Huyệt Huyết Hải nằm ở đâu? Tác dụng và cách bấm huyệt đúng

1. Huyệt Huyết Hải là gì?

Theo y học cổ truyền, huyệt Huyết Hải là huyệt thứ 10 thuộc kinh Túc Thái Âm Tỳ. Trong hệ thống ký hiệu quốc tế, huyệt được ghi là SP10. Huyệt có nguồn gốc từ sách Giáp Ất Kinh, một tài liệu kinh điển về châm cứu.

1.1. Ý nghĩa tên gọi và tên khác

Trong tiếng Hán Việt, "Huyết" nghĩa là máu, "Hải" nghĩa là biển. Theo quan niệm Đông y, đây là nơi khí huyết hội tụ và được điều phối, nên huyệt được ví như “biển của huyết”. Huyệt còn được gọi bằng một số tên khác như Bách Trùng Oa, Bách Trùng Sào hoặc Huyết Khích.

1.2. Vị trí huyệt theo giải phẫu

Huyết Hải nằm ở mặt trước trong của đùi, phía trên và gần khớp gối. Khi gối gập, huyệt cách phía trên xương bánh chè 2 thốn, nằm trên chỗ phồng của phần cơ rộng trong thuộc cơ tứ đầu đùi. Một số tài liệu trong nước mô tả thêm rằng huyệt nằm ở khe lõm tạo bởi cơ may và cơ rộng trong, và khi ấn vào thường có cảm giác tê tức.

"Thốn" là đơn vị đo trong châm cứu, được tính theo chính cơ thể người được bấm huyệt. Khoảng cách 2 thốn tương đương bề ngang của khoảng ba ngón tay.

"Thốn" là đơn vị đo trong châm cứu

2. Cách xác định vị trí Huyết Hải

Để xác định huyệt Huyết Hải dễ hơn, bạn có thể ngồi hoặc nằm với gối hơi gập và cơ đùi thư giãn. Theo Y học cổ truyền, vị trí huyệt thường được xác định dựa trên các mốc giải phẫu kết hợp với đơn vị đo “thốn” của chính cơ thể người được xác định huyệt. Có hai cách xác định thường được sử dụng bao gồm:

• Xác định theo mốc giải phẫu và thốn: Từ bờ trên của xương bánh chè, xác định vị trí khoảng 2 thốn lên phía trên ở vùng mặt trong đùi, trên vùng cơ rộng trong.
• Xác định bằng mốc bàn tay: Một số tài liệu Y học cổ truyền sử dụng bàn tay để ước lượng vị trí Huyết Hải khi người được xác định huyệt ở tư thế gập gối. Tuy nhiên, đây chỉ là phương pháp định vị tương đối; kích thước bàn tay và tỷ lệ cơ thể mỗi người khác nhau nên không nên xem vị trí đầu ngón tay là mốc chính xác tuyệt đối.

Sau khi xác định vùng huyệt, nếu muốn tự bấm huyệt, bạn chỉ nên dùng đầu ngón tay tác động với lực vừa phải, tránh ấn mạnh hoặc cố tìm một điểm gây đau, tê tức. 

Từ bờ trên của xương bánh chè, xác định vị trí khoảng 2 thốn lên phía trên ở vùng mặt trong đùi, trên vùng cơ rộng trong

3. Tác dụng của bấm huyệt Huyết Hải theo y học cổ truyền

Theo lý luận Y học cổ truyền, Huyết Hải có công năng liên quan đến điều huyết, thường được ứng dụng trong các chứng bệnh thuộc phạm vi khí huyết và một số triệu chứng ở vùng hạ chi. Một số tài liệu còn mô tả công năng của huyệt theo các thuật ngữ như thanh huyết hoặc tuyên thông hạ tiêu.

Tuy nhiên, đây là cách lý giải theo Y học cổ truyền, không đồng nghĩa với việc bấm huyệt Huyết Hải đã được chứng minh có thể điều trị các bệnh lý tương ứng theo y học hiện đại.Vì vậy, Huyết Hải nên được xem là một phương pháp hỗ trợ, không thay thế việc chẩn đoán và điều trị nguyên nhân. 

3.1. Hỗ trợ các vấn đề về kinh nguyệt

Trong Y học cổ truyền, Huyết Hải thường được sử dụng trong một số chứng liên quan đến kinh nguyệt, chẳng hạn kinh nguyệt không đều, thống kinh (đau bụng kinh) hoặc bế kinh, tùy theo thể bệnh và biện chứng của từng người.

Trong thực hành, thầy thuốc thường phối hợp Huyết Hải với các huyệt khác thay vì chỉ tác động đơn độc vào một huyệt. Chẳng hạn, Huyết Hải có thể được phối hợp với Địa Cơ trong một số phác đồ Y học cổ truyền dành cho các chứng liên quan đến kinh nguyệt. 

3.2. Hỗ trợ một số triệu chứng ngứa và bệnh lý ngoài da

Đông y cho rằng một số chứng mẩn ngứa, mề đay, chàm có liên quan đến "huyết nhiệt" hoặc "phong". Vì vậy, Huyết Hải thường được lựa chọn trong một số phác đồ châm cứu hoặc bấm huyệt nhằm hỗ trợ các triệu chứng ngoài da. Tài liệu châm cứu ghi nhận việc sử dụng Huyết Hải trong các chứng như mày đay, chàm hoặc ngứa ngoài da.

