1. U tuyến thượng thận lành tính là gì?

Tuyến thượng thận là hai tuyến nhỏ nằm phía trên của mỗi quả thận, có vai trò sản xuất hormone thiết yếu như cortisol, aldosterone, adrenaline,… Những hormone này có tác dụng điều hòa huyết áp, đường huyết, phản ứng với căng thẳng và hỗ trợ nhiều chức năng sống khác.

U tuyến thượng thận lành tính là khối u không phải ung thư phát triển tại tuyến thượng thận, không thể xâm lấn hoặc di căn đến cơ quan khác. Các khối u này thường bao gồm u tuyến vỏ thượng thận (adenoma) hoặc u tủy thượng thận (pheochromocytoma), có xu hướng phát triển chậm với kích thước nhỏ.

Số đông bệnh nhân u tuyến thượng thận lành tính không có biểu hiện bất thường. Khối u chỉ được phát hiện tình cờ trong quá trình kiểm tra sức khỏe định kỳ hoặc trong quá trình chẩn đoán bệnh lý khác. Tuy nhiên, nếu khối u sản sinh quá mức hormone (u hoạt động), người bệnh cần cảnh giác với các dấu hiệu sau: 

• Tăng huyết áp kéo dài, khó kiểm soát hoặc tăng huyết áp kịch phát.
• Tăng cân nhanh, tích mỡ vùng mặt và bụng (hội chứng Cushing).
• Mệt mỏi, yếu cơ.
• Tim đập nhanh, hồi hộp, lo âu, vã mồ hôi.
• Rối loạn kinh nguyệt.

Hình ảnh u tuyến thượng thận lành tính

2. U tuyến thượng thận lành tính ảnh hưởng gì đối với sức khỏe?

U lành tính rất hiếm khi tiến triển ác tính. Số đông bệnh nhân vẫn sống chung với khối u trong nhiều năm mà không gặp bất kỳ biến chứng nghiêm trọng nào, đặc biệt là những trường hợp u nhỏ và không tiết hormone. Tuy nhiên, một khối u không tiết hormone vẫn có khả năng chuyển thành dạng tiết hormone theo thời gian, nên việc theo dõi định kỳ là cần thiết.

Khi u tiết ra cortisol, aldosterone hoặc catecholamine với hàm lượng lớn, cơ thể sẽ bị rối loạn nội tiết, dẫn đến tăng huyết áp, tim đập nhanh, rối loạn chuyển hóa, thậm chí có nguy cơ tai biến tim mạch nếu không kiểm soát kịp thời.

Trường hợp u có kích thước lớn, chèn ép các cơ quan lân cận như thận, mạch máu, người bệnh sẽ bị đau tức vùng hông lưng, rối loạn chức năng thận hoặc khó chịu trong thời gian dài khiến chất lượng cuộc sống bị suy giảm.

3. Phương pháp chẩn đoán và điều trị đối với u tuyến thượng thận lành tính

Các biện pháp giúp chẩn đoán và điều trị u tuyến thượng thận lành tính thường gồm:

3.1. Chẩn đoán

Chụp CT-Scanner hoặc MRI ổ bụng là phương pháp quan trọng nhất để đánh giá chi tiết tính chất của khối u. Qua hình ảnh thu được, bác sĩ sẽ đánh giá vị trí, hình dạng, kích thước và mật độ của khối u. Thông thường, u tuyến thượng thận lành tính có bờ rõ, kích thước nhỏ và ít thay đổi theo thời gian.

Ngoài ra, người bệnh cũng sẽ được chỉ định xét nghiệm hormone bằng mẫu bệnh phẩm nước tiểu hoặc mẫu máu để đo nồng độ hormone do tuyến thượng thận tiết ra. Nếu u tuyến thượng thận lành tính không tiết hormone, người bệnh thường không có triệu chứng đặc biệt. Ngược lại, trường hợp khối u tiết hormone có thể gây tăng huyết áp, rối loạn đường huyết hoặc thay đổi cân nặng, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.

