Xét nghiệm chức năng gan có cần nhịn ăn không và một số vấn đề lưu ý?

1. Xét nghiệm chức năng gan có cần nhịn ăn không?

Xét nghiệm chức năng gan là nhóm xét nghiệm được thực hiện nhằm kiểm tra các chỉ số khác nhau. Không phải mọi trường hợp xét nghiệm đều cần nhịn ăn. Để hiểu rõ hơn khi nào cần nhịn ăn và khi nào không, cần xem xét loại xét nghiệm được chỉ định và hướng dẫn từ bác sĩ chuyên khoa.

1.1. Xét nghiệm men gan ALT, AST 

ALT và AST là hai enzyme thường được dùng để đánh giá tổn thương tế bào gan. ALT chủ yếu tập trung ở gan. Khi tế bào bị tổn thương, lượng enzyme này trong máu có thể tăng lên.

Nếu chỉ xét nghiệm ALT hoặc AST riêng lẻ, người bệnh thường không cần nhịn ăn. Tuy nhiên, đây là nhóm xét nghiệm thường được thực hiện cùng các kiểm tra có liên quan. Khi đó, yêu cầu nhịn ăn sẽ phụ thuộc xét nghiệm đi kèm.

Xét nghiệm AST cung cấp một phần cơ sở để đánh giá đúng chức năng gan

1.2. Xét nghiệm chức năng gan kèm đường huyết, mỡ máu

Trường hợp xét nghiệm chức năng gan được chỉ định cùng đường huyết lúc đói, người bệnh cần nhịn ăn 8 - 12 giờ trước khi lấy mẫu, thuận tiện nhất là ăn tối bình thường rồi lấy máu vào buổi sáng hôm sau.

Trong thời gian này, người cần làm xét nghiệm có thể uống nước lọc nhưng lưu ý không ăn uống thực phẩm có năng lượng.

1.3. Xét nghiệm GGT 

GGT là enzyme được sử dụng để hỗ trợ đánh giá các bệnh lý gan và đường mật. Nồng độ GGT có thể bị chi phối bởi các yếu tố như đồ uống chứa cồn, thuốc, thực phẩm,...

Sau ăn, nồng độ GGT có thể bị thay đổi, đặc biệt nếu bữa ăn gần nhất, người bệnh có sử dụng rượu bia, đồ uống có cồn. Vì vậy, bác sĩ thường hướng dẫn người bệnh nhịn ăn trước khi được lấy mẫu.

2. Các chỉ số cơ bản trong xét nghiệm chức năng gan

Xét nghiệm chức năng gan là một nhóm xét nghiệm máu giúp cung cấp thông tin về tình trạng tổn thương tế bào gan, khả năng bài tiết mật và một số chức năng tổng hợp của gan.

Các chỉ số thường gặp trong xét nghiệm gồm:

2.1. ALT và AST

Khi tế bào gan bị tổn thương, enzyme ALT và AST giải phóng vào trong máu. Đây là lý do khiến nồng độ các enzyme này trong máu tăng lên.

Tuy nhiên, men gan tăng không đồng nghĩa chắc chắn với bệnh lý cụ thể ở gan. ALT có thể bị ảnh hưởng bởi viêm gan, bệnh gan do chuyển hóa,... AST cũng có thể tăng khi các mô ngoài gan bị tổn thương. Vì vậy, để có kết luận chính xác, bác sĩ cần kết hợp cùng kết quả của các xét nghiệm liên quan.

2.2. GGT và ALP

GGT là chỉ số được dùng để đánh giá tổn thương gan hoặc đường mật. GGT tăng có thể liên quan đến rượu bia, thuốc hoặc một số yếu tố khác. ALP cũng có thể tăng trong bệnh lý gan và đường mật nhưng enzyme này còn liên quan đến xương. 

2.3. Bilirubin và albumin

Bilirubin hình thành trong quá trình phân hủy hồng cầu sau đó được xử lý tại gan và bài tiết qua đường mật. Khi bilirubin tăng, người bệnh thường có triệu chứng vàng mắt, vàng da.

