1. Nguyên nhân gây ra tình trạng bé ho nhiều dai dẳng

Phản xạ ho xuất hiện khi các đường dẫn khí bị kích thích bởi tác nhân vi sinh vật hoặc yếu tố môi trường. Để tìm ra hướng điều trị dứt điểm, việc phân loại chính xác nguyên nhân gốc rễ là bước quan trọng hàng đầu 

Bé ho nhiều liên tục cha mẹ cần tìm ra hướng điều trị dứt điểm

Viêm đường hô hấp trên và viêm phế quản cấp

Đây là nguyên nhân phổ biến hàng đầu khiến trẻ bùng phát các cơn ho dồn dập. Sự xâm nhập của virus (như RSV, Cúm, Adenovirus) hoặc vi khuẩn gây ra phản xạ tăng tiết dịch đờm ở niêm mạc mũi họng và phế quản. Đờm đặc chảy xuống cổ họng sẽ liên tục kích thích các thụ thể ho, khiến trẻ ho từng cơn, ho kèm đau rát họng, sốt nhẹ hoặc chảy nước mũi.

Bệnh lý hen phế quản ở trẻ em

Trẻ mắc hen phế quản thường xuất hiện cơn ho về đêm hoặc sáng sớm, ho khi thay đổi thời tiết và ho sau khi vận động mạnh. Khi đường thở bị viêm mạn tính, các phế quản sưng tấy và co thắt dữ dội làm cho bé ho kèm tiếng thở khò khè, thở rít, khó thở và tức ngực.

Hội chứng chảy dịch mũi sau

Khi trẻ bị viêm mũi dị ứng, viêm xoang hoặc VA phì đại, lượng dịch nhầy tiết ra quá nhiều từ khoang mũi sẽ không chảy ra ngoài mà chảy ngược xuống thành sau họng. Dịch nhầy tích tụ tại đây gây ngứa họng liên tục, buộc cơ thể phải ho kích thích để đẩy dịch ra ngoài, đặc biệt là khi trẻ nằm ngửa lúc ngủ.

Trào ngược dạ dày thực quản

Axit và thức ăn từ dạ dày trào ngược lên thực quản rồi tràn vào thanh quản sẽ gây bỏng rát và kích ứng niêm mạc hô hấp. Tình trạng này làm trẻ ho khan dai dẳng, ho nhiều hơn sau khi ăn no hoặc khi nằm xuống, đôi khi kèm theo triệu chứng ợ chua, nôn trớ thức ăn.

Dị vật đường thở nguy hiểm

Trẻ nhỏ trong độ tuổi khám phá rất dễ hóc hạt ngũ cốc, đồ chơi nhỏ hoặc thức ăn vào đường thở. Dị vật mắc kẹt sẽ gây ra cơn ho sặc sụa, dữ dội, tím tái mặt mày đột ngột. Đây là tình trạng cấp cứu y tế cần được xử trí gắp dị vật ngay lập tức.

2. Nhận biết trẻ ho nhiều do đâu qua tiếng ho của 

Quan sát và lắng nghe âm sắc tiếng ho của trẻ là chìa khóa quan trọng giúp cha mẹ phán đoán tương đối chính xác tình trạng sức khỏe của con:

Ho khan từng cơn dữ dội

Trẻ ho không có đờm, tiếng ho chát và khô. Tình trạng này thường gặp ở giai đoạn đầu của cảm cúm, viêm họng cấp hoặc do tiếp xúc với khói thuốc lá, bụi mịn và không khí quá khô lạnh.

Ho có đờm đặc hắng họng

Tiếng ho nghe nặng trịch, có cảm giác vướng đờm dãi trong cổ họng hoặc phế quản. Trẻ thường ho hắng để cố tống đờm ra ngoài, đôi khi nôn trớ ra nhiều dịch nhầy trắng đục hoặc xanh vàng. Đây là dấu hiệu của viêm phế quản, viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi.

Ho khàn đục

Cơn ho nghe vang sâu và khàn đục đi kèm tiếng thở rít khi hít vào. Đây là triệu chứng điển hình của bệnh viêm thanh quản cấp hoặc viêm thanh khí phế quản cần chú ý theo dõi vì nguy cơ co thắt gây nghẹt thở.

