Hội chứng khóa trong: Những điều nên biết

1. Hội chứng khóa trong là gì?

Hội chứng khóa trong (Locked-in Syndrome - LIS) là tình trạng người bệnh vẫn hoàn toàn tỉnh táo, nhận thức được mọi việc diễn ra xung quanh nhưng gần như không thể cử động tay chân, thân mình hay nói chuyện vì đã bị liệt hầu hết các cơ vận động.

Phần lớn người mắc hội chứng này chỉ còn khả năng chớp mắt và cử động mắt theo chiều dọc. Đây cũng là cách giao tiếp chính giữa người bệnh với người thân và nhân viên y tế.

Bệnh nhân mắc hội chứng khóa trong vẫn nhận thức được nhưng bị mất khả năng cử động

2. Nguyên nhân gây hội chứng khóa trong và triệu chứng đặc trưng

Hội chứng khóa trong xảy ra khi vùng thân não, đặc biệt là cầu não (pons), bị tổn thương nghiêm trọng. Đây là khu vực giữ nhiệm vụ truyền tín hiệu vận động từ não xuống toàn bộ cơ thể. Khi đường dẫn truyền bị gián đoạn, não vẫn hoạt động bình thường nhưng cơ thể không còn đáp ứng được các mệnh lệnh vận động.

Nguyên nhân gây nên và triệu chứng đặc trưng ở hội chứng này bao gồm:

2.1. Nguyên nhân

Các yếu tố sau kích thích sự hình thành hội chứng khóa trong: 

• Đột quỵ thân não: 

Khi động mạch nuôi dưỡng cầu não bị tắc hoặc vỡ, các tế bào thần kinh nhanh chóng bị thiếu oxy và chết đi. Điều này làm gián đoạn đường dẫn truyền vận động, khiến người bệnh mất khả năng cử động nhưng vẫn còn ý thức.

• Chấn thương sọ não:

Tai nạn giao thông, tai nạn lao động hoặc chấn thương mạnh vùng đầu có thể gây tổn thương thân não và dẫn đến hội chứng khóa trong.

• Bệnh lý thần kinh:

Một số bệnh thần kinh có thể gây tổn thương hệ thần kinh trung ương, như: đa xơ cứng, viêm não, viêm thân não, hội chứng hủy myelin trung tâm cầu não,...

• Khối u não:

Khối u phát triển tại thân não hoặc chèn ép cầu não trong thời gian dài cũng có thể gây ra hội chứng này.

• Nguyên nhân khác:

Một số trường hợp hiếm gặp như: thiếu oxy lên não trong thời gian dài, ngộ độc, biến chứng sau phẫu thuật thần kinh, bệnh chuyển hóa,... cũng có thể gây nên hội chứng khóa trong.

Viêm não có thể gây nên hội chứng khóa trong

2.2. Triệu chứng 

Các triệu chứng điển hình của hội chứng này bao gồm: 

• Mất khả năng vận động gần như hoàn toàn khiến người bệnh không thể cử động chân tay, ngồi dậy, nói chuyện, nuốt, điều khiển cơ mặt,...
• Vẫn tỉnh táo và nhận thức bình thường.
• Chỉ còn khả năng cử động mắt.
• Rối loạn nuốt và hô hấp nên người bệnh bị khó nuốt, dễ sặc, không thể tự thở được.

3. Tính chất nguy hiểm của hội chứng khóa trong 

Hội chứng khóa trong ảnh hưởng gần như toàn bộ đến khả năng vận động của người bệnh. Nếu chăm sóc không tốt, người bệnh dễ gặp nhiều biến chứng như: viêm phổi, loét tỳ đè, nhiễm trùng, huyết khối tĩnh mạch sâu, suy dinh dưỡng, co cứng khớp,...

Do vẫn có khả năng nhận thức đầy đủ nhưng không thể giao tiếp hoặc tự chăm sóc bản thân nên người bệnh dễ có cảm giác bất lực, lo âu, trầm cảm, cô lập, mất động lực điều trị,... 

Tùy vào nguyên nhân gây nên, phạm vi tổn thương não và thời điểm điều trị, mức độ ảnh hưởng của hội chứng này đối với mỗi bệnh nhân sẽ có sự khác nhau. Có người bệnh chỉ phục hồi được một phần khả năng vận động, nhưng cũng có trường hợp cải thiện đáng kể sau một thời gian dài phục hồi chức năng. Tuy nhiên, cũng có những ca bệnh, sau điều trị phải sống phụ thuộc suốt đời.

4. Phương pháp chẩn đoán và điều trị hội chứng khóa trong

Để xác định chính xác hội chứng khóa trong và điều trị tích cực, bác sĩ sẽ kết hợp nhiều phương pháp:

4.1. Chẩn đoán

Người bệnh sẽ được khám thần kinh nhằm đánh giá mức độ tỉnh táo, khả năng hiểu ngôn ngữ, phản xạ thần kinh, khả năng cử động mắt,... Sau khi thu thập được thông tin cần thiết từ quá trình thăm khám, bác sĩ sẽ chỉ định các kiểm tra như: 

• Chụp MRI nhằm phát hiện chính xác tổn thương cầu não, nhồi máu não, xuất huyết, Khối u hay các bất thường khác tại thân não.
• Chụp CT-Scanner để phát hiện nhanh xuất huyết não hoặc các tổn thương cấp tính.
• Điện não đồ (EEG) đánh giá hoạt động điện của não, phân biệt hội chứng khóa trong với hôn mê hoặc các rối loạn ý thức khác.

Chụp MRI cung cấp hình ảnh giúp đánh giá tổn thương não

4.2. Điều trị 

Mục tiêu chính trong điều trị hội chứng này tập trung vào xử trí nguyên nhân, duy trì chức năng sống và phục hồi tối đa khả năng vận động cho người bệnh: 

• Điều trị nguyên nhân:

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể điều trị Đột quỵ cấp, kiểm soát huyết áp, nhiễm trùng, phẫu thuật,... Can thiệp càng sớm thì khả năng hạn chế tổn thương não càng cao.

• Hỗ trợ hô hấp và dinh dưỡng:

Trường hợp cần thiết, người bệnh sẽ được chỉ định thở máy, mở khí quản, nuôi ăn qua sonde hoặc mở thông dạ dày.

• Theo dõi cân bằng điện giải:

Đây là yếu tố then chốt để duy trì sự sống và hạn chế biến chứng xảy ra cho bệnh nhân. 

• Phục hồi chức năng:

Chương trình phục hồi có thể bao gồm: vật lý trị liệu, phục hồi khả năng nuốt, ngôn ngữ trị liệu, tập vận động thụ động,... Quá trình tập luyện thường cần duy trì đều trong thời gian dài, vài tháng hoặc vài năm.

Hội chứng khóa trong tuy hiếm gặp nhưng lại có tính chất đặc biệt nghiêm trọng. Nhận biết sớm triệu chứng để kịp thời đánh giá đúng, thực hiện điều trị theo chỉ định sẽ giúp cải thiện tiên lượng và hạn chế biến chứng lâu dài cho người bệnh.

Nếu người thân xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ hội chứng này như đã được nhắc đến ở trên, quý khách hàng có thể liên hệ đặt lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56 để được đánh giá đúng và có phương án can thiệp phù hợp.