Hệ thống Renin-Angiotensin-Aldosterone: vai trò trong điều hòa thăng bằng điện giải, thể tích máu và huyết áp | Medlatec

Hệ thống Renin-Angiotensin-Aldosterone: vai trò trong điều hòa thăng bằng điện giải, thể tích máu và huyết áp

Ngày 04/09/2016 PGS TS Nguyễn Nghiêm Luật Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC

Aldosterone là một hormone đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì mức độ natri và kali  bình thường trong máu, kiểm soát thể tích máu và huyết áp. Renin là một enzyme kiểm soát sự sản xuất aldosterone. Aldosterone được trong huyết tương hoặc nước tiểu, còn renin chỉ được đo trong huyết tương.


Các xét nghiệm có liên quan: cortisol, điện giải, kali, tỷ lệ aldosterone/ hoạt độ renin, nghiệm pháp kích thích aldosterone, nghiệm pháp kìm hãm aldosterone.


1. Sinh học của hệ thống Renin-Angiotensin-Aldosterone (RAAS)



Aldosterone được sản xuất bởi lớp ngoài cùng của vỏ thượng thận. Aldosterone kích thích sự lưu giữ Na+ và sự bài tiết K+ bởi thận. Renin là một enzyme thủy phân được sản xuất bởi thận và kiểm soát các hoạt động của hormon angiotensin, mà kích thích vỏ thượng thận sản xuất aldosterone (Kumar A 2010 [2]).

Điều hòa thăng bằng điện giải, thể tích máu và huyết áp
Hình 1. Sơ đồ về hoạt động của hệ thống Renin-Angiotesin-Aldosterone

Thận giải phóng renin khi tụt huyết áp hoặc giảm nồng độ natri clorua trong các ống thận. Renin thủy phân protein angiotensinogen máu để tạo thành angiotensin I, sau đó được biến đổi angiotensin II nhờ enzyme chuyển (ACE). Angiotensin II có tác dụng làm cho mạch và kích thích sản xuất aldosterone (Paul M 2006 [4]). Aldosterone có tác dụng làm tăng huyết áp và duy trì Na+ và K+ ở mức độ bình thường. Hệ thống renin-angiotensin địa phương có thể  được thấy trong một số các mô,  như thận, tuyến thượng thận, tim, mạch máu và hệ thần kinh với một số chức năng chức năng về tim mạch, kết hợp hoặc độc lập của renin hệ thống hệ thống -angiotensin, cũng như chức năng không tim mạch (Kobori H 2007 [1], Yee AH 2010 [5]).

Nhiều tình trạng có thể dẫn đến sự sản xuất quá nhiều aldosterone (hyperaldosteronism hay aldosteronism) hoặc sản xuất aldosterone dưới mức (hypoaldosteronism). Do renin và aldosteron có liên quan chặt chẽ với nhau nên cả hai chất này thường được xét nghiệm cùng với nhau để xác định nguyên nhân của một mức độ aldosterone bất thường.


2. Sự sử dụng

  • Xét nghiệm aldosterone và renin được sử dụng để đánh giá liệu các tuyến thượng thận sản xuất được một lượng thích hợp của aldosterone và để phân biệt giữa các nguyên nhân tiềm tàng của dư thừa hoặc thiếu hụt aldosterone. Aldosterone có thể được đo trong máu hoặc trong mẫu nước tiểu 24 giờ, để đo lượng aldosterone được bài xuất ra nước tiểu trong một ngày. Renin luôn được đo trong máu.
  • Các xét nghiệm này hữu ích nhất trong chẩn đoán sự dư thừa aldosterone nguyên phát  (aldosteronism), còn được gọi là hội chứng Conn, gây ra tăng huyết áp. Nếu xét nghiệm là dương tính, sự sản xuất aldosterone có thể được đánh giá thêm với nghiệm pháp kích thích và kìm hãm aldosterone.
  • Cả mức độ aldosterone và renin đều cao nhất vào buổi sáng và thay đổi trong ngày, cũng bị ảnh hưởng bởi tư thế, sự căng thẳng (stress) và bởi nhiều loại thuốc khác nhau.
điều hòa thăng bẳng điện giải, thể tích máu và huyết áp


