tháo đường.

Riêng ngón tay lò xo thường được chẩn đoán chủ yếu qua thăm khám lâm sàng.

6. Cách cải thiện tình trạng ngón tay bị cứng

6.1. Chăm sóc tại nhà

Vận động nhẹ nhàng mỗi ngày giúp hạn chế khớp bị cứng thêm. Bạn không nên để tay nằm yên hoàn toàn, kể cả khi đang đau nhẹ. Một số bài tập đơn giản có thể thực hiện bao gồm:

• Nắm – mở bàn tay: từ từ nắm tay lại, sau đó duỗi thẳng và xòe rộng các ngón.
• Xòe – khép ngón tay: đặt bàn tay lên mặt bàn, tách các ngón ra xa nhau rồi khép lại.
• Chạm đầu ngón: lần lượt chạm đầu ngón cái vào đầu từng ngón còn lại.

Người bệnh nên tập chậm, trong giới hạn không gây đau nhiều. Ngâm tay trong nước ấm hoặc chườm ấm trước khi tập có thể giúp khớp dễ cử động hơn. Với ngón tay mới bị chấn thương và đang sưng, nên chườm lạnh và tránh chườm nóng trong 2 - 3 ngày đầu. Khi ngón tay sưng, bạn nên tháo nhẫn để tránh bị chèn ép.

Người bệnh có thể tập nắm – mở bàn tay mỗi ngày để cải thiện độ linh hoạt của ngón tay.

6.2. Điều trị theo nguyên nhân

Hướng điều trị cho người bị cứng khớp ngón tay phụ thuộc vào bệnh lý gây ra triệu chứng. Thuốc giảm đau, kháng viêm không steroid có thể giúp giảm đau trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, bạn nên dùng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

Người bệnh Viêm khớp dạng thấp thường cần điều trị lâu dài bằng thuốc chống thấp khớp làm thay đổi diễn tiến bệnh (DMARDs), theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Ngón tay lò xo mức độ nhẹ có thể cải thiện khi nghỉ ngơi và đeo nẹp. Trường hợp kéo dài có thể được tiêm steroid hoặc phẫu thuật giải phóng gân. Với cứng khớp sau chấn thương, bác sĩ thường kết hợp vật lý trị liệu và nẹp chỉnh hình để phục hồi tầm vận động.

Cứng khớp ngón tay có thể chỉ là phản ứng tạm thời sau một đêm ít cử động. Đôi khi, đây cũng là biểu hiện sớm của thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp hay bệnh lý về gân. Bạn nên để ý thời gian cứng khớp và các triệu chứng đi kèm, và đi khám khi có dấu hiệu bất thường. Phát hiện nguyên nhân sớm giúp hạn chế ảnh hưởng lâu dài đến chức năng bàn tay.

Nếu cần thăm khám, bạn có thể lựa chọn các địa chỉ uy tín như MEDLATEC. Tại đây, người bệnh có thể khám chuyên khoa Cơ xương khớp, kết hợp xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh, giúp bác sĩ xác định nguyên nhân và hướng điều trị phù hợp. Nếu cần tư vấn, đặt lịch khám, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.