1. Áp dụng tư thế cho bé bú đúng chuẩn y khoa

Một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến bé bị nôn trớ sau khi bú là tư thế bú không phù hợp làm bé nuốt phải nhiều không khí vào dạ dày. Việc điều chỉnh tư thế bú là mẹo trị ọc sữa cho trẻ sơ sinh đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt:

– Đối với trẻ bú mẹ: Mẹ nên bế bé sao cho đầu và thân bé nằm trên một đường thẳng, mặt bé đối diện với bầu ngực, mũi bé đối diện với núm vú. Hướng dẫn bé ngậm bắt vú đúng cách, ngậm trọn phần quầng thâm quanh núm vú chứ không chỉ ngậm mỗi đầu vú để giảm thiểu tối đa lượng khí nuốt vào. Khi trẻ bú, cằm chạm vào vú, môi dưới trề ra, quầng vú bên trên nhiều hơn bên dưới.

Tư thế cho bé bú đúng cách

– Đối với trẻ bú bình: Giữ bình sữa nghiêng một góc sao cho sữa luôn ngập cổ bình và núm vú. Điều này ngăn không cho các bọt khí chui vào dạ dày bé trong lúc bú.

– Lưu ý về độ cao của đầu: Luôn giữ cho đầu bé cao hơn phần thân một góc khoảng 30 đến 45 độ trong suốt quá trình cho bú.

-Vỗ ợ hơi cho trẻ ngay sau khi bú xong: Vỗ ợ hơi là bước bắt buộc giúp giải phóng lượng không khí thừa đang mắc kẹt trong dạ dày của trẻ, từ đó giảm áp lực và hạn chế tình trạng đẩy ngược sữa ra ngoài:

– Tư thế bế vác lên vai: Mẹ lót một chiếc khăn sạch trên vai, bế vác bé sao cho ngực bé tựa vào ngực mẹ, đầu bé tựa nhẹ vào vai mẹ. Một tay mẹ đỡ mông bé, tay còn lại khum lòng bàn tay vỗ nhẹ nhàng từ dưới lưng lên trên trong khoảng 5 - 10 phút.

– Tư thế ngồi trên đùi: Cho bé ngồi tựa vào lòng mẹ, một tay mẹ đỡ cằm và ngực bé (tránh đè vào cổ), tay kia khum lại vỗ nhẹ vào lưng bé cho đến khi nghe thấy tiếng ợ rõ ràng.

– Tư thế nằm sấp trên đùi: Đặt bé nằm sấp ngang qua đùi mẹ, tay mẹ đỡ cằm bé cao hơn ngực và vỗ nhẹ vào lưng theo một chiều.

2. Chia nhỏ các cữ bú trong ngày

Dạ dày của trẻ sơ sinh trong những tuần đầu đời có kích thước rất nhỏ (chỉ bằng quả nho đến quả chanh) và nằm ngang, cơ thắt tâm vị lại chưa phát triