Rách sụn khớp gối có đáng lo không? Hướng điều trị và chăm sóc

1. Tổng quan tình trạng rách sụn khớp gối

Rách sụn khớp gối (rách sụn chêm) là một dạng chấn thương khớp gối rất phổ biến, thường xảy ra do động tác xoay gối đột ngột khi chơi thể thao hoặc do va chạm từ tai nạn. Khi sụn chêm bị rách, các mảnh vỡ có thể kẹt vào khe khớp, gây đau nhói và đẩy nhanh quá trình thoái hóa gối.

Khớp gối có hai loại sụn khác nhau: sụn khớp là lớp sụn trơn bóng phủ trên bề mặt các đầu xương, giúp khớp trượt êm; sụn này mòn dần theo tuổi và là gốc của bệnh thoái hoá khớp gối. Sụn chêm là hai tấm sụn hình chữ C nằm chêm giữa xương đùi và xương chày, có vai trò như tấm đệm giảm xóc và phân tán lực. 

Khớp gối có hai loại sụn khác nhau: sụn khớp là lớp sụn trơn bóng phủ trên bề mặt các đầu xương, giúp khớp trượt êm; sụn này mòn dần theo tuổi và là gốc của bệnh thoái hoá khớp gối. Sụn chêm là hai tấm sụn hình chữ C nằm chêm giữa xương đùi và xương chày, có vai trò như tấm đệm giảm xóc và phân tán lực. 

Tùy thuộc vào cách thức chấn thương, vết rách có thể xuất hiện ở nhiều vị trí (sụn trong, sụn ngoài, sừng trước, sừng sau, vùng giàu mạch hoặc vô mạch) với các hình thái đa dạng như rách dọc, rách ngang, hình nan hoa hay hình vạt. Việc nhận biết sớm tính chất tổn thương giúp bác sĩ đưa ra phác đồ điều trị kịp thời, bảo tồn tối đa khả năng vận động cho người bệnh.

Lưu ý: Khi nói "rách sụn khớp gối" trong chấn thương thể thao, phần lớn trường hợp thực chất là rách sụn chêm (thông tin được đề cập trong bài viết). Tình trạng mòn lớp sụn phủ đầu xương không thuộc dạng tổn thương này và thường liên quan đến thoái hóa khớp gối. 

Rách sụn khớp gối khiến các sinh hoạt hàng ngày trở nên khó khăn hơn

2. Nguyên nhân khiến sụn khớp gối bị rách là gì?

Tình trạng tổn thương sụn chêm thường xuất phát từ hai nhóm nguyên nhân chính gồm:

• Chấn thương cấp tính: Nhóm nguyên nhân này chủ yếu xảy ra ở người trẻ tuổi, thanh thiếu niên và các vận động viên. Chấn thương xuất hiện khi người bệnh gập gối, bàn chân cố định vững trên mặt đất nhưng cơ thể lại vặn xoắn hoặc chuyển hướng đột ngột. Tình trạng này rất dễ gặp phải trong các môn thể thao cường độ cao, tai nạn giao thông hoặc tai nạn lao động và thường đi kèm với đứt dây chằng chéo trước.
• Thoái hóa tự nhiên do tuổi tác: Khi tuổi tác tăng cao, lớp sụn trở nên mỏng, khô, giòn và mất đi độ đàn hồi vốn có. Do cấu trúc sụn đã suy yếu, nguy cơ rách sụn khớp gối có thể xảy ra tự phát ngay trong các sinh hoạt hàng ngày như ngồi xổm, quỳ gối, bước hụt chân hoặc vặn người nhẹ mà không cần đến lực chấn thương mạnh.

