1. Buồng trứng đa nang là gì?

Buồng trứng đa nang (Polycystic Ovary Syndrome – PCOS) là một hội chứng rối loạn nội tiết - chuyển hóa, đặc trưng bởi sự mất cân bằng hormone sinh dục nữ.

Theo Hiệp hội Sản phụ khoa quốc tế, PCOS được chẩn đoán khi có ít nhất 2 trong 3 tiêu chí Rotterdam:

• Rối loạn rụng trứng (kinh thưa, vô kinh);
• Tăng androgen (lâm sàng hoặc xét nghiệm);
• Hình ảnh buồng trứng đa nang trên siêu âm.

Buồng trứng đa nang là một hội chứng rối loạn nội tiết - chuyển hóa, đặc trưng bởi sự mất cân bằng hormone sinh dục nữ

2. Dấu hiệu buồng trứng đa nang thường gặp

Buồng trứng đa nang (PCOS) là hội chứng rối loạn nội tiết, biểu hiện đa dạng và không giống nhau ở mỗi người. Các dấu hiệu thường gặp gồm:

2.1. Rối loạn kinh nguyệt

Đây là dấu hiệu phổ biến nhất, phản ánh tình trạng rối loạn hoặc không rụng trứng như: 

• Kinh thưa, chu kỳ kéo dài trên 35 ngày;
• Vô kinh hoặc ít kinh kéo dài;
• Kinh nguyệt không đều, khó dự đoán.

• Chậm có thai dù quan hệ đều đặn, không tránh thai
• Rối loạn phóng noãn kéo dài

Buồng trứng đa nang là nguyên nhân hàng đầu gây vô sinh do không rụng trứng.

2.2. Dấu hiệu tăng hormone androgen

Người bị buồng trứng đa nang thường có biểu hiện như: 

• Rậm lông bất thường (mặt, ngực, bụng dưới);
• Mụn trứng cá dai dẳng, khó điều trị;
• Rụng tóc kiểu nam (thưa tóc vùng trán, đỉnh đầu).

2.3. Tăng cân, khó giảm cân

Người bị buồng trứng đa nang thường liên quan đến kháng insulin vì vậy thường tăng cân nhanh, đặc biệt ở vùng bụng, dễ béo dù ăn không nhiều.

2.4. Biểu hiện ở da

• Da dầu, nhiều mụn;
• Sạm da, thâm sạm vùng cổ, nách (dấu hiệu kháng insulin).

Tăng cân nhanh là một trong những triệu chứng của buồng trứng đa nang

2.5. Mệt mỏi, rối loạn cảm xúc

Ở người bị buồng trứng đa nang, sự rối loạn giữa hormone estrogen, progesterone và androgen gây ảnh hưởng đến các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin và dopamine - những chất quyết định tâm trạng và giấc ngủ dẫn đến dễ cáu gắt, lo âu, khó ngủ.

3. Tiêu chuẩn chẩn đoán buồng trứng đa nang

Hiện nay, tiêu chuẩn được sử dụng phổ biến nhất là tiêu chuẩn Rotterdam, yêu cầu có ít nhất 2 trong 3 dấu hiệu sau:

Rối loạn phóng noãn

• Kinh nguyệt thưa (chu kỳ > 35 ngày);
• vô kinh ≥ 3 tháng;
• Không rụng trứng kéo dài.

Tăng androgen

• Lâm sàng: rậm lông, mụn nhiều, rụng tóc kiểu nam;
• Cận lâm sàng: tăng testosterone hoặc androgen trong máu.

siêu âm

Những người bị buồng trứng đa nang trên hình ảnh siêu âm buồng trứng có bằng hoặc trên 12 nang nhỏ với kích thước dưới 10 mm hoặc thể tích buồng trứng > 10 ml.

Tuy nhiên chỉ có hình ảnh “đa nang” trên siêu âm chưa đủ để kết luận mắc PCOS nếu không có rối loạn nội tiết kèm theo.

Các xét nghiệm thường được chỉ định

Để chẩn đoán chính xác và loại trừ bệnh lý khác, bác sĩ có thể chỉ định:

• Xét nghiệm hormone:
• LH, FSH; Estrogen
• Testosterone toàn phần hoặc tự do;
• Prolactin;

Xét nghiệm hormone là một trong những phương pháp hỗ trợ chẩn đoán buồng trứng đa nang

• Xét nghiệm chuyển hóa:
• Đường huyết lúc đói;
• Insulin;
• HbA1c;
• Mỡ máu (cholesterol, triglyceride).
• Siêu âm phụ khoa:
• Thường thực hiện qua đường âm đạo (ở phụ nữ đã quan hệ);
• Đánh giá cấu trúc buồng trứng và nội mạc tử cung.

