Để chống vẹo cột sống cần phải làm gì: Tham khảo 5 cách hiệu quả

1. Tình trạng vẹo cột sống và hệ lụy không thể chủ quan

vẹo cột sống là tình trạng cột sống bị cong sang một bên tạo thành hình chữ C hoặc chữ S khi nhìn từ phía sau, kèm theo hiện tượng các đốt sống bị xoay – đây là điểm quan trọng để phân biệt bệnh thật với dáng ngồi lệch thông thường. Chính sự xoay đốt sống này kéo lồng ngực, tạo ra ụ sườn nhô cao ở một bên khi người bệnh cúi xuống. 

Về mặt chẩn đoán, bác sĩ chỉ gọi là vẹo cột sống khi góc cong đo trên phim X-quang (góc Cobb) từ 10 độ trở lên. Cần phân biệt hai tình huống khác nhau hẳn: vẹo cột sống do tư thế (không có xoay đốt sống, có thể hồi phục khi xử lý được nguyên nhân như co cứng cơ hay chênh lệch chiều dài hai chân) và vẹo cột sống cấu trúc (có xoay đốt sống, không tự trở lại bình thường và cần theo dõi chuyên khoa). 

Đây là một dị tật mạn tính về xương khớp phổ biến, có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng đặc biệt nguy hiểm trong giai đoạn cơ thể đang phát triển. Có một điều nhiều người chưa biết: khoảng 80% trường hợp là vẹo cột sống vô căn, nghĩa là y học hiện chưa xác định được nguyên nhân, và yếu tố di truyền đóng vai trò đáng kể. Đây cũng là lý do vì sao ngồi đúng tư thế, dù rất tốt cho cột sống, lại không đủ để phòng ngừa dạng vẹo cột sống phổ biến nhất này. 

Nhiều người thường chủ quan cho rằng vẹo cột sống chỉ gây mất thẩm mỹ hoặc làm dáng đi xấu đi nhưng thực tế, bệnh lý này có thể gây nên nhiều hệ lụy nghiêm trọng như:

• Chèn ép các cơ quan nội tạng: Khi cột sống bị cong vẹo nặng, lồng ngực sẽ bị biến dạng. Điều này trực tiếp chèn ép lên tim và phổi, gây suy giảm chức năng hô hấp, khiến người bệnh dễ bị hụt hơi, khó thở khi vận động.
• Đau nhức xương khớp mạn tính: Sự mất cân bằng của cột sống áp đặt áp lực không đều lên các đĩa đệm và dây chằng, dẫn đến thoái hóa cột sống sớm, thoát vị đĩa đệm và các cơn đau thắt lưng dai dẳng.
• Ảnh hưởng tâm lý: Sự thay đổi về vóc dáng (vai lệch, sườn nhô) khiến người bệnh, đặc biệt là trẻ em trong tuổi dậy thì, trở nên tự ti, ngại giao tiếp.

Cong vẹo cột sống khiến vóc dáng bị thay đổi, mất thẩm mỹ

2. Để chống vẹo cột sống cần phải làm gì cho đúng?

Để phòng ngừa hiệu quả và ngăn chặn tình trạng vẹo cột sống tiến triển, bạn cần chủ động thay đổi từ những thói quen nhỏ hàng ngày. Vậy cụ thể để chống vẹo cột sống cần phải làm gì? Câu trả lời bạn có thể tham khảo là áp dụng 5 giải pháp sau đây:

2.1. Điều chỉnh tư thế đi, đứng, ngồi chuẩn khoa học

Tư thế sai lệch lặp đi lặp lại hàng ngày là nguyên nhân hàng đầu gây vẹo cột sống mắc phải. Bạn cần rèn luyện và duy trì các tư thế chuẩn sau:

• Tư thế ngồi học và làm việc: Khi ngồi, giữ lưng thẳng, vuông góc với mặt ghế. Hai đùi song song với mặt sàn, bàn chân đặt phẳng trên mặt đất. Nên thường xuyên thay đổi tư thế, bổ sung các đợt nghỉ vận động định kỳ (đứng lên, đi lại vài phút mỗi 30 - 60 phút). 
• Tư thế đứng: Đứng thẳng, phân phối trọng lượng cơ thể đều lên cả hai chân. Tránh thói quen đứng dồn lực vào một bên chân trong thời gian dài vì sẽ làm lệch khung xương chậu.
• Tư thế mang vác vật nặng: Khi cần nhấc một vật nặng từ dưới đất lên, bạn tuyệt đối không cúi gập lưng. Thay vào đó, bạn hãy khuỵu đầu gối xuống, thẳng lưng (giống tư thế squat), hai tay cầm chắc vật nặng và đẩy ngực vào sát vật đó hoặc sát cẳng tay (vẫn giữ tư thế lưng thẳng) rồi từ từ dùng lực của cơ đùi để đứng lên. Khi đeo ba lô, hãy đeo bằng cả hai quai để lực phân bố đều sang hai vai.

2.2. Lựa chọn và sắp xếp đồ công thái học trong không gian làm việc, học tập 

Môi trường xung quanh quyết định rất lớn đến tư thế của bạn. Một không gian được sắp xếp hợp lý sẽ giúp bạn duy trì tư thế thoải mái và hạn chế tình trạng ngồi sai kéo dài:

• Bàn và ghế: Nên chọn loại ghế có phần tựa lưng hỗ trợ đường cong sinh lý của thắt lưng và có thể điều chỉnh độ cao. Độ cao của bàn và ghế phải tương thích sao cho khi làm việc, cánh tay của bạn đặt trên bàn tạo thành một góc vuông ở khuỷu tay.
• Vị trí màn hình máy tính: Đặt màn hình trực diện trước mắt, khoảng cách từ mắt đến màn hình duy trì từ 50cm đến 60cm. Cạnh trên của màn hình nên ngang hoặc thấp hơn mắt một chút để bạn không phải ngửa cổ hoặc cúi đầu khi nhìn.

Để chống vẹo cột sống cần phải làm gì là thắc mắc của nhiều người

2.3. Tăng cường các bài tập rèn luyện sức bền cột sống

Hệ cơ lưng và cơ bụng khỏe mạnh đóng vai trò quan trọng, giúp giữ vững cấu trúc cột sống. Việc lười vận động sẽ khiến các nhóm cơ này bị yếu đi, dễ dẫn đến lệch xương. Bạn nên lựa chọn tập luyện đều đặn một số bộ môn như:

• Bơi lội: Bơi giúp giảm áp lực trọng lực lên đĩa đệm và rèn sức bền tim phổi rất tốt, nên vẫn là môn thể thao đáng khuyến khích. Tuy nhiên, bơi lội không nắn lại được đường cong cột sống và không phải là biện pháp đơn lẻ để điều trị vẹo cột sống. 
• Yoga: Các tư thế như tư thế cây cầu, tư thế con mèo - con bò giúp tăng cường độ linh hoạt cho các đốt sống, giải tỏa căng thẳng cho vùng cơ lưng bị co thắt.
• Plank: Bài tập này giúp làm khỏe nhóm cơ lõi (cơ bụng và cơ lưng dưới), tạo nền tảng vững chắc để nâng đỡ trục cơ thể thẳng đứng.

2.4. Bổ sung Canxi và Vitamin D3 giúp xương chắc khỏe từ bên trong

Trẻ vị thành niên đã bị vẹo cột sống thường có mật độ xương thấp và thiếu vitamin D kèm theo. Các nghiên cứu ghi nhận nồng độ vitamin D trong máu càng thấp thì góc cong càng lớn. Vì vậy, ở trẻ đã được chẩn đoán, bảo đảm đủ canxi và vitamin D là một phần của chăm sóc toàn diện, giúp khung xương đủ khỏe để đáp ứng tốt hơn với áo nẹp và bài tập điều trị. Cụ thể:

• Bổ sung đầy đủ các thực phẩm giàu canxi vào thực đơn hàng ngày như: Sữa, sữa chua, phô mai, các loại rau có màu xanh đậm (súp lơ, cải xoăn), hải sản (tôm, cua) và các loại hạt.
• Vitamin D3 là một tiền hormone: sau khi được cơ thể hoạt hóa, nó làm tăng khả năng hấp thu canxi ở ruột - nghĩa là ăn nhiều canxi mà thiếu vitamin D thì phần lớn lượng canxi đó không được dùng đến. Nguồn vitamin D3 gồm ánh nắng sớm và các thực phẩm như cá hồi, lòng đỏ trứng. 

2.5. Phát hiện sớm các dấu hiệu cong lệch qua thăm khám định kỳ

Vẹo cột sống ở giai đoạn khởi phát thường không gây đau đớn nên rất khó nhận biết bằng mắt thường. Việc tầm soát định kỳ, đặc biệt là đối với trẻ em trong độ tuổi từ 10 đến 15 tuổi (giai đoạn dậy thì tăng trưởng nhanh) là vô cùng cần thiết.

Khuyến cáo chung của các hội chuyên ngành cột sống quốc tế (SRS, POSNA, AAOS, AAP) là:

• Trẻ gái: khám sàng lọc hai lần, ở tuổi 10 và tuổi 12.
• Trẻ trai: khám sàng lọc một lần, ở tuổi 13 hoặc 14.

Bác sĩ sẽ khám sàng lọc bằng cách quan sát độ cân xứng vai - eo - hông, rồi làm nghiệm pháp cúi người về trước và dùng dụng cụ đo góc xoay thân mình. Chỉ khi khám lâm sàng có dấu hiệu nghi ngờ, trẻ mới được chỉ định chụp phim X quang để đo góc cong. 

Việc phát hiện sớm giúp tăng tỷ lệ điều trị bảo tồn thành công bằng các biện pháp vật lý trị liệu hoặc mặc áo nẹp chỉnh hình mà không cần phải phẫu thuật.

Bạn nên đi thăm khám ngay khi có biểu hiện bất thường ở cột sống

3. Những trường hợp khám và điều trị sớm?

Bạn cần chủ động đến các cơ sở y tế chuyên khoa để thăm khám nếu phát hiện bản thân hoặc người thân có một trong các biểu hiện cảnh báo dưới đây:

• Đau nhức dai dẳng: Xuất hiện các cơn đau vùng thắt lưng, vùng cổ hoặc bả vai kéo dài trên hai tuần, đau tăng lên khi ngồi lâu hoặc đứng lâu và không có dấu hiệu thuyên giảm dù đã nghỉ ngơi.
• Cơ thể mất cân đối rõ rệt: Khi đứng thẳng, quan sát thấy một bên bả vai nhô cao hơn bên còn lại, eo hai bên không cân xứng, một bên hông bị đẩy lên cao hoặc một bên chân có cảm giác dài hơn chân kia. Khi cúi người về phía trước, thấy một bên sườn lưng nhô cao lên rõ rệt.
• Dấu hiệu chèn ép thần kinh: Có cảm giác tê bì, châm chích, yếu cơ hoặc đau lan từ thắt lưng xuống vùng mông và hai chân. Đây là dấu hiệu cho thấy tình trạng bất thường ở cột sống đã bắt đầu chèn ép vào hệ thống rễ thần kinh.

Hy vọng bài viết đã giúp bạn giải đáp thắc mắc để chống vẹo cột sống cần phải làm gì. Nếu nhận thấy các dấu hiệu bất thường về vóc dáng hay xương khớp, bạn hãy đi thăm khám tại các cơ sở y tế uy tín như chuyên khoa Cơ xương khớp thuộc Hệ thống Y tế MEDLATEC để được các bác sĩ kiểm tra và tư vấn điều trị kịp thời. Để đặt lịch khám tại MEDLATEC, Quý khách vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.