1. Bệnh tiểu đường ở người trẻ là gì?

Trước khi tìm hiểu cụ thể các triệu chứng Bệnh tiểu đường ở người trẻ, bạn cần hiểu đúng về bản chất của bệnh tiểu đường. Đây là cơ sở quan trọng giúp nhận diện nguy cơ và chủ động bảo vệ sức khỏe.

Tiểu đường (đái tháo đường) là bệnh lý rối loạn chuyển hóa mạn tính, đặc trưng bởi tình trạng tăng đường huyết kéo dài do cơ thể thiếu insulin, đề kháng insulin hoặc cả hai. Insulin là hormone do tuyến tụy tiết ra, có vai trò giúp glucose từ máu đi vào tế bào để tạo năng lượng. Khi insulin hoạt động không hiệu quả, đường sẽ tích tụ trong máu và gây tổn thương nhiều cơ quan.

Ở người trẻ, cơ chế gây tiểu đường có thể khác nhau tùy từng loại bệnh. Tuy nhiên, điểm chung là sự rối loạn sản xuất hoặc tác dụng của insulin, dẫn đến đường huyết tăng cao mạn tính. Nếu không được kiểm soát, tình trạng này sẽ gây tổn thương mạch máu, thần kinh, thận, tim và mắt ngay từ độ tuổi còn trẻ.

Đái tháo đường là bệnh lý rối loạn chuyển hóa mạn tính

2. Các loại tiểu đường thường gặp ở người trẻ

2.1. Tiểu đường type 1 (tự miễn)

Tiểu đường type 1 thường khởi phát sớm, gặp nhiều ở trẻ em và thanh thiếu niên. Đây là bệnh tự miễn, khi hệ miễn dịch tấn công và phá hủy tế bào beta của tuyến tụy, khiến cơ thể không còn khả năng sản xuất insulin. Người bệnh bắt buộc phải dùng insulin suốt đời.

2.2. Tiểu đường type 2 (liên quan lối sống – béo phì)

Trước đây, tiểu đường type 2 chủ yếu gặp ở người lớn tuổi. Hiện nay, bệnh ngày càng trẻ hóa, xuất hiện nhiều ở người trẻ thừa cân, béo phì, ít vận động. Cơ thể vẫn sản xuất insulin nhưng tế bào không đáp ứng hiệu quả, dẫn đến tăng đường huyết.

2.3. Tiểu đường thai kỳ (ở phụ nữ trẻ)

Tiểu đường thai kỳ là tình trạng tăng đường huyết được phát hiện lần đầu trong thai kỳ. Dù thường cải thiện sau sinh, phụ nữ từng mắc tiểu đường thai kỳ có nguy cơ cao tiến triển thành tiểu đường type 2 trong tương lai nếu không được theo dõi và kiểm soát tốt.

2.4. Các dạng hiếm (MODY, LADA)

Ngoài hai type phổ biến, một số người trẻ có thể mắc các dạng tiểu đường hiếm như MODY (do đột biến gen di truyền) hoặc LADA (tiểu đường tự miễn khởi phát muộn). Những dạng này dễ bị chẩn đoán nhầm nếu không được thăm khám chuyên sâu.

3. Vì sao bệnh tiểu đường ngày càng trẻ hóa?

Sự gia tăng nhanh chóng của bệnh tiểu đường ở người trẻ có liên quan mật thiết đến lối sống hiện đại và nhiều yếu tố nguy cơ sau:

• Chế độ ăn nhiều đường, tinh bột tinh chế, đồ ăn nhanh, nước ngọt: Những thực phẩm này làm tăng đường huyết nhanh, kích thích tuyến tụy phải tiết insulin liên tục. Việc tiêu thụ kéo dài dễ dẫn đến rối loạn chuyển hóa và tăng nguy cơ đề kháng insulin.
• Ít vận động, ngồi nhiều, thiếu hoạt động thể lực: Lối sống ít vận động làm giảm khả năng sử dụng glucose của cơ bắp, khiến đường huyết khó được kiểm soát và dễ tích tụ trong máu.
• Thừa cân, béo phì, đặc biệt là béo bụng: Mô mỡ dư thừa, nhất là mỡ nội tạng, làm cản trở tác dụng của insulin, được xem là yếu tố nguy cơ quan trọng hàng đầu gây tiểu đường ở người trẻ.
• Stress kéo dài, thức khuya, rối loạn nhịp sinh học: Tình trạng căng thẳng và thiếu ngủ ảnh hưởng đến hoạt động nội tiết, làm rối loạn quá trình điều hòa đường huyết và thúc đẩy đề kháng insulin.
• Yếu tố di truyền, gia đình có người mắc tiểu đường: Người trẻ có cha mẹ hoặc người thân ruột thịt mắc tiểu đường thường có nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với người không có tiền sử gia đình.