Albumin là protein được tổng hợp chủ yếu tại gan, nên nồng độ albumin phản ánh phần nào khả năng tổng hợp của gan. Tuy vậy albumin giảm không chỉ do bệnh gan, suy dinh dưỡng, tình trạng viêm kéo dài hay mất đạm qua thận, qua đường ruột đều làm albumin giảm. Vì vậy chỉ số này luôn được bác sĩ đọc cùng bệnh cảnh và các xét nghiệm khác.

Nồng độ albumin trong xét nghiệm cung cấp căn cứ để bác sĩ đánh giá khả năng tổng hợp protein của cơ thể

2.4. Thời gian prothrombin và INR

Gan tham gia sản xuất nhiều yếu tố đông máu. Vì vậy, thời gian prothrombin (PT) và INR có thể được sử dụng để đánh giá khả năng tổng hợp các yếu tố đông máu của gan trong những trường hợp cần thiết. 

Đây là những chỉ số đặc biệt hữu ích khi bác sĩ cần đánh giá mức độ ảnh hưởng của bệnh đến chức năng tổng hợp của hợp của gan. Tuy nhiên, PT/INR cũng bị tác động bởi thuốc chống đông, tình trạng thiếu vitamin K và một số nguyên nhân khác.

3. Một số điều cần lưu tâm trước khi tiến hành xét nghiệm chức năng gan

Ngoài câu hỏi xét nghiệm chức năng gan có cần nhịn ăn không, người bệnh cũng nên quan tâm đến những yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm. Vì thế, người làm xét nghiệm cần lưu ý:

- Không uống rượu bia trước khi xét nghiệm và thông báo trung thực cho bác sĩ về thói quen dùng đồ uống chứa cồn nếu được hỏi. Đây sẽ là thông tin để bác sĩ có thêm căn cứ tìm ra nguyên nhân tăng men gan.

- Cung cấp cho bác sĩ tên thuốc, vitamin đang sử dụng. Những thông tin này sẽ giúp bác sĩ quyết định có cần điều chỉnh việc dùng thuốc hay không để tránh ảnh hưởng đến xét nghiệm.

- Nếu đang mang thai, mắc bệnh đái tháo đường, có bệnh mạn, người bệnh cần thông báo cho bác sĩ trước khi xét nghiệm. Những thông tin này sẽ giúp bác sĩ đưa ra hướng dẫn phù hợp về việc ăn uống, sử dụng thuốc và thời điểm lấy mẫu.

- Trường hợp cần nhịn ăn, người làm xét nghiệm vẫn có thể uống nước lọc nhưng không nên uống cà phê, trà sữa, nước ngọt, sữa hoặc nước trái cây để tránh ảnh hưởng đến kết quả.

Người bệnh được bác sĩ tư vấn thông tin cần lưu ý trong kết quả xét nghiệm chức năng gan

Kết quả xét nghiệm chức năng gan bất thường không đủ cơ sở để đưa ra kết luận mắc bệnh lý về gan. Mức độ tăng giảm của từng chỉ số và mối liên quan giữa các chỉ số mới có ý nghĩa trong chẩn đoán. Người bệnh không nên tự kết luận rằng mình mắc bệnh gan chỉ vì một chỉ số men gan cao hoặc thấp hơn khoảng tham chiếu. 

Như vậy, câu trả lời cho câu hỏi “xét nghiệm chức năng gan có cần nhịn ăn không” là: không phải mọi trường hợp xét nghiệm đều cần nhịn ăn trước khi lấy mẫu. Muốn có được thông tin chính xác, người bệnh nên hỏi cơ sở y tế để biết trường hợp của mình có nên nhịn ăn khi làm xét nghiệm chức năng gan hay không.

Quý khách hàng còn thắc mắc nào khác liên quan đến xét nghiệm này hoặc có nhu cầu đặt lịch khám sức khỏe, có thể liên hệ Hotline 1900 56 56 56 của Hệ thống Y tế MEDLATEC để được tư vấn và hỗ trợ nhanh chóng.