1. Tổng quan về giải phẫu xương đùi

Để hiểu hơn về giải phẫu xương đùi, bạn cần quan tâm đến các vấn đề sau:

1.1. Vị trí và chức năng của xương đùi

Xương đùi (Femur) là xương, kéo dài từ khớp háng đến khớp gối. Đây là xương dài nhất và khỏe nhất so với toàn bộ cấu trúc xương người.

Xương đùi không chỉ là cấu trúc nâng đỡ mà còn tham gia trực tiếp vào hoạt động vận động và giữ thăng bằng. Các chức năng chính của xương đùi gồm:

• Tạo trục vận động cho chi dưới.

• Chịu lực trọng lượng cơ thể khi đứng và đi lại.
• Là nơi bám của nhiều nhóm cơ quan trọng như cơ tứ đầu đùi, cơ khép, cơ gân kheo,…
• Bảo vệ mạch máu và hệ thống dây thần kinh ở vùng đùi.
• Tham gia vào cấu tạo của khớp háng và khớp gối.

Hình ảnh chứa thông tin giải phẫu xương đùi

1.2. Cấu tạo xương đùi

Cấu tạo giải phẫu xương đùi gồm 3 phần chính:

1.2.1. Đầu trên xương đùi

Đầu trên là nằm gần khớp háng, kết nối xương đùi với xương chậu. Các cấu trúc chính của đầu trên xương đùi bao gồm:

• Chỏm xương đùi: hình cầu, khớp với ổ cối của xương chậu để tạo thành khớp háng.
• Cổ xương đùi: nối chỏm xương đùi với thân xương. Trong giải phẫu xương đùi, vùng cổ xương đùi được đánh giá là dễ bị tổn thương do té ngã nhất, đặc biệt ở người cao tuổi.
• Mấu chuyển lớn và mấu chuyển bé: là nơi bám của nhiều nhóm cơ giúp vận động hông và chân.

1.2.2. Thân xương đùi

Thân xương đùi là phần dài nhất, nằm ở giữa xương đùi. Đây là khu vực chịu lực chính khi cơ thể ở tư thế đứng hoặc di chuyển. Đặc điểm nổi bật của thân xương đùi là hình trụ dài, chắc khỏe, mặt sau có đường gồ – đường ráp, là nơi bám của nhiều cơ đùi quan trọng.

Nhờ cấu trúc chắc chắn nên nguy cơ chấn thương thân xương đùi thường chỉ xảy ra khi có va chạm mạnh như tai nạn giao thông hoặc té từ trên cao.

1.2.3. Đầu dưới xương đùi

Đầu dưới xương đùi là phần tiếp giáp với xương chày và xương bánh chè để tạo thành khớp gối. Phần này bao gồm:

• Lồi cầu trong và lồi cầu ngoài: tạo bề mặt cho khớp gối.
• Rãnh bánh chè: là nơi xương bánh chè trượt khi gập duỗi gối.

Trong giải phẫu xương đùi, phần đầu dưới có vai trò quyết định độ vững chắc và linh hoạt của khớp gối.

1.3. Các cơ và dây chằng liên quan trong giải phẫu xương đùi

Ngoài cấu trúc xương, các hệ cơ và dây chằng bao quanh xương đùi cũng có vai trò quan trọng giúp xương hoạt động ổn định. Các nhóm cơ - dây chằng quan trọng nhất có thể kể đến như:

• Nhóm cơ đùi trước:

Nổi bật nhất của nhóm cơ đùi trước là cơ tứ đầu đùi, có nhiệm vụ duỗi gối, hỗ trợ đi đứng và chạy nhảy. Khi cơ này bị tổn thương, người bệnh sẽ bị yếu chân, khó đứng lên ngồi xuống.

• Nhóm cơ đùi sau:

Nhóm cơ này bao gồm nhóm cơ gân kheo (hamstring), giúp gập gối và duỗi hông. Đây là nhóm cơ thường bị căng hoặc rách khi chơi thể thao.

• Nhóm cơ đùi trong:

Đây là nhóm cơ khép, giúp đưa chân vào trong và giữ thăng bằng khi di chuyển.

• Dây chằng quanh xương đùi:

Một số dây chằng liên quan trực tiếp đến ổn định khớp háng và khớp gối, bao gồm:

- Dây chằng chỏm xương đùi.

- Dây chằng chéo trước và chéo sau của xương đùi.

- Dây chằng bên trong và bên ngoài xương đùi.

Các dây chằng này giúp giữ vững cấu trúc khớp, hạn chế trật khớp và chấn thương khi vận động mạnh.

Cấu trúc của khớp gối

2. Các bệnh lý thường gặp liên quan đến xương đùi

Bên cạnh việc tìm hiểu về giải phẫu xương đùi, bạn cũng nên lưu tâm đến các bệnh lý thường gặp tại đây để có biện pháp chủ động phòng ngừa, xử trí đúng cách khi chẳng may xảy ra chấn thương:

2.1. Gãy cổ xương đùi

Gãy cổ xương đùi dễ gặp hơn ở người cao tuổi bị loãng xương. Khi cổ xương đùi bị gãy, người bệnh thường có biểu hiện:

• Đau dữ dội vùng háng hoặc đùi.
• Không đứng được.
• Chân bị gãy xoay ra ngoài và ngắn hơn bên còn lại.

2.2. Gãy thân xương đùi

Gãy thân xương đùi thường xảy ra do chấn thương mạnh như ngã từ trên cao, tai nạn giao thông. Khi bị gãy thân xương đùi, người bệnh sẽ có dấu hiệu:

• Vùng đùi đau nhói.
• Chân bị sưng to, biến dạng.
• Không đi lại được.

Bệnh nhân gãy thân xương đùi có thể kèm theo mất máu nhiều, cần được cấp cứu nhanh.

2.3. Gãy lồi cầu xương đùi

Gãy lồi cầu xương đùi ảnh hưởng trực tiếp đến khớp gối, gây nên triệu chứng:

• Đau gối, khớp gối sưng nhanh.
• Khó cử động gập duỗi khớp gối.
• Có thể kèm tràn dịch khớp gối.

2.4. Hoại tử chỏm xương đùi

Hoại tử chỏm xương đùi xảy ra khi máu đến nuôi chỏm bị cắt giảm hoặc mất hoàn toàn. Nguyên nhân của tình trạng này là do: dùng corticoid trong thời gian dài, nghiện rượu bia, chấn thương vùng háng, bệnh lý mạch máu,...

Khi bị hoại tử chỏm xương đùi, người bệnh sẽ có cảm giác đau vùng háng, cơn đau có xu hướng tăng dần, đau lan xuống đùi hoặc gối, đi lại khó khăn, dáng đi khập khiễng,... Hoại tử chỏm là bệnh nguy hiểm, nếu phát hiện muộn có thể phải thay khớp háng.

2.5. Thoái hóa khớp háng

Khi khớp háng thoái hóa, người bệnh sẽ bị đau và gặp khó khăn trong vận động. Các triệu chứng điển hình của thoái hóa khớp háng có thể kể đến như:

• Đau ở vùng háng.
• Cứng khớp vào buổi sáng.
• Chân khó cử động xoay, khó thực hiện động tác ngồi xổm.

Thoái hóa khớp háng khiến người bệnh di chuyển khó khăn

2.6. U xương đùi 

U tại xương đùi có thể là u lành tính hoặc ác tính. Sự xuất hiện của u xương đùi thường gây nên các triệu chứng: sưng vùng đùi bất thường, đau xương kéo dài, đau tăng về đêm, dễ bị gãy xương dù chỉ gặp phải chấn thương nhẹ,...

Hy vọng những chia sẻ trên đây đã giúp bạn hiểu thêm về giải phẫu xương đùi và có biện pháp phòng ngừa để giảm thiểu tối đa nguy cơ chấn thương tại đây. Trường hợp bị đau vùng đùi trong thời gian dài không rõ nguyên nhân, đau háng, sưng bầm vùng đùi, đi lại khó khăn,... quý khách hàng có thể liên hệ đặt lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56 để được chẩn đoán đúng và có phương án khắc phục hiệu quả.