1. Nội soi phế quản là gì và nội soi phế quản để làm gì?

Nội soi phế quản là một thủ thuật y khoa thường gặp khi bạn đi thăm khám các bệnh lý về hô hấp, vậy nội soi phế quản để làm gì? Thực tế, thủ thuật này cho phép bác sĩ thăm khám trực tiếp đường hô hấp trên và đường hô hấp dưới bao gồm thanh quản, khí quản và các nhánh phế quản. Lúc này, bác sĩ sẽ sử dụng một ống soi chuyên dụng, đường kính rất nhỏ, có gắn camera và đèn chiếu sáng ở đầu ống đưa qua đường mũi hoặc miệng của người bệnh, đi sâu vào cấu trúc bên trong phổi.

Hiện nay có hai loại ống nội soi chính được sử dụng:

• Ống soi mềm: Là loại phổ biến nhất, có cấu tạo linh hoạt, dễ dàng luồn lách vào các nhánh phế quản nhỏ mà ít gây đau hay tổn thương niêm mạc. Người bệnh thường chỉ cần gây tê tại chỗ hoặc tiền mê ngắn.
• Ống soi cứng: Ống có đường kính lớn hơn, không co giãn, thường chỉ định trong các trường hợp đặc biệt như gắp dị vật lớn, kiểm tra xuất huyết nặng hoặc thực hiện các thủ thuật can thiệp phức tạp. Loại này bắt buộc phải gây mê toàn thân.

Nội soi phế quản để làm gì là thắc mắc của nhiều người 

Nội soi phế quản không chỉ giúp bác sĩ quan sát đường hô hấp mà còn hỗ trợ chẩn đoán nguyên nhân bệnh, đánh giá tình trạng bệnh lý và can thiệp điều trị trực tiếp mà không cần phẫu thuật mở, cụ thể:

1.1. Vai trò của thủ thuật trong việc tầm soát và chẩn đoán bệnh

Khi các phương pháp thông thường không đưa ra kết quả rõ ràng, nội soi phế quản giúp bác sĩ:

• Xác định nguyên nhân gây ra triệu chứng hô hấp kéo dài: Tìm lý do ho ra máu không rõ nguyên nhân, khó thở dai dẳng hoặc ho mạn tính (kéo dài trên 8 tuần) sau khi đã điều trị theo các nguyên nhân thường gặp mà không đỡ.
• Phát hiện và đánh giá tổn thương: Quan sát trực tiếp các vùng viêm nhiễm, vết loét, vùng hẹp đường thở hoặc các khối u đang phát triển bên trong lòng phế quản (nếu có).
• Lấy mẫu bệnh phẩm: Qua ống soi, bác sĩ đưa dụng cụ nhỏ để bấm lấy một mẩu mô tại vị trí nghi ngờ u, hoặc chải hút dịch phế quản. Mẫu này sẽ được phân tích giải phẫu bệnh nhằm chẩn đoán chính xác ung thư phổi hoặc các loại vi khuẩn, nấm gây nhiễm trùng nặng.

1.2. Ý nghĩa trong điều trị can thiệp

Ngoài việc xác định nguyên nhân bệnh hoặc lấy mẫu, kỹ thuật này còn giúp xử lý trực tiếp nhiều tình huống cấp cứu hô hấp như:

• Gắp dị vật đường thở: Loại bỏ dị vật như xương cá, hạt trái cây, đồ chơi nhỏ,... vô tình lọt vào đường thở gây tắc nghẽn, đặc biệt hay gặp ở trẻ nhỏ.
• Giải phóng đường thở: Hút sạch lượng đờm đặc, dịch nhầy, hoặc các cục máu đông tích tụ gây bít tắc phế quản, giúp người bệnh thở dễ dàng hơn.
• Cầm máu tại chỗ: Tiêm thuốc co mạch hoặc sử dụng dòng điện để cầm máu khi có xuất huyết trong đường thở.
• Nong đường phế quản: Đặt các ống đỡ (stent) để mở rộng lòng phế quản bị chèn ép do khối u từ ngoài đè vào.

2. Những trường hợp được bác sĩ chỉ định nội soi phế quản?

Như vậy, bạn đã được giải đáp thắc mắc nội soi phế quản để làm gì. Nội soi phế quản là kỹ thuật chuyên sâu, được thực hiện khi có chỉ định cụ thể từ bác sĩ chuyên khoa hô hấp trong một số trường hợp như:

• Triệu chứng lâm sàng bất thường: Người bệnh ho ra máu, ho khò khè kèm đau tức ngực dai dẳng, ho kéo dài trên 8 tuần không thuyên giảm dù đã điều trị theo các nguyên nhân thường gặp (viêm mũi xoang, hen, trào ngược dạ dày - thực quản). Nội soi phế quản thường không phải là xét nghiệm đầu tay cho ho mạn tính, mà được cân nhắc khi điều trị theo kinh nghiệm không hiệu quả hoặc khi có dấu hiệu báo động. 
• Hình ảnh cận lâm sàng có nghi ngờ: Phim chụp X-quang ngực hoặc cắt lớp vi tính (CT scan) phổi cho thấy các dấu hiệu bất thường như khối mờ, xẹp một thùy phổi, thâm nhiễm tiến triển nhanh không rõ lý do.
• Nghi ngờ nhiễm trùng đặc biệt: Người bệnh bị viêm phổi nặng, tái phát nhiều lần, hoặc nghi ngờ mắc lao phổi nhưng các xét nghiệm đờm thông thường không tìm thấy vi khuẩn.
• Tai nạn đường thở: Có tiền sử hoặc dấu hiệu rõ ràng của việc hóc dị vật gây sặc, tím tái.