4. Buồng trứng đa nang có nguy hiểm không?

Nhiều người mắc bệnh không khỏi thắc mắc “buồng trứng đa nang có nguy hiểm không” . Buồng trứng đa nang không nguy hiểm đến tính mạng. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu y học đã chỉ ra rằng nếu không kiểm soát tốt, bệnh có thể làm tăng nguy cơ đái tháo đường type 2, tim mạch và ung thư nội mạc tử cung về lâu dài. Mức độ nguy hiểm của buồng trứng đa nang phụ thuộc vào:

• Thời gian mắc bệnh;
• Mức độ rối loạn nội tiết;
• Lối sống và khả năng kiểm soát cân nặng;
• Việc theo dõi và điều trị y tế.

5. Những nguy cơ và biến chứng tiềm ẩn của buồng trứng đa nang

Sau khi trả lời được câu hỏi “Buồng trứng đa nang có nguy hiểm không?” bạn cũng cần biết được những nguy cơ và biến chứng tiềm ẩn của căn bệnh này nếu không được điều trị đúng cách: 

5.1. Vô sinh – hiếm muộn

Buồng trứng đa nang không chỉ gây rối loạn kinh nguyệt mà còn tiềm ẩn nhiều biến chứng lâu dài về sinh sản. Do rối loạn phóng noãn hoặc không rụng trứng, chu kỳ kinh nguyệt không đều, khó xác định thời điểm thụ thai.

5.2. Rối loạn chuyển hóa và đái tháo đường type 2

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Khoảng 50 - 70% phụ nữ buồng trứng đa nang có kháng insulin, làm tăng nguy cơ: Đái tháo đường type 2, rối loạn lipid máu, gan nhiễm mỡ không do rượu. Biến chứng này có thể xuất hiện sớm, ngay cả ở người trẻ tuổi. Đây là một trong những yếu tố nguy hiểm nhất của buồng trứng đa nang nhưng thường bị bỏ qua.

5.3. Tăng nguy cơ tim mạch

Buồng trứng đa nang có liên quan chặt chẽ đến: Rối loạn mỡ máu, tăng cholesterol xấu (LDL), giảm cholesterol tốt (HDL) dẫn đến tăng huyết áp, về lâu dài, những yếu tố này làm tăng nguy cơ: Xơ vữa động mạch và bệnh tim mạch sớm.

6. Buồng trứng đa nang có chữa khỏi hoàn toàn không?

Buồng trứng đa nang hiện chưa thể chữa khỏi hoàn toàn, vì đây là một rối loạn nội tiết mạn tính có liên quan đến yếu tố di truyền, chuyển hóa và lối sống. Tuy nhiên, PCOS hoàn toàn có thể kiểm soát tốt, giúp người bệnh ổn định chu kỳ kinh nguyệt, cải thiện khả năng sinh sản và giảm nguy cơ biến chứng lâu dài nếu được quản lý đúng cách.

Về bản chất, PCOS không chỉ là bệnh của buồng trứng mà là sự rối loạn toàn thân, đặc trưng bởi tình trạng tăng androgen, rối loạn phóng noãn và thường đi kèm kháng insulin. Do đó, điều trị không nhằm “chữa khỏi” mà tập trung vào kiểm soát triệu chứng và nguyên nhân nền. Phác đồ điều trị sẽ được cá thể hóa, tùy theo mục tiêu của từng người bệnh như điều hòa kinh nguyệt, hỗ trợ mang thai, cải thiện tình trạng rậm lông – mụn trứng cá hoặc phòng ngừa đái tháo đường type 2.

7. Phương pháp điều trị buồng trứng đa nang

Điều trị buồng trứng đa nang (PCOS) hiện nay không có một phác đồ chung cho tất cả các bệnh nhân mà được cá thể hóa dựa trên triệu chứng, độ tuổi và nhu cầu sinh sản của người bệnh. Mục tiêu điều trị buồng trứng đa nang tập trung vào kiểm soát rối loạn nội tiết, cải thiện rối loạn chuyển hóa và phòng ngừa biến chứng lâu dài.