3. Dấu hiệu nhận biết rách sụn khớp gối

Ngay khi mới chấn thương, người bệnh vẫn có thể đi lại hoặc tiếp tục chơi thể thao bình thường. Tuy nhiên, các triệu chứng của tình trạng rách sụn khớp gối sẽ tiến triển rõ rệt sau 2 - 3 ngày với các dấu hiệu cụ thể sau:

• Nghe thấy tiếng "bụp" hoặc tiếng "rắc" ngay tại thời điểm chấn thương.
• Đầu gối bắt đầu đau nhức, sưng tấy và tích dịch.
• Bị kẹt khớp gối, gây khó khăn khi thực hiện động tác co duỗi chân.
• Phát ra tiếng kêu lục cục trong khớp khi cử động.
• Cảm giác đau nhói tăng lên khi ấn tay vào vị trí khe khớp gối.
• Gặp nhiều trở ngại khi đi lại và vận động hàng ngày.
• Khi xuất hiện các dấu hiệu kể trên, người bệnh nên đến ngay cơ sở y tế uy tín để được thăm khám, chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời.

Các dấu hiệu bệnh lý sẽ tiến triển rõ hơn sau 2 đến 3 ngày bị chấn thương

4. Biến chứng nguy hiểm khi không điều trị 

Sụn chêm đóng vai trò quan trọng giúp khớp gối vận động linh hoạt và nhịp nhàng. Vì vậy, khi sụn chêm bị rách và không được điều trị kịp thời sẽ gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như:

• Đau nhức dữ dội và kẹt khớp: Cơn đau buốt tăng mạnh khi co duỗi hoặc xoay người. Mảnh sụn rách có thể di lệch vào giữa khe khớp gây cấn, kẹt khớp, khiến người bệnh đột ngột không thể duỗi thẳng chân.
• Teo cơ tứ đầu đùi: Tình trạng đau nhức kéo dài làm hạn chế vận động, dẫn đến hệ quả teo cơ đùi, khiến chân yếu dần và mất lực khi đi lại.
• Hư khớp gối toàn diện: Tổn thương sụn chêm tiến triển nặng có thể buộc phải phẫu thuật cắt bỏ. Mất đi tấm đệm này, khớp gối sẽ thoái hóa rất nhanh và dẫn đến hư khớp hoàn toàn, đặc biệt nguy hiểm ở người trẻ tuổi.
• Tổn thương cấu trúc xung quanh: Phần lớn các trường hợp rách sụn chêm thường đi kèm chấn thương dây chằng chéo trước. Tình trạng này kéo theo các hệ lụy khác như phù tủy xương, bong điểm bám hoặc đứt dây chằng chéo sau, gây lỏng gối và mất khả năng đi lại.

5. Chẩn đoán và điều trị tổn thương sụn khớp gối như thế nào?

Dưới đây là các phương pháp chẩn đoán xác định và phác đồ điều trị y khoa giúp xử lý hiệu quả tình trạng chấn thương khớp gối:

5.1. Phương pháp chẩn đoán

Quy trình chẩn đoán rách sụn khớp gối phối hợp giữa kiểm tra lâm sàng và các kỹ thuật hình ảnh hiện đại để đưa ra kết luận chính xác nhất:

• Khám lâm sàng: Bác sĩ thực hiện các nghiệm pháp đặc hiệu (như McMurray hoặc Thessaly) để kiểm tra tầm vận động và xác định vị trí tổn thương.
• Chụp X-quang: Kỹ thuật này giúp loại trừ nguy cơ gãy xương, đồng thời phát hiện gai xương hoặc tình trạng hẹp khe khớp do thoái hóa.
• Chụp MRI (Cộng hưởng từ): Cho hình ảnh chi tiết về vị trí, hình thái và mức độ vết rách, đồng thời phát hiện các tổn thương đi kèm như đứt dây chằng. Đây là thăm dò rất có giá trị, nhưng không phải trường hợp đau gối nào cũng cần chụp. Bác sĩ sẽ chỉ định khi kết quả có khả năng làm thay đổi hướng điều trị. 