Nội soi phế quản sẽ được bác sĩ chỉ định trong một số trường hợp đặc biệt

3. Quy trình thực hiện nội soi phế quản diễn ra thế nào?

Quy trình của một ca nội soi phế quản thường trải qua 3 giai đoạn, cụ thể:

3.1. Chuẩn bị trước khi nội soi

• Khám và làm xét nghiệm: Người bệnh được kiểm tra sức khỏe tổng quát, thực hiện xét nghiệm máu (đặc biệt là đông máu cơ bản) và đo chức năng hô hấp.
• Nhịn ăn uống: Đây là quy định bắt buộc (ngoại trừ trường hợp cấp cứu khẩn cấp). Người bệnh cần nhịn ăn thức ăn đặc từ 4 đến 6 tiếng trước giờ soi để phòng ngừa nguy cơ thức ăn hít sặc vào phổi, gây ngạt thở khi dùng thuốc tê hoặc thuốc mê. Riêng nước lọc (không màu), người bệnh vẫn có thể uống đến khoảng 2 tiếng trước soi trừ khi bác sĩ có chỉ định khác, các loại nước có màu hoặc có cặn (sữa, nước ngọt, cà phê,...) nên tránh hoàn toàn trong thời gian nhịn ăn. 
• Cung cấp tiền sử bệnh: Cần thông báo rõ cho bác sĩ về các bệnh lý nền (tim mạch, huyết áp, tiểu đường) và các loại thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc chống đông máu.

3.2. Các bước tiến hành trong phòng soi

• Gây tê hoặc gây mê: Người bệnh được xịt thuốc tê vào khoang miệng và họng để giảm cảm giác buồn nôn, kích ứng. Nếu lựa chọn nội soi gây mê (tiền mê nhẹ), nhân viên y tế sẽ truyền thuốc qua đường tĩnh mạch giúp người bệnh vào giấc ngủ ngắn, thư giãn, không có cảm giác đau hay khó chịu.
• Tiến hành soi: Bác sĩ nhẹ nhàng luồn ống soi qua mũi hoặc miệng, đi qua dây thanh âm vào khí quản. Camera truyền hình ảnh sắc nét lên màn hình lớn để bác sĩ quan sát. Nếu cần, bác sĩ sẽ thực hiện sinh thiết hoặc bơm rửa phế quản lấy dịch trong khoảng thời gian từ 15 đến 30 phút.

3.3. Theo dõi và chăm sóc sau khi soi

• Nghỉ ngơi tại phòng hồi tỉnh: Người bệnh cần nằm theo dõi ổn định mạch, huyết áp, nhịp thở trong khoảng 1 - 2 tiếng.
• Lưu ý về ăn uống: Tuyệt đối không ăn hoặc uống bất cứ thứ gì trong vòng 2 tiếng đầu sau soi cho đến khi cổ họng hết hoàn toàn cảm giác tê cứng. Khi thuốc tê hết tác dụng, nên bắt đầu bằng việc uống vài ngụm nước lọc, nếu không bị sặc mới chuyển sang ăn đồ ăn lỏng như cháo, súp,...
• Dấu hiệu bình thường: Cảm giác đau rát họng, khàn tiếng nhẹ, ho húng hắng hoặc khạc ra một chút dây máu bầm là hiện tượng thường gặp và sẽ tự biến mất sau 1 - 2 ngày.

4. Mức độ an toàn và các rủi ro có thể gặp khi nội soi phế quản

Về bản chất, nội soi phế quản bằng ống mềm là một thủ thuật có tính an toàn cao. Phần lớn người bệnh chỉ gặp các tác dụng phụ nhẹ mang tính tạm thời như đau họng, khàn giọng hoặc ho nhẹ sau khi kết thúc quy trình.

Tuy nhiên, vì đây là một can thiệp sâu vào đường thở, một số rủi ro hiếm gặp vẫn có thể xảy ra bao gồm: chấn thương nhẹ niêm mạc gây chảy máu (thường tự cầm hoặc xử lý dễ dàng trong lúc soi), co thắt phế quản gây khó thở tạm thời, giảm oxy máu hoặc nhiễm trùng ngược dòng. Tỷ lệ xảy ra các biến chứng nghiêm trọng là rất thấp nếu thủ thuật được thực hiện bởi các bác sĩ giàu kinh nghiệm, có sự hỗ trợ của trang thiết bị hiện đại và tuân thủ đúng quy trình vô trùng.

Bạn nên lựa chọn các đơn vị y tế uy tín để thăm khám, đảm bảo an toàn và hiệu quả điều trị cao

Hiểu rõ nội soi phế quản để làm gì sẽ giúp người bệnh giải tỏa tâm lý lo lắng và chủ động phối hợp cùng bác sĩ trong quá trình thăm khám. Khi xuất hiện các dấu hiệu hô hấp bất thường, bạn nên đi thăm khám sớm tại các cơ sở y tế chất lượng như chuyên khoa Hô hấp thuộc Hệ thống Y tế MEDLATEC để được các chuyên gia, bác sĩ kiểm tra và tư vấn cụ thể hơn. Để đặt lịch khám tại MEDLATEC, Quý khách vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.