3. Chỉ định

  • Xét nghiệm aldosterone và renin huyết tương thường được chỉ định cùng với nhau ở một người có huyết áp cao, đặc biệt là nếu người đó cũng có K+ thấp.
  • Nếu K+ bình thường, xét nghiệm aldosterone và renin huyết tương vẫn có thể được chỉ định nếu các  loại thuốc thông thường không kiểm soát được huyết áp cao hoặc nếu tăng huyết áp phát triển từ rất sớm. Sự dư thừa aldosterone nguyên phát là một dạng bệnh tăng huyết áp có khả năng chữa được, vì vậy điều quan trọng là phải được phát hiện nhờ xét nghiệm và điều trị đúng cách.
  • Mức độ aldosterone đôi khi được chỉ định cùng với các xét nghiệm khác khi nghi ngờ một người bị suy thượng thận.

Điều hòa thăng bằng điện giải, thể tích máu và huyết áp


4. Giá trị tham chiếu


4.1. Mức độ aldosterone huyết tương ở người khỏe mạnh là:

Tư thế

Mức độ aldosterone huyết tương

Trẻ em

Teen

Người trưởng thành

Đứng hoặc ngồi

5-80 ng/dL
(0,14-2,22 nmol/L)

4-48 ng/dL
(0,11-1,33 nmol/L)

7-30 ng/dL
(0,19-0,83 nmol/L)

Nằm

3-35 ng/dL
(0,08-0,97 nmol/L)

2-22 ng/dL
(0,06-0,61 nmol/L)

3-16 ng/dL
(0,08-0,44 nmol/L)


 4.2. Mức độ aldosterone nước tiểu 24 h ở người khỏe mạnh là:
                                         1,5-85 µg/ 24 h
Tuy nhiên, giá trị này phụ thuộc vào lượng muối ăn vào. Lượng muối NaCl ăn vào càng nhiều thì mức độ aldosterone càng thấp.   


4.3. Mức độ renin huyết tương ở người khỏe mạnh là:

Hoạt độ renin

Giới hạn dưới

Giới hạn trên

ng/ mL × giờ

0,29-1,9

3,7

µIU/ mL

3,3-21

41


5. Ý nghĩa lâm sàng


5.1. Aldosterone tăng:

  • Tăng aldosterone nguyên phát (Conn syndrome) là do sự sản xuất dư thừa aldosterone bởi tuyến thượng thận, thường là do một khối u lành tính của một trong các tuyến thượng thận. Mức độ aldosterone cao làm tăng tái hấp thu Na+ và mất K+ qua thận, thường dẫn đến sự mất cân bằng điện giải. Các dấu hiệu và triệu chứng tăng aldosteronism nguyên phát bao gồm cao huyết áp, đau đầu, yếu cơ, đặc biệt là nồng độ K+ rất thấp. Một người tăng huyết áp có nồng độ K+ huyết tương thấp cho một gợi ý về sự tăng aldosterone nguyên phát . Đôi khi, để xác định xem liệu chỉ một hoặc cả hai tuyến thượng thận bị ảnh hưởng, máu có thể được lấy từ cả hai tĩnh mạch thượng thận và xét nghiệm được thực hiện để xác định xem có sự khác biệt trong số lượng aldosterone (và đôi khi cả cortisol) được sản xuất bởi mỗi tuyến thượng thận.
  • Tăng aldosterone thứ phát, loại bệnh phổ biến hơn tăng aldosterone nguyên phát có thể được gây ra bởi bất cứ điều gì mà dẫn đến sự dư thừa aldosterone, nghĩa là một rối loạn của tuyến thượng thận. Bênh có thể được gây ra bởi bất kỳ điều kiện nào làm giảm lưu lượng máu đến thận, giảm huyết áp hoặc làm giảm nồng độ Na+. Tăng aldosterone thứ phát có thể được thấy trong suy tim sung huyết, xơ gan, bệnh thận và nhiễm độc thai nghén (tiền sản giật), đều gây mất nước. Trong những tình trạng này, nguyên nhân của tăng aldosterone thứ phát thường là rõ ràng. Nguyên nhân quan trọng nhất của tăng aldosterone thứ phát là sự hẹp các mạch máu cung cấp máu cho thận, gọi là chứng hẹp động mạch thận. Sự hẹp các mạch máu thận gây ra huyết áp cao do renin và aldosterone cao và có thể được chữa khỏi bằng phẫu thuật.
  • Giảm aldosterone (hypoaldosteronism) thường xảy ra như là một phần của suy tuyến thượng thận, gây ra tình trạng mất nước, huyết áp thấp, mức độ Na+ trong máu thấp và mức độ K+ cao. Khi trẻ thiếu một loại enzyme cần thiết cho sự sản xuất cortisol, một tình trạng gọi là sự tăng sản thượng thận bẩm sinh, có thể gây nên sự giảm sản xuất aldosterone trong một số trường hợp.
  • Những thay đổi trong hệ thống renin, aldosterone và cortisol xảy ra ở các rối loạn khác nhau được thể hiện ở Bảng 1.

