1. Rối loạn chuyển hóa lipid máu là gì?

Rối loạn chuyển hóa lipid máu là hiện tượng lượng mỡ trong máu tăng, giảm bất thường. Tình trạng rối loạn này có thể ảnh hưởng đến các thành phần quan trọng như lượng cholesterol toàn phần, triglyceride, cholesterol xấu (LDL) và cholesterol tốt (HDL).

Rối loạn chuyển hóa lipid máu xảy ra khi lượng mỡ máu thay đổi bất thường

Một trong những vai trò chính của mỡ máu là hỗ trợ chuyển hóa, cung cấp năng lượng cần thiết. Tuy nhiên, nếu lượng mỡ máu vượt quá ngưỡng cho phép, cơ thể có nguy cơ phải đối mặt với nhiều biến chứng nguy hiểm. 

2. Phân loại tình trạng 

Dựa theo nguyên nhân, rối loạn chuyển hóa lipid máu có thể được phân loại theo hai nhóm cơ bản, bao gồm:

• Rối loạn chuyển hóa lipid nguyên phát: Đây là tình trạng rối loạn lipid bẩm sinh. Trong đó, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này có thể là do rối loạn gen, di truyền từ gia đình. Người bị rối loạn chuyển hóa lipid dễ phải đối mặt với bệnh lý tim mạch từ khi còn trẻ. 
• Rối loạn chuyển hóa lipid thứ phát: Nguyên nhân dẫn đến dạng rối loạn chuyển hóa này có thể là do chế độ ăn uống thiếu khoa học, lười vận động, thường xuyên sử dụng thuốc lá, stress dài ngày, tình trạng thừa cân, tác dụng phụ khi dùng thuốc. 

3. Triệu chứng 

Phần lớn người bệnh thường chỉ phát hiện tình trạng rối loạn lipid máu khi khám sức khỏe định kỳ, làm các xét nghiệm khi điều trị bệnh lý khác. Nếu rối loạn lipid kèm theo hiện tượng xơ vữa mạch máu, triệu chứng cảnh báo sẽ rõ nét hơn. Chẳng hạn như: 

• Đau tức ngực. 
• Khó thở, hồi hộp. 
• Xuất hiện một số đám mỡ vàng dưới da, tập trung quanh mắt, khuỷu tay, đầu gối. 
• Đau bụng âm ỉ. 
• Đầy bụng. 

Đau tức ngực là triệu chứng thường xuất hiện ở người bị xơ vữa mạch máu do rối loạn chuyển hóa lipid

4. Mức độ nguy hiểm 

Nếu không kịp thời áp dụng các biện pháp can thiệp, kiểm soát, rối loạn chuyển hóa lipid máu có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như: 

4.1. Xơ vữa động mạch

Đây là một trong những biến chứng thường xuất hiện ở người bị rối loạn chuyển hóa lipid. Tỷ lệ bệnh nhân bị xơ vữa động mạch do rối loạn lipid máu không điều trị kịp thời là tương đối cao. Khi đó, lòng động mạch có xu hướng hẹp lại dẫn đến lượng máu lưu thông đến nhiều cơ quan giảm. Nếu tình trạng xơ vữa xuất hiện tại động mạch cảnh hoặc động mạch vành, mức độ nguy hiểm lại càng gia tăng.

4.2. Nhồi máu cơ tim

Nhồi máu cơ tim xuất hiện khi các mảng xơ vữa bị vỡ, dẫn đến tắc nghẽn động mạch vành. Biến chứng này có thể đe dọa đến tính mạng người bệnh nếu không phát hiện và can thiệp y tế kịp thời. 

4.3. Tai biến mạch máu não

Tai biến mạch máu não là biến chứng nguy hiểm có nguy cơ xuất hiện ở người bị rối loạn lipid máu. Trường hợp không phát hiện và can thiệp sớm, tính mạng người bệnh có nguy cơ bị đe dọa hoặc để lại di chứng nặng, khó phục hồi. 

Rối loạn chuyển hóa lipid có thể dẫn đến tai biến mạch máu não

4.4. Gan nhiễm mỡ

Rối loạn chuyển hóa lipid trong thời gian dài dễ dẫn đến gan nhiễm mỡ. Nếu không điều trị sớm, bệnh nhân có thể bị suy gan, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. 

4.5. Một số biến chứng khác

Dưới đây là những biến chứng khác có thể xuất hiện ở người bị rối loạn chuyển hóa lipid: 

• Cao huyết áp: Người bị rối loạn chuyển hóa lipid, xơ cứng động mạch dễ bị tăng huyết áp. 
• Viêm tụy cấp: Có xu hướng xuất hiện khi triglyceride tăng cao (trên 1000 mg/dL). Nếu nhận thấy dấu hiệu cảnh báo viêm tụy cấp, người bệnh cần nhanh chóng tìm đến cơ sở y tế gần nhất, tuyệt đối không chủ quan điều trị tại nhà. 
• Tiểu đường: Rối loạn lipid máu và tiểu đường là hai vấn đề sức khỏe có liên hệ tương đối chặt chẽ. Theo đó, bệnh nhân bị tiểu đường tuýp 2 thường kèm theo rối loạn chuyển hóa lipid. Mặt khác, hiện tượng kháng insulin dễ khiến tình trạng rối loạn này thêm trầm trọng. Vì vậy nếu muốn kiểm soát chỉ số đường huyết, người bệnh cần chủ động áp dụng các biện pháp giảm nhẹ rối loạn lipid. 

5. Phương pháp chẩn đoán và điều trị 

Rối loạn chuyển hóa lipid máu có thể được chẩn đoán thông qua xét nghiệm máu. Mục đích chính của việc làm xét nghiệm là kiểm tra cholesterol và triglyceride. Bên cạnh xét nghiệm máu, bác sĩ còn kết hợp thăm hỏi tiền sử bệnh lý gia đình, thói quen sinh hoạt, bệnh lý đang điều trị (nếu có). Trong một số trường hợp, bệnh nhân sẽ được chỉ định làm xét nghiệm đường huyết, kiểm tra chức năng gan thận, siêu âm tim, điện tâm đồ,... nhằm phát hiện sớm biến chứng về tim mạch để chủ động điều trị, giảm nhẹ rủi ro. 

Xét nghiệm máu giúp kiểm tra cholesterol và triglyceride

Dựa vào nguyên nhân, mức độ nghiêm trọng, bác sĩ sẽ tư vấn phác đồ điều trị phù hợp cho từng bệnh nhân. Việc điều trị kiểm soát rối loạn lipid máu đòi hỏi sự kết hợp của nhiều phương pháp. Trước tiên, bệnh nhân cần phải điều chỉnh lối sống theo hướng khoa học như ăn uống lành mạnh, tập thể dục hằng ngày, kiểm soát cân nặng, từ bỏ thuốc lá. 

Trường hợp cần thiết, người bệnh có thể được kê đơn thuốc kiểm soát cholesterol và triglyceride. Với trường hợp rối loạn nghiêm trọng, biện pháp lọc LDL cholesterol (LDL apheresis) cũng có khả năng được cân nhắc áp dụng. 

6. Cách phòng ngừa tình trạng rối loạn lipid máu 

Rối loạn chuyển hóa lipid máu không loại trừ bất kỳ ai. Để chủ động phòng ngừa, mọi người nên kết hợp áp dụng một số biện pháp dưới đây: 

• Ăn uống lành mạnh: Tích cực bổ sung vào thực đơn ăn uống hàng ngày những loại thực phẩm chứa nhiều omega 3 giúp trung hòa lipid máu. Song song với đó, bạn cần hạn chế tiêu thụ thực phẩm đóng hộp, đồ ăn chế biến sẵn, đồ chiên rán, các loại thực phẩm giàu đường và muối. 
• Vận động thể chất mỗi ngày: Để kiểm soát cân nặng và duy trì sự dẻo dai của cơ thể, bạn cần cố gắng duy trì thói quen luyện tập thể dục thể thao 30 phút/ngày, hoặc tập ít nhất 5 buổi mỗi tuần. 
• Các biện pháp phòng ngừa khác: Chẳng hạn như từ bỏ thuốc lá, hạn chế sử dụng rượu bia, tránh xa tác nhân gây căng thẳng, ngủ đủ giấc và đúng giờ. 

Thực phẩm giàu omega 3 giúp điều hòa lipid máu

Song song với đó, bạn cũng nên chú ý duy trì lịch theo dõi sức khỏe định kỳ, thăm khám khi nhận thấy cơ thể thay đổi. Đặc biệt, nếu đang mắc các bệnh lý như tiểu đường, tim mạch,... bạn cần chủ động theo dõi và điều trị. 

Hi vọng từ phần tổng hợp kiến thức y khoa trên đây của MEDLATEC, bạn đã hiểu hơn về nguyên nhân, triệu chứng cảnh báo, phương pháp điều trị và phòng ngừa rối loạn chuyển hóa lipid máu. Nếu có dấu hiệu nghi ngờ, bạn nên đi thăm khám sớm tại các cơ sở y tế uy tín như Hệ thống Y tế MEDLATEC để bác sĩ kiểm tra cụ thể hơn. Để đặt lịch khám, Quý khách vui lòng liên hệ hotline 1900 56 56 56 của MEDLATEC để được hỗ trợ.