Bệnh nhân trong quá trình siêu âm ổ bụng khi nghi ngờ u tuyến thượng thận

3.2. Phương hướng khắc phục

Sau khi có kết quả chẩn đoán, bác sĩ sẽ đánh giá tổng thể để xác định mức độ nguy hiểm của khối u. Phần lớn các khối u tuyến lành tính có kích thước dưới 4cm và phát triển chậm. Trong những trường hợp này, nguy cơ ác tính thấp và người bệnh có thể yên tâm theo dõi mà không cần can thiệp sớm. Thông thường, người bệnh sẽ được hẹn tái khám định kỳ để chụp chiếu (sau 6, 12 và 24 tháng) và xét nghiệm hormone hàng năm trong khoảng 4 năm nhằm đảm bảo khối u không tăng về kích thước hoặc gây rối loạn nội tiết.

Trong trường hợp, u tuyến thượng thận lành tính gây ra rối loạn hormone nhẹ đến trung bình, bác sĩ sẽ chỉ định điều trị nội khoa nhằm kiểm soát các triệu chứng như tăng huyết áp, tăng đường huyết hoặc rối loạn chuyển hóa. Việc dùng thuốc cần tuân thủ tuyệt đối chỉ định của bác sĩ nội tiết để kiểm soát nồng độ hormone ổn định.

Phẫu thuật được xem xét khi u tuyến thượng thận lành tính có kích thước lớn, thường trên 4cm, tiết hormone mạnh hoặc gây ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe. Ngoài ra, nếu nghi ngờ ác tính, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật cắt bỏ tuyến thượng thận.

Hiện nay, phẫu thuật nội soi tuyến thượng thận được áp dụng phổ biến nhờ ưu điểm ít xâm lấn, giảm đau sau mổ và thời gian hồi phục nhanh. Sau phẫu thuật, người bệnh vẫn cần được theo dõi định kỳ để đảm bảo chức năng nội tiết đã ổn định.

4. Chăm sóc sức khỏe sau quá trình điều trị u tuyến thượng thận lành tính

Sau điều trị, đặc biệt là bệnh nhân đã được phẫu thuật, cần chăm sóc và theo dõi sức khỏe đúng cách để phòng ngừa tái phát và sớm ổn định sức khỏe. Người bệnh sẽ được bác sĩ hẹn lịch tái khám để theo dõi huyết áp, nồng độ hormone và chức năng tuyến thượng thận còn lại. Ngoài ra, bác sĩ sẽ hướng dẫn người bệnh chế độ ăn uống và sinh hoạt lành mạnh như: 

• Cân đối hàm lượng dưỡng chất trong mỗi bữa ăn, hạn chế muối và đường, đặc biệt quan trọng với bệnh nhân từng bị hội chứng Cushing hoặc Conn.
• Tập thể dục nhẹ nhàng đều đặn mỗi ngày để cải thiện đề kháng và tránh tối đa các yếu tố gây căng thẳng. 
• Theo dõi sát các dấu hiệu thiếu hụt hormone (nếu có) như mệt mỏi quá mức, tụt huyết áp sau phẫu thuật.

Người bệnh cần thực hiện đúng hướng dẫn của bác sĩ để giảm nguy cơ bị rối loạn nội tiết kéo dài, tăng huyết áp mạn tính, ảnh hưởng đến tim mạch và chuyển hóa.

Người bệnh được bác sĩ hướng dẫn chăm sóc tại nhà sau khi hoàn tất điều trị

U tuyến thượng thận lành tính tuy không nguy hiểm trong đa số trường hợp, nhưng vẫn cần được theo dõi và chăm sóc sức khỏe đúng cách. Người có tiền sử tăng huyết áp hoặc rối loạn nội tiết cần đặc biệt lưu tâm khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các bất thường và điều trị ngay khi được chỉ định để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe. 

Quý khách hàng nếu đang có dấu hiệu nghi ngờ như đã nhắc đến ở trên có thể liên hệ Hotline 1900 56 56 56, đặt lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC để được chẩn đoán và có hướng xử trí phù hợp.