Ho rũ rượi từng tràng dài

Trẻ ho liên tục từ 10 - 20 tiếng ho trong một hơi hít vào, ho đến mức đỏ gay mặt mày, chảy nước mắt nước mũi, cuối cơn ho có tiếng hít vào rít mạnh như tiếng gà gáy. Đây là biểu hiện đặc trưng của bệnh ho gà do vi khuẩn Bordetella pertussis gây ra.

Trẻ ho rũ rượi từng tràng dài liên tục có thể là biểu hiện của bệnh ho gà

3. Hướng dẫn chăm sóc và làm dịu cơn ho cho bé tại nhà khoa học

Khi trẻ bắt đầu có biểu hiện ho nhiều, cha mẹ không nên quá hoảng loạn mà hãy bình tĩnh áp dụng các biện pháp hỗ trợ làm dịu đường thở an toàn sau đây:

Vệ sinh mũi họng cho trẻ bằng nước muối sinh lý

– Làm sạch khoang mũi: Cha mẹ hãy sử dụng nước muối sinh lý 0,9% nhỏ hoặc xịt nhẹ nhàng vào hai bên mũi để làm loãng dịch nhầy, sau đó dùng dụng cụ hút mũi chuyên dụng (nếu trẻ chưa biết xì) để vệ sinh dịch mũi. Việc này giúp ngăn dịch nhầy chảy xuống họng gây ho.

– Súc họng cho trẻ lớn: Hướng dẫn trẻ từ 3 tuổi trở lên súc họng bằng nước muối ấm 2 - 3 lần mỗi ngày để sát khuẩn niêm mạc và làm dịu vùng họng sưng rát.

Dùng thảo dược tự nhiên và siro ho an toàn

– Mật ong chuẩn y khoa: Cho trẻ trên 1 tuổi uống 1 thìa cà phê mật ong nguyên chất hoặc mật ong hấp tắc/quất giúp tráng nhẹ niêm mạc họng, kháng khuẩn và giảm tần suất cơn ho hiệu quả. Lưu ý tuyệt đối không dùng mật ong cho trẻ dưới 12 tháng tuổi vì nguy cơ ngộ độc Botulinum.

– Các bài thuốc dân gian lành tính: Hấp chanh đào đường phèn, lá húng chanh (tần dày lá), lá hẹ hấp đường phèn để lấy nước cốt cho trẻ uống rải rác trong ngày.

– Siro ho thảo dược: Lựa chọn các loại siro chứa chiết xuất lá thường xuân, húng chanh, quất đã được kiểm định an toàn và có chỉ định rõ ràng theo độ tuổi.

Bổ sung lượng nước và duy trì độ ẩm trong phòng

– Cho trẻ uống nhiều nước ấm: Nước ấm giúp làm mát niêm mạc, dịu cơn đau rát họng và có tác dụng làm loãng dịch đờm đặc cực kỳ hiệu quả. Trẻ nhỏ có thể tăng cường bú mẹ hoặc uống nước hoa quả tươi.

– Sử dụng máy phun sương tạo ẩm: Đặt máy tạo ẩm trong phòng ngủ (đặc biệt khi bật điều hòa) để giữ độ ẩm không khí ở mức 50 - 60%, giúp niêm mạc đường thở của bé không bị khô rát.

Thực hiện kỹ thuật vỗ rung long đờm cho trẻ nhỏ

Đối với những bé ho có đờm nhưng chưa biết tự khạc đờm ra ngoài, cha mẹ có thể áp dụng kỹ thuật vỗ rung lưng: Khum bàn tay lại, vỗ nhẹ nhàng lên vùng lưng bé (tránh vùng cột sống và thắt lưng) từ dưới hướng lên trên cổ trong khoảng 3 - 5 phút khi trẻ đang đói. Hành động này giúp bong tróc dịch đờm bám trên thành phế quản để trẻ dễ dàng ho tống ra ngoài.

