1. Tại sao trẻ sơ sinh có đờm trong cổ họng?

Đờm là chất dịch nhầy được tiết ra từ niêm mạc đường hô hấp nhằm giữ ẩm và bảo vệ cơ thể khỏi vi khuẩn, virus, bụi bẩn. Do trẻ sơ sinh chưa biết khạc nhổ hoặc tự làm sạch đường thở nên đờm thường tích tụ ở vùng họng, mũi hoặc khí quản.

Sự xuất hiện của đờm trong cổ họng trẻ sơ sinh thường là do:

• Đường thở của trẻ sơ sinh rất nhỏ và hẹp. Chỉ cần một lượng nhỏ dịch tiết cũng có thể hình thành đờm trong cổ họng.
• Nhiễm virus đường hô hấp làm tăng tiết dịch nhầy trong mũi và cổ họng.
• Môi trường quá khô khiến niêm mạc đường hô hấp của trẻ bị kích thích, tăng tiết chất nhầy để bảo vệ đường thở.
• Trẻ bị trào ngược dạ dày thực quản khiến cho sữa và dịch vị trào ngược lên vùng hầu họng, tạo nên chất nhầy trong cổ họng.

Trẻ sơ sinh có đường thở hẹp nên dễ xuất hiện đờm khi chịu kích thích từ môi trường

2. Cách làm tan đờm trong cổ họng cho trẻ sơ sinh như thế nào hiệu quả?

Để giúp bé dễ chịu hơn, cha mẹ có thể tham khảo một số cách làm tan đờm trong cổ họng cho trẻ sơ sinh sau đây:

2.1. Nhỏ nước muối sinh lý làm loãng dịch nhầy

Khi nhỏ nước muối sinh lý 0.9% vào mũi của trẻ, dịch nhầy ở vùng mũi họng sẽ được làm mềm và loãng hơn nên dễ dàng chảy ra ngoài hoặc được loại bỏ thông qua quá trình trẻ hắt hơi.

Để nhỏ nước muối sinh lý cho trẻ, cha mẹ hãy đặt con nằm ngửa, đầu hơi nghiêng sang một bên rồi nhỏ 1 - 2 giọt nước muối vào mỗi bên mũi của trẻ. Sau đó, cha mẹ chờ khoảng 1 - 2 phút để dịch nhầy mềm, tự chảy ra ngoài và dùng khăn mềm lau sạch. Việc làm này có thể thực hiện 2 - 4 lần/ngày tùy vào tình trạng của trẻ. 

2.2. Hút mũi cho trẻ

Sau khi nhỏ nước muối sinh lý, nếu trẻ bị nghẹt mũi hoặc có nhiều dịch tiết, cha mẹ có thể hút mũi để loại bỏ bớt dịch nhầy. Đây là một trong những cách làm tan đờm trong cổ họng cho trẻ sơ sinh gián tiếp nhưng khá hiệu quả vì vùng mũi và họng có sự liên thông với nhau.

Khi hút mũi cho trẻ, cha mẹ cần dùng dụng cụ hút mũi dành riêng cho trẻ sơ sinh và lưu ý không hút quá nhiều lần trong ngày. Thao tác hút mũi cần được thực hiện nhẹ nhàng để tránh làm tổn thương niêm mạc của trẻ.

2.3. Cho trẻ bú nhiều hơn

Sữa mẹ không chỉ cung cấp dinh dưỡng mà còn giúp bổ sung nước cho cơ thể của trẻ. Khi được cung cấp đủ lượng nước cần thiết, chất nhầy trong đường hô hấp sẽ trở nên loãng hơn, dễ thoát ra ngoài.

Trẻ dưới 6 tháng tuổi bị đờm trong cổ họng, mẹ nên tiếp tục cho con bú theo nhu cầu. Nếu trẻ chấp nhận, mẹ có thể tăng số cữ bú lên. Lưu ý, ở độ tuổi này, cha mẹ không nên tự ý cho trẻ uống nước lọc nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.