3.3. Hỗ trợ giảm đau khớp gối, mặt trong đùi

Huyết Hải nằm ở vùng mặt trong đùi, phía trên khớp gối nên trong Y học cổ truyền, huyệt có thể được lựa chọn trong một số phương pháp hỗ trợ đau hoặc khó chịu vùng khớp gối và mặt trong đùi.

4. Bằng chứng khoa học hiện nay về bấm huyệt, châm cứu

Nhiều bài viết giới thiệu huyệt Huyết Hải như một cách "điều trị hiệu quả", nhưng dữ liệu khoa học hiện chưa đủ mạnh để khẳng định điều đó. Theo các tài liệu y khoa hiện đại, cơ chế tác động của châm cứu vẫn chưa được hiểu đầy đủ. 

Với đau bụng kinh nguyên phát, tổng quan Cochrane năm 2016 kết luận rằng chưa đủ bằng chứng để xác định châm cứu hay bấm huyệt có hiệu quả hay không, và chất lượng bằng chứng ở mức thấp hoặc rất thấp. Một số phân tích gộp sau này ghi nhận kết quả khả quan hơn. Tuy nhiên, các kết quả này vẫn bị hạn chế bởi nguy cơ sai lệch cao và độ tin cậy thấp.

Vì vậy, bạn có thể xem bấm huyệt là biện pháp hỗ trợ giúp thư giãn và giảm khó chịu ở một số trường hợp, thay vì coi đây là phương pháp điều trị nguyên nhân. 

5. Cách bấm huyệt Huyết Hải tại nhà

Day ấn bằng tay là phương pháp đơn giản có thể thực hiện tại nhà để tạo kích thích nhẹ tại vùng huyệt Huyết Hải. Bạn có thể thực hiện theo các bước sau:

1. Chuẩn bị tư thế: Ngồi thoải mái, gập gối và thả lỏng cơ đùi. Có thể đặt bàn chân trên sàn hoặc trên một bề mặt vững chắc. Bạn nên cắt ngắn móng tay để tránh làm trầy da.
2. Xác định huyệt: Tìm huyệt dựa trên các mốc giải phẫu và cách xác định đã hướng dẫn ở phần trên.
3. Day ấn: Dùng đầu ngón tay cái ấn và day tròn với lực vừa phải. Lực bấm chỉ nên tạo cảm giác tức nhẹ, không gây đau nhói, tê buốt hoặc khó chịu tăng dần.
4. Thời gian: Mỗi bên chân, bạn có thể day trong vài phút rồi chuyển sang chân còn lại.
5. Thư giãn: Sau khi bấm, bạn có thể xoa nhẹ dọc mặt trong đùi để thả lỏng cơ.

Châm cứu, cứu ngải hoặc giác hơi tại huyệt là những kỹ thuật cần được thực hiện bởi người có chuyên môn. Khi thực hiện không đúng cách, châm cứu có thể gây biến chứng nghiêm trọng như nhiễm trùng hoặc tổn thương cơ quan. Giác hơi và cứu ngải cũng có thể để lại vết trên da, thậm chí gây bỏng hoặc nhiễm trùng.

Châm cứu tại huyệt Huyết Hải nên được thực hiện bởi người có chuyên môn, sử dụng kim vô trùng. 

6. Lưu ý an toàn

Bấm huyệt nhẹ nhàng bằng tay thường ít gây biến chứng nghiêm trọng nếu thực hiện đúng cách. Dù vậy, không phải ai cũng phù hợp để tự tác động lên huyệt Huyết Hải, đặc biệt khi đang có bệnh lý nền.

Bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi bấm huyệt hoặc châm cứu nếu thuộc các trường hợp sau:

• Phụ nữ mang thai: Tình trạng sức khỏe và các hoàn cảnh đặc biệt như mang thai có thể ảnh hưởng đến độ an toàn của các phương pháp này.
• Người dùng thuốc chống đông hoặc có rối loạn đông máu: Châm cứu có thể làm tăng nguy cơ chảy máu hoặc bầm tím tại vị trí châm.
• Vùng da đùi có tổn thương: Bạn không nên bấm lên vùng da đang có vết thương hở, viêm nhiễm, bầm tím hoặc giãn tĩnh mạch.
• Chân sưng, đỏ, đau một bên: Đây có thể là dấu hiệu của bệnh lý mạch máu. Bạn không nên xoa bóp mà cần đi khám sớm.

Người đang dùng thuốc chống đông nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi bấm huyệt hoặc châm cứu. 

Huyệt Huyết Hải là một huyệt thuộc kinh Tỳ, nằm ở mặt trong đùi phía trên gối. Huyệt thường được dùng để hỗ trợ các vấn đề về kinh nguyệt, da liễu và khớp gối. Bạn có thể tự day bấm nhẹ nhàng tại nhà, nhưng nên hiểu rằng hiệu quả của phương pháp này còn cần thêm bằng chứng khoa học. Khi có dấu hiệu bất thường, bạn nên chủ động thăm khám để được xác định đúng nguyên nhân.

Nếu cần thăm khám, bạn có thể lựa chọn các cơ sở y tế uy tín như MEDLATEC. Tại đây, bác sĩ sẽ khám lâm sàng và chỉ định xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh khi cần để đánh giá nguyên nhân gây đau, rối loạn kinh nguyệt hay mẩn ngứa, từ đó tư vấn hướng xử trí phù hợp. Nếu cần tư vấn, đặt lịch khám, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.