Thay đổi lối sống được xem là nền tảng trong điều trị, đặc biệt với phụ nữ thừa cân hoặc béo phì. Việc giảm từ 5 - 10% cân nặng thông qua chế độ ăn lành mạnh và tăng cường vận động có thể giúp cải thiện tình trạng kháng insulin, điều hòa kinh nguyệt và tăng khả năng rụng trứng tự nhiên. Đây là biện pháp luôn được ưu tiên trước khi can thiệp bằng thuốc.

Về điều trị nội khoa, bác sĩ có thể chỉ định thuốc điều hòa nội tiết giúp chu kỳ kinh nguyệt đều, giảm nồng độ androgen, từ đó cải thiện các triệu chứng như mụn trứng cá, rậm lông. Trong trường hợp, người bệnh có kháng insulin, thuốc cải thiện độ nhạy insulin được sử dụng để giảm nguy cơ đái tháo đường type 2 và hội chứng chuyển hóa. Với những phụ nữ mong muốn có thai, các thuốc kích thích rụng trứng hoặc kỹ thuật hỗ trợ sinh sản sẽ được cân nhắc khi cần thiết.

Nhìn chung, điều trị PCOS là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự theo dõi định kỳ và phối hợp chặt chẽ giữa người bệnh và bác sĩ chuyên khoa. Khi được quản lý đúng hướng tại các cơ sở y tế chuyên sâu, phần lớn bệnh nhân có thể kiểm soát tốt triệu chứng.

8. Chế độ ăn uống và sinh hoạt lành mạnh hỗ trợ kiểm soát và điều trị buồng trứng đa nang

Chế độ ăn uống và sinh hoạt đóng vai trò then chốt trong hỗ trợ điều trị buồng trứng đa nang (PCOS), đặc biệt ở những phụ nữ có kèm kháng insulin hoặc thừa cân. Mục tiêu chính là cải thiện chuyển hóa, ổn định nội tiết và giảm nguy cơ biến chứng lâu dài.

- Về chế độ ăn, người buồng trứng đa nang nên ưu tiên thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp nhằm hạn chế tăng insulin sau ăn. Các nhóm thực phẩm có lợi bao gồm: + Ngũ cốc nguyên hạt, rau xanh, các loại đậu, trái cây ít ngọt và chất béo lành mạnh từ cá béo, dầu ô liu, quả bơ, các loại hạt. 

+ Protein nạc từ cá, thịt gia cầm bỏ da, trứng và đạm thực vật giúp duy trì cảm giác no, hỗ trợ kiểm soát cân nặng.

Bên cạnh đó, người mắc buồng trứng đa nang cần hạn chế đường tinh luyện, bánh kẹo, nước ngọt, thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ và tinh bột tinh chế như bánh mì trắng, cơm trắng ăn quá nhiều. Việc chia nhỏ bữa ăn, ăn đúng giờ cũng giúp ổn định đường huyết và nội tiết.

- Về sinh hoạt, bạn cần duy trì vận động thể lực đều đặn như tập aerobic cường độ vừa, đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội kết hợp với tập sức mạnh 2 - 3 buổi mỗi tuần giúp cải thiện độ nhạy insulin và hỗ trợ rụng trứng. 

+ Người bệnh cần ngủ đủ 7- 8 giờ mỗi đêm, tránh thức khuya kéo dài vì thiếu ngủ có thể làm trầm trọng thêm tình trạng rối loạn nội tiết. Thư giãn tinh thần như tập thiền, yoga hoặc các hoạt động thư giãn cũng góp phần ổn định trục nội tiết - sinh sản.

Tập yoga cũng góp phần ổn định trục nội tiết - sinh sản ở người bị buồng trứng đa nang

Ăn uống khoa học kết hợp lối sống lành mạnh không chỉ hỗ trợ điều trị PCOS mà còn quyết định hiệu quả lâu dài của quá trình kiểm soát bệnh. Khi được duy trì bền vững và thăm khám định kì với bác sĩ chuyên khoa, nhiều phụ nữ có thể cải thiện rõ rệt triệu chứng và chất lượng cuộc sống.

Qua bài viết trên đã cung cấp giúp độc giả câu trả lời cho câu hỏi “buồng trứng đa nang có nguy hiểm không?” câu trả lời là không nếu người bệnh được chẩn đoán sớm, điều trị đúng hướng và duy trì lối sống khoa học theo phác đồ từ bác sĩ chuyên khoa.

Chị em có nhu cầu thăm khám và tầm soát sức khỏe Phụ khoa, hoặc đặt lịch lấy mẫu xét nghiệm tận nơi tại Hệ thống Y tế MEDLATEC có thể liên hệ Tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ 24/7.