1. Xét nghiệm Mantoux là gì? Quy trình thực hiện như thế nào?

Bệnh lao do Mycobacterium tuberculosis gây ra. Thực tế, nhiều người nhiễm loại vi khuẩn này nhưng không có triệu chứng bệnh do vi khuẩn lao chưa có dấu hiệu hoạt động - đây được gọi là nhiễm lao tiềm ẩn. Tuy nhiên, những trường hợp này cũng không nên chủ quan vì vi khuẩn lao có thể được kích hoạt khi hệ miễn dịch của cơ thể người bệnh bị suy yếu và chuyển thành bệnh lao hoạt động sau này. 

Xét nghiệm Mantoux là phương pháp giúp phát hiện nhiễm trùng lao tiềm ẩn và thường được chỉ định với những trường hợp như người tiếp xúc gần với bệnh nhân lao, nhân viên y tế, người bị suy giảm miễn dịch,...

Xét nghiệm Mantoux có thể được chỉ định với người có triệu chứng ho lâu ngày sau khi tiếp xúc với bệnh nhân lao

Quy trình thực hiện xét nghiệm như sau: 

Chuẩn bị

Để đảm bảo quá trình xét nghiệm diễn ra thuận lợi và hạn chế nguy cơ sai lệch kết quả, người bệnh cần chuẩn bị một số vấn đề sau: 

• Nếu từng có kết quả dương tính với xét nghiệm Mantoux dương tính, người bệnh cần thông báo với bác sĩ. Những bệnh nhân này thường không cần thực hiện lại, trừ một số trường hợp bất thường. 
• Nếu đã tiêm phòng lao, bạn nên thông báo cho bác sĩ, đặc biệt là về thời điểm tiêm chủng. 

Thực hiện xét nghiệm 

• Người bệnh ngồi thoải mái, đặt cẳng tay ngửa trên một bề mặt phẳng và vững chắc.
• Bác sĩ làm sạch da và để khô da. 
• Sử dụng bơm kim tiêm nhựa 1ml dùng 1 lần, tiêm trong da 0.1 ml Tuberculin PPD (protein tinh khiết chiết tách từ vi khuẩn lao) vào 1/3 trên, trước cẳng tay trái của người được chỉ định. Sau khi tiêm, bác sĩ sẽ khoanh trong vùng da vừa được tiêm để đánh dấu. 
• Để hở vùng da vừa được tiêm và theo dõi trong vòng 2 đến 3 ngày.

Lưu ý sau khi xét nghiệm

Để tránh gây ảnh hưởng đến kết quả, sau khi thực hiện xét nghiệm, người bệnh cần lưu ý những vấn đề sau: 

• Không gãi lên vùng tiêm để tránh khiến cho vùng da được tiêm bị tấy đỏ khiến việc đọc kết quả xét nghiệm trở nên khó khăn, dễ nhầm lẫn. 
• Ngay cả khi cảm thấy rất ngứa ngáy, bạn cũng không nên gãi mà có thể chườm khăn mát để cảm thấy dễ chịu hơn, đồng thời phải để bác sĩ đo kích thước cục sưng này. 
• Kết quả sẽ có khoảng 2 đến 3 ngày sau khi xét nghiệm. 

2. Cách đọc kết quả xét nghiệm Mantoux

Các bác sĩ sẽ đánh giá kết quả của xét nghiệm này dựa vào vết sưng trên da. Cụ thể như sau: 

- Phản ứng dương tính khi đường kính ngang của nốt sẩn đo được ≥ 5 mm. Kết quả này cho thấy, người bệnh đã nhiễm lao. Với những trường hợp này, bác sĩ có thể chỉ định bệnh nhân thực hiện thêm phương pháp chụp X-quang phổi hoặc xét nghiệm đờm để xem bạn đang ở trạng thái lao hoạt động hay lao tiềm ẩn. Lưu ý, những trường hợp từng tiêm phòng lao cũng có thể nhận kết quả dương tính giả khi thực hiện xét nghiệm này. 

- Phản ứng âm tính khi đường kính ngang của nốt sẩn < 5mm. Điều này có nghĩa là cơ thể không bị nhiễm vi khuẩn lao. Với một số trường hợp vừa mới nhiễm lao chưa đủ thời gian để cơ thể phản ứng hoặc hệ miễn dịch yếu, người bệnh có thể nhận kết quả xét nghiệm âm tính giả.