Bạn nên thăm khám bác sĩ từ sớm để phòng tránh các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra

5.2. Phác đồ điều trị toàn diện

Khi bị chấn thương, người bệnh tuyệt đối không tự ý đắp lá, xoa bóp hoặc nắn chỉnh khớp để tránh nguy cơ nhiễm trùng và hoại tử. Tùy thuộc vào mức độ tổn thương, bác sĩ sẽ chỉ định các hướng điều trị như:

• Điều trị bảo tồn (Không phẫu thuật): Áp dụng cho vết rách nhỏ ở vùng ngoại vi hoặc rách do thoái hóa ở người lớn tuổi. Đây là hướng điều trị hàng một cho nhóm thứ hai, và gồm hai phần:
• Giai đoạn đầu, khi gối còn sưng đau: Áp dụng nguyên tắc R.I.C.E - nghỉ ngơi tương đối (Rest), chườm lạnh giảm sưng (Ice), băng ép (Compression), kê cao chân (Elevation); dùng nạng trong vài ngày đầu nếu đi lại đau nhiều; dùng thuốc giảm đau theo chỉ định để đủ dễ chịu mà bắt đầu tập.
• Giai đoạn chính, và cũng là phần quyết định kết quả: Chương trình tập phục hồi có giám sát, thường kéo dài khoảng 12 tuần, gồm tăng sức mạnh cơ tứ đầu đùi và cơ vùng hông, tập thăng bằng và kiểm soát vận động, kết hợp hướng dẫn điều chỉnh hoạt động hằng ngày.
• Phẫu thuật nội soi khớp gối: Chỉ định khi điều trị bảo tồn thất bại sau 6 tuần hoặc khớp gối bị kẹt nghiêm trọng. Bác sĩ sẽ tiến hành khâu sụn chêm (áp dụng cho người trẻ, vết rách nằm ở vùng có mạch máu nuôi để bảo tồn cấu trúc khớp) hoặc cắt lọc sụn chêm (cắt bỏ phần sụn rách lơ lửng ở vùng vô mạch không thể tự lành để giải phóng khớp, giúp người bệnh nhanh chóng đi lại bình thường).

6. Chăm sóc người bệnh đúng cách 

Quá trình chăm sóc sau phẫu thuật quyết định rất lớn đến tốc độ hồi phục của tổn thương. Để khớp gối sớm ổn định và ngăn ngừa biến chứng, người bệnh điều trị rách sụn khớp gối cần nghiêm túc thực hiện các lưu ý sau:

• Chăm sóc vết thương: Thay băng, vệ sinh vết mổ hằng ngày và tiến hành cắt chỉ sau 7 - 10 ngày.
• Cố định khớp: Nẹp bất động chân trong 3 tuần; thời gian này sẽ kéo dài hơn nếu người bệnh có thực hiện khâu sụn chêm để đảm bảo sụn liền hoàn toàn. Tuy nhiên, sau mổ vẫn cần tập phục hồi chức năng sớm theo hướng dẫn, vì cơ tứ đầu đùi teo rất nhanh khi chân ít vận động.
• Sử dụng nạng hỗ trợ: Sử dụng nạng khi di chuyển trong khoảng 1 tháng đầu nhằm giảm tải trọng tỳ đè và hạn chế lực tác động lên vết mổ.
• Tập phục hồi chức năng: Kiên trì thực hiện các bài tập theo chỉ dẫn để sớm lấy lại biên độ vận động của khớp, đồng thời tăng cường sức mạnh cơ đùi nhằm chống teo cơ.
• Tái khám định kỳ: Đến bệnh viện kiểm tra lại theo đúng lịch hẹn của bác sĩ để đánh giá tiến trình phục hồi.

Nhìn chung, rách sụn khớp gối nếu không được chẩn đoán và điều trị đúng cách có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm, thậm chí là tàn phế. Vì vậy, để bảo tồn tối đa chức năng vận động và nhận được phác đồ điều trị cá nhân hóa hiệu quả, bạn nên đi thăm khám sớm tại các đơn vị y tế uy tín như chuyên khoa Cơ xương khớp thuộc Hệ thống Y tế MEDLATEC. Để đặt lịch khám tại MEDLATEC, Quý khách có thể liên hệ hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ nhanh chóng.