4. Những sai lầm cha mẹ cần tránh tuyệt đối khi chăm sóc bé ho

Rất nhiều trường hợp trẻ ho nặng hơn, chuyển biến viêm phổi hoặc ngộ độc thuốc do những thói quen chăm sóc sai lầm từ người lớn:

– Tự ý mua thuốc kháng sinh điều trị: Kháng sinh chỉ có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn, hoàn toàn không có hiệu quả với các trường hợp ho do nhiễm virus hoặc dị ứng. Tự ý dùng kháng sinh làm tăng nguy cơ kháng thuốc và suy giảm hệ vi sinh đường ruột của trẻ.

– Sử dụng thuốc ức chế cơn ho sai cách: Các loại thuốc chứa dextromethorphan hay codein giúp ngắt cơn ho nhanh chóng nhưng lại vô cùng nguy hiểm đối với trẻ ho có đờm. Việc ức chế phản xạ ho sẽ làm đờm dãi bị ứ đọng sâu trong phổi, gây tắc nghẽn đường thở và làm suy hô hấp nặng hơn.

– Cho trẻ uống lại đơn thuốc cũ: Mỗi đợt bệnh có nguyên nhân khác nhau. Việc dùng lại đơn thuốc từ đợt ho trước đó hoặc lấy đơn thuốc của bé khác áp dụng cho con mình có thể dẫn đến dùng sai chỉ định và quá liều nghiêm trọng.

– Kiêng khem thực phẩm quá mức: Nhiều gia đình kiêng cho bé ăn tôm, cua, gà, trứng khi bị ho. Điều này hoàn toàn thiếu cơ sở khoa học, vô tình làm trẻ bị thiếu hụt dinh dưỡng, suy giảm sức đề kháng và lâu hồi phục bệnh.

5. Dấu hiệu cảnh báo bé ho nhiều nguy hiểm cần đi cấp cứu gấp

Mặc dù ho là phản xạ tự nhiên, nhưng khi tình trạng bé ho nhiều đi kèm với các biểu hiện bất thường dưới đây, cha mẹ cần đưa con đến ngay bệnh viện hoặc các cơ sở y tế gần nhất:

– Trẻ có dấu hiệu suy hô hấp nặng: Trẻ thở nhanh, thở gấp, cánh mũi phập phồng, lồng ngực bị rút lõm sâu khi hít vào, môi và đầu móng tay tím tái.

– Trẻ sốt cao liên tục: Sốt trên 38,5 độ C kéo dài quá 3 ngày không hạ hoặc sốt cao kèm co giật.

– Trẻ bỏ ăn và suy kiệt: Trẻ bỏ bú hoàn toàn, không thể uống nước, nôn trớ liên tục tất cả mọi thứ sau khi ho, lừ đừ, ngủ gà, khó thức dậy.

– Tiếng ho kéo dài bất thường: Cơn ho diễn ra rũ rượi không ngớt khiến trẻ không thể hít thở hoặc tình trạng ho kéo dài liên tục trên 2 tuần không giảm.

– Đờm dãi có màu bất thường: Đờm khạc ra có màu xanh lá đậm, vàng đục hoặc có lẫn máu tươi.

Khi trẻ ho liên tục kèm các biểu hiện bất thường cha mẹ cần cho trẻ đi khám để được chẩn đoán và điều trị sớm

Tóm lại, phản xạ ho giúp bảo vệ đường thở nhưng tình trạng bé ho nhiều liên tục là tín hiệu cho thấy hệ hô hấp của bé đang gặp tổn thương. Cha mẹ cần theo dõi sát sao các biểu hiện, áp dụng phương pháp chăm sóc dịu nhẹ và tuyệt đối không tự ý dùng thuốc điều trị. Đồng thời, cha mẹ cần nhanh chóng đưa trẻ đến gặp bác sĩ Nhi khoa khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nguy hiểm nào.

Nếu có nhu cầu cần tư vấn thêm hoặc đặt lịch thăm khám, Quý khách vui lòng liên hệ đến tổng đài 1900 56 56 56 của Hệ thống Y tế MEDLATEC để được hỗ trợ 24/7.