Bảng 1. Những thay đổi trong hệ thống renin, aldosterone và cortisol xảy ra ở các rối loạn khác nhau.


TT

Bệnh

Aldosterone

Renin

Cortisol

1

Tăng aldosterone nguyên phát (Hội chứng Conn)

Tăng

Giảm

Bình thường

2

Tăng aldosterone thứ phát

 Tăng

 Tăng

Bình thường

3

Suy thượng thận (Bệnh Addison)

 Giảm

 Giảm

 Tăng

4

Hội chứng Cushing

 Giảm

 Giảm

 Tăng

Một số điểm cần chú ý

  • Lượng muối trong chế độ ăn và thuốc, chẳng hạn như thuốc giảm đau loại không-steroid, thuốc lợi tiểu, một số thuốc điều trị cao huyết áp, thuốc chẹn beta, steroid, cam thảo và thuốc tránh thai có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm. Sự căng thẳng, tập thể dục và mang thai cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm. Cà phê, trà hoặc cola có thể ảnh hưởng đến các xét nghiệm mẫu nước tiểu 24 giờ.
  • Mức độ aldosterone trở nên rất thấp ở người bị bệnh nặng, vì thế xét nghiệm không nên thực hiện khi bệnh nhân bị bệnh nặng.
  • Nghiệm pháp kìm hãm aldosterone được sử dụng để xác định chẩn đoán tăng aldosterone nguyên phát.
  • Nghiệm kích thích aldosterone, cũng được gọi là kích thích ACTH, các xét nghiệm aldosterone và cortisol giúp chẩn đoán bệnh Addison, chức năng tuyến yên giảm hoặc khối u tuyến yên. Một kết quả bình thường khi có sự tăng cortisol sau khi kích thích bằng ACTH.

KẾT LUẬN

  1. Aldosterone là một hormone vỏ thượng thận, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì mức độ natri và kali  bình thường trong máu và kiểm soát thể tích máu và huyết áp. Renin là một enzyme kiểm soát sự sản xuất aldosterone.
  2. Aldosterone được đo trong huyết tương hoặc nước tiểu, còn renin chỉ được đo trong huyết tương. Các xét nghiệm có liên quan gồm: cortisol, điện giải, kali, tỷ lệ aldosterone/ hoạt độ renin, nghiệm pháp kích thích aldosterone, nghiệm pháp kìm hãm aldosterone.
  3. Aldosterone và renin được sử dụng để đánh giá chức năng tuyến thượng thận và để phân biệt giữa các nguyên nhân tiềm tàng của dư thừa hay thiếu hụt aldosterone.
  4. Aldosterone và renin được chỉ định để đánh giá chức năng tuyến thượng thận và để phân biệt giữa các nguyên nhân tiềm tàng của dư thừa hay thiếu hụt aldosterone.
  5. Aldosterone tăng và renin giảm trong tăng aldosterone nguyên phát (HC Conn), cả aldosterone và renin tăng trong tăng aldosterone thứ phát, aldosterone giảm và renin tăng trong suy tuyến thượng thận (bệnh Addison), cả aldosterone và renin đều giảm trong HC Cushing.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