Những yếu tố này phối hợp với nhau làm tăng đề kháng insulin và rối loạn chuyển hóa, từ đó thúc đẩy bệnh tiểu đường xuất hiện sớm hơn so với trước đây.

Béo phì và lối sống ít vận động làm tăng nguy cơ tiểu đường ở người trẻ

4. Triệu chứng bệnh tiểu đường ở người trẻ

4.1. Triệu chứng sớm, dễ bị bỏ qua

Ở giai đoạn đầu, các triệu chứng Bệnh tiểu đường ở người trẻ thường không rầm rộ, xuất hiện âm thầm và dễ bị nhầm lẫn với tình trạng mệt mỏi do áp lực học tập, công việc hoặc lối sống thiếu khoa học. Cụ thể, người bệnh có thể gặp các biểu hiện sau:

• Khát nước nhiều bất thường: Người trẻ có cảm giác khô miệng, khát nước liên tục, uống nhiều nước nhưng vẫn không thấy đủ, đặc biệt rõ rệt vào ban ngày hoặc sau khi vận động nhẹ.
• Đi tiểu nhiều lần, đặc biệt là tiểu đêm: Tần suất đi tiểu tăng lên do thận phải đào thải lượng đường dư thừa trong máu, khiến người bệnh dễ mất ngủ và mệt mỏi hơn vào ngày hôm sau.
• Mệt mỏi kéo dài, thiếu năng lượng dù nghỉ ngơi đầy đủ: Tế bào không sử dụng được glucose hiệu quả làm cơ thể thiếu năng lượng, dẫn đến cảm giác uể oải, giảm tập trung, hiệu suất học tập và làm việc kém.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân: Dù ăn uống bình thường hoặc thậm chí ăn nhiều hơn, cân nặng vẫn giảm do cơ thể phải huy động mỡ và cơ để bù đắp năng lượng thiếu hụt.Triệu chứng sụt cân nhanh đặc biệt điển hình ở tiểu đường type 1. Ngược lại, người trẻ mắc tiểu đường type 2 thường có xu hướng thừa cân hoặc béo phì, ít gặp sụt cân ở giai đoạn đầu trừ khi đường huyết quá cao.
• Hay đói, thèm đồ ngọt: Cảm giác đói xuất hiện nhanh sau bữa ăn, kèm theo xu hướng thèm đồ ngọt hoặc tinh bột, phản ánh tình trạng rối loạn chuyển hóa đường trong cơ thể.

Đây là nhóm triệu chứng rất dễ bị chủ quan, khiến nhiều người trẻ không đi khám sớm và chỉ phát hiện bệnh khi đường huyết đã tăng cao hoặc xuất hiện biến chứng.

Triệu chứng tiểu đường ở người trẻ thường xuất hiện âm thầm, dễ bị bỏ qua

4.2. Dấu hiệu bệnh tiểu đường ở nam giới trẻ

Tuy nhiên, các triệu chứng này thường xuất hiện khi đường huyết đã tăng cao trong một thời gian dài:

• Giảm ham muốn tình dục: Tình trạng mệt mỏi kéo dài cùng với nồng độ testosterone thấp (thường gặp ở người béo phì mắc tiểu đường type 2) có thể khiến ham muốn suy giảm.
• Rối loạn cương dương sớm: Tổn thương mạch máu và thần kinh có thể khiến khả năng cương dương kém, ngay cả khi còn trẻ.
• Yếu cơ, giảm sức bền: Người bệnh dễ cảm thấy hụt hơi, nhanh mệt khi vận động thể thao hoặc làm việc nặng do cơ bắp không nhận đủ năng lượng từ glucose.

4.3. Dấu hiệu bệnh tiểu đường ở nữ giới trẻ

Ở nữ giới trẻ, rối loạn đường huyết thường biểu hiện kín đáo và dễ bị nhầm với rối loạn nội tiết phụ khoa:

• Rối loạn kinh nguyệt và Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS): Phụ nữ trẻ có kinh nguyệt không đều, kinh thưa cần phải cảnh giác. Hội chứng PCOS thường đi kèm với tình trạng đề kháng insulin, là yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến tiểu đường type 2.
• Dễ viêm âm đạo, nhiễm nấm Candida tái phát: Đây là triệu chứng rất điển hình. Môi trường đường huyết cao tạo điều kiện thuận lợi cho nấm Candida phát triển, gây ngứa và viêm nhiễm dai dẳng dù đã vệ sinh kỹ.
• Khó thụ thai hoặc giảm khả năng sinh sản: Rối loạn chuyển hóa ảnh hưởng đến rụng trứng và chức năng sinh sản.