Người bệnh được tư vấn về kết quả xét nghiệm để hiểu rõ hơn về tình trạng sức khỏe của mình 

Mặc dù mang lại những ý nghĩa nhất định nhưng xét nghiệm Mantoux vẫn tồn tại một số mặt hạn chế như nguy cơ dương tính giả, âm tính giả, kết quả có thể bị ảnh hưởng nếu không được đọc đúng cách. Do đó, để đánh giá chính xác tình trạng của người bệnh, bác sĩ có thể chỉ định kết hợp thực hiện các phương pháp khác. 

3. Một số phương pháp xét nghiệm lao khác

Ngoài xét nghiệm Mantoux, bác sĩ có thể chỉ định một số phương pháp xét nghiệm khác đối với những đối tượng phù hợp, chẳng hạn: 

- Nhuộm soi trực tiếp (Tìm AFB): Là phương pháp cơ bản (dùng kỹ thuật Ziehl-Neelsen hoặc huỳnh quang LED) để tìm vi khuẩn qua kính hiển vi.

- Nuôi cấy (Tiêu chuẩn vàng): Nuôi vi khuẩn trong môi trường lỏng (như MGIT - ưu tiên vì mọc nhanh hơn) hoặc môi trường đặc. Nếu vi khuẩn mọc, đây là bằng chứng khẳng định bệnh.

- Sinh học phân tử: Phát hiện lao & kháng thuốc nhanh: Điển hình là các hệ thống tự động như GeneXpert. Nhóm này vừa tìm được DNA vi khuẩn lao nhanh, vừa phát hiện đột biến gen vi khuẩn lao kháng thuốc (Rifampicin, Isoniazid, Fluoroquinolone...).

- Kháng sinh đồ lao để kiểm tra khả năng kháng thuốc điều trị. 

- Xét nghiệm máu (IGRA - Interferon-Gamma Release Assays) Đây là phương pháp phân tích mẫu máu hiện đại nhằm đo lường mức độ phản ứng của hệ miễn dịch đối với vi khuẩn lao. Trên lâm sàng hiện nay, loại xét nghiệm IGRA phổ biến và được ứng dụng rộng rãi nhất tại các bệnh viện là xét nghiệm QuantiFeron TB. 

4. Phải làm sao nếu xét nghiệm lao cho kết quả dương tính? 

Nếu kết quả xét nghiệm lao dương tính, người bệnh cần lưu ý những điều dưới đây: 

- Cần bình tĩnh lắng nghe sự tư vấn của bác sĩ, tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ khi phải làm thêm một số xét nghiệm bổ sung khác. Đây là yếu tố quan trọng để bác sĩ có đủ thông tin và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.

- Theo dõi cơ thể: Nếu cơ thể có dấu hiệu bất thường trong quá trình điều trị, bệnh nhân cần liên hệ ngay với bác sĩ để được tư vấn cách xử trí phù hợp. 

Bệnh nhân cần tập luyện mỗi ngày để tăng cường sức khỏe, tăng hiệu quả điều trị bệnh

- Chăm sóc sức khỏe đúng cách: Chẳng hạn như tập luyện mỗi ngày, ăn uống đủ chất,...

- Áp dụng các phương pháp phòng ngừa bệnh: 

• Hạn chế tiếp xúc với mọi người xung quanh, không nên đến những nơi đông người. 
• Dùng khẩu trang khi ra ngoài. 
• Che miệng khi hắt hơi. 

Trên đây là những thông tin cơ bản về quy trình xét nghiệm và cách đọc kết quả xét nghiệm Mantoux. Đây là phương pháp giúp phát hiện sớm bệnh lao và kịp thời điều trị, phòng ngừa lây lan bệnh. 

Khi có những triệu chứng nghi ngờ bệnh hoặc là đối tượng có nguy cơ nhiễm lao, bạn không nên chủ quan và nên thực hiện xét nghiệm sớm. Trong đó, Hệ thống Y tế MEDLATEC là một địa chỉ y tế uy tín mà bạn có thể yên tâm lựa chọn. Quý khách có thể liên hệ đến tổng đài 1900 56 56 56 để được tư vấn chi tiết hơn về cách đặt lịch khám sớm.