  1. Kobori H, Nangaku M, Navar LG, Nishiyama A. The intrarenal Renin-Angiotesin System. From Physiology to the Pathobiology of Hypertension and Kidney Disease. Pharmacological Reviews 2007 Sep; 59 (3): 251–287. 
  2. Kumar A, Fausto A. Pathologic Basis of Disease (8th ed.). Saunders Elsevier 2010: 493.
  3. Nguyen, G. Renin, prorenin and receptor: an update. Clinical science 2011 Mar; 120 (5): 169-178.
  4. Paul M, Poyan MA, Kreutz R. Physiology of local renin-angiotensin systems. Physiol Rev2006; 86 (3): 747-803. 
  5. Yee AH, Burns JD, Wijdicks EF. Cerebral salt wasting: pathophysiology, diagnosis, and treatment. Neurosurg Clin N Am 2010 Apr; 21 (2): 339-352.

Đăng ký khám, tư vấn

Tại sao nên chọn bệnh viện đa khoa MEDLATEC

Bệnh viện đa khoa với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực y tế.
Thăm khám bởi đội ngũ giáo sư, bác sĩ đầu ngành
Cơ sở vật chất, máy móc trang thiết bị hiện đại
Áp dụng thanh toán bảo hiểm y tế và các bảo hiểm khác lên tới 100%
Quy trình khám chữa bệnh nhanh chóng, thuận tiện
Chi phí khám chữa bệnh hợp lý.

Tin cùng chuyên mục

Khám sức khỏe đăng ký kết hôn có cần thiết hay không?

Khám sức khỏe đăng ký kết hôn có cần thiết hay không?

Kết hôn và việc trọng đại của đời người cũng như của cả gia đình và dòng họ. Trước khi kết hôn, chúng ta phải chuẩn bị nhiều thủ tục để tiến hành đăng ký kết hôn. Vậy, có cần khám sức khỏe đăng ký kết hôn không? Khi đi khám như vậy cần khám những nội dung nào? Hãy cùng MEDLATEC tìm hiểu về vấn đề này nhé!
Ngày 17/08/2019
Khám sức khỏe du học Úc cần biết những điều gì?

Khám sức khỏe du học Úc cần biết những điều gì?

Khám sức khỏe không chỉ để hoàn tất thủ tục xin visa du học Úc mà còn biết được tình hình hiện tại của bản thân để kịp thời có những biện pháp cải thiện. Tuy nhiên, nhiều bạn còn chưa nắm rõ về khám sức khỏe du học Úc như thế nào. Chúng ta cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây.
Ngày 17/08/2019
Khám sức khỏe sinh sản nam và những điều cần biết

Khám sức khỏe sinh sản nam và những điều cần biết

Xã hội ngày càng hiện đại, tỷ lệ người mắc các bệnh nói chung và bệnh nam khoa nói riêng cũng ngày càng tăng cao. Chính vì thế, việc khám sức khỏe sinh sản nam là điều cần thiết giúp các đấng mày râu nắm bắt được tình trạng cơ thể, từ đó có những biện pháp chăm sóc sức khỏe tốt hơn.
Ngày 16/08/2019
Khám sức khỏe công an như thế nào? - 4 điều bạn nên biết

Khám sức khỏe công an như thế nào? - 4 điều bạn nên biết

Bất kỳ ai muốn đi nghĩa vụ công an hay xét tuyển để dự thi vào các trường Công an nhân dân đều phải thực hiện khám sức khỏe. Đây là quy định bắt buộc được Nhà nước ban hành. Chúng ta cùng tìm hiểu về quy trình khám sức khỏe công an như thế nào qua bài viết sau.
Ngày 16/08/2019
hotline 1900 5656561900 565656