Rối loạn đường huyết có thể ảnh hưởng sớm đến sức khỏe sinh sản nữ giới

4.4. Triệu chứng tiến triển rõ rệt hơn

Khi bệnh tiểu đường ở người trẻ diễn tiến nặng hơn và đường huyết không được kiểm soát tốt, các triệu chứng trở nên rõ ràng, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt và chất lượng sống hàng ngày:

• Nhìn mờ, giảm thị lực thoáng qua: Đường huyết tăng cao làm thay đổi áp lực thẩm thấu trong thủy tinh thể, khiến mắt nhìn mờ hoặc giảm thị lực tạm thời.
• Da khô, ngứa, vết thương lâu lành: Tuần hoàn máu kém và suy giảm miễn dịch khiến da dễ tổn thương, các vết trầy xước nhỏ khó hồi phục.
• Dễ nhiễm trùng da, viêm nấm, viêm tiết niệu tái phát: Môi trường giàu đường trong máu và nước tiểu tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, nấm phát triển.
• Chuột rút, tê bì tay chân: Tăng đường huyết kéo dài gây tổn thương thần kinh ngoại biên, dẫn đến cảm giác tê, châm chích hoặc đau nhức, đặc biệt về đêm.

Nhìn mờ, vết thương lâu lành là dấu hiệu tiểu đường tiến triển

5. Khi nào người trẻ cần đi xét nghiệm tiểu đường?

5.1. Trường hợp nên đi xét nghiệm tiểu đường

Việc xét nghiệm đường huyết sớm giúp phát hiện bệnh tiểu đường ngay từ giai đoạn đầu, hạn chế nguy cơ biến chứng. Người trẻ nên chủ động đi kiểm tra khi gặp các tình huống sau:

• Có từ 2 triệu chứng nghi ngờ trở lên: Đặc biệt là các biểu hiện như khát nước nhiều, đi tiểu nhiều, mệt mỏi kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Thuộc nhóm nguy cơ cao: Bao gồm người thừa cân, béo phì, ít vận động, có tiền sử gia đình mắc tiểu đường hoặc từng bị tiểu đường thai kỳ.
• Triệu chứng kéo dài, không rõ nguyên nhân: Các dấu hiệu không cải thiện dù đã điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt và nghỉ ngơi hợp lý.

5.2. Các xét nghiệm cần thiết

Để chẩn đoán chính xác bệnh tiểu đường ở người trẻ, bác sĩ có thể chỉ định một hoặc kết hợp nhiều xét nghiệm sau:

• Đường huyết lúc đói: Đánh giá nồng độ glucose trong máu sau nhịn ăn ít nhất 8 giờ.
• HbA1c: Phản ánh mức đường huyết trung bình trong khoảng 2 - 3 tháng gần nhất, giúp xác định tình trạng tăng đường huyết mạn tính.
• Nghiệm pháp dung nạp glucose: Đánh giá khả năng xử lý glucose của cơ thể sau khi uống dung dịch đường, thường áp dụng khi nghi ngờ tiểu đường giai đoạn sớm.
• Xét nghiệm nước tiểu: Phát hiện glucose hoặc ceton trong nước tiểu, hỗ trợ đánh giá mức độ rối loạn chuyển hóa và nguy cơ biến chứng.

Để chẩn đoán chính xác bệnh tiểu đường, bác sĩ có thể chỉ định người trẻ làm một hoặc kết hợp nhiều xét nghiệm

Tóm lại, triệu chứng bệnh tiểu đường ở người trẻ thường kín đáo nhưng không hề vô hại. Việc chủ quan, bỏ qua các dấu hiệu sớm có thể khiến bệnh tiến triển âm thầm và chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng về tim mạch, thận, mắt hoặc thần kinh. Chính vì vậy, việc chủ động xét nghiệm sớm và kiểm tra định kỳ chính là chìa khóa giúp phát hiện bệnh kịp thời và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Để được khám, xét nghiệm và tư vấn chuyên sâu về bệnh tiểu đường, người dân có thể liên hệ Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được tư vấn, hỗ trợ đặt lịch và thăm khám nhanh chóng, chính xác.