Tăng cữ bú cũng là cách làm tan đờm trong cổ họng cho trẻ sơ sinh

2.4. Duy trì độ ẩm không khí trong phòng của trẻ

Không khí khô có thể khiến dịch tiết trong đường hô hấp đặc lại, làm trẻ khó chịu hơn. Vì thế, khi đang tìm cách làm tan đờm trong cổ họng cho trẻ sơ sinh, cha mẹ cũng cần duy trì độ ẩm trong phòng khoảng 50 - 60%. Đây là yếu tố cần thiết để làm dịu niêm mạc đường thở, hỗ trợ làm loãng đờm, kích thích gây ho để tống đẩy đờm ra ngoài.

Cha mẹ có thể đặt trong phòng của trẻ một chiếc máy tạo độ ẩm hoặc một chậu nước nhỏ. Lưu ý, máy tạo độ ẩm cần được vệ sinh thường xuyên để hạn chế vi khuẩn và nấm mốc phát triển.

2.5. Vỗ long đờm cho trẻ

Vỗ long đờm cũng là cách làm tan đờm trong cổ họng cho trẻ sơ sinh cha mẹ không nên bỏ qua. Quá trình thực hiện động tác vỗ rung sẽ tạo ra rung động nhẹ giúp dịch tiết di chuyển dễ dàng hơn.

Muốn vỗ long đờm đúng cách, cha mẹ nên đặt trẻ nằm nghiêng hoặc bế ở tư thế cao đầu. Tiếp sau đó, hãy khum bàn tay của mình lại sao cho tạo được khoảng trống bên trong tay với phần lưng của trẻ và tiến hành vỗ nhẹ nhàng vào vùng lưng hai bên phổi. Nên thực hiện động tác này 3 - 5 phút/lần.

2.6. Cho trẻ đến cơ sở y tế thăm khám

Nếu đã thực hiện các biện pháp hỗ trợ long đờm đúng cách tại nhà nhưng không cải thiện hoặc trẻ có các dấu hiệu sau, cha mẹ cần cho con đến bác sĩ Nhi khoa thăm khám: 

• Trẻ thở nhanh hoặc khó thở, thở rút lõm lồng ngực, thở gắng sức.
• Tím môi hoặc tím đầu ngón tay, ngón chân.
• Sốt từ 38 độ C trở lên, khó hạ và tái diễn liên tục.
• Bỏ bú hoặc bú rất kém.

Trẻ bị đờm nhiều ngày không khỏi cần được thăm khám bác sĩ Nhi khoa để chẩn đoán nguyên nhân

3. Những điều không nên làm khi trẻ có đờm trong cổ họng

Bên cạnh việc tìm hiểu cách làm tan đờm trong cổ họng cho trẻ sơ sinh, cha mẹ cũng cần tránh những sai lầm sau đây để không khiến cho tình trạng của trẻ trở nên nghiêm trọng hơn:

• Tự ý dùng thuốc long đờm hoặc thuốc ho cho trẻ khi chưa thăm khám và có chỉ định của bác sĩ. Việc làm này dễ khiến trẻ gặp phải tác dụng phụ, đờm bị ứ đọng nhiều hơn, thậm chí còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến đường hô hấp của trẻ.
• Dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi để giảm đờm. Trẻ dưới 12 tháng tuổi không nên sử dụng mật ong vì nguy cơ ngộ độc botulinum đe dọa đến tính mạng.
• Dùng tay hoặc dụng cụ móc họng lấy đờm cho trẻ. Hành động này có thể làm trầy xước niêm mạc họng, khiến trẻ bị nôn trớ hoặc sặc.

Các cách làm tan đờm trong cổ họng cho trẻ sơ sinh tại nhà chỉ có tác dụng đối với các trường hợp nhẹ, không xuất phát từ vấn đề bệnh lý. Trẻ bị đờm nhiều ngày hoặc kèm theo các dấu hiệu sức khỏe bất thường cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, chẩn đoán nguyên nhân để có phương pháp điều trị phù hợp.

Nếu đang gặp khó khăn trong quá trình xác định nguyên nhân gây đờm ở trẻ, cha mẹ có thể liên hệ đặt lịch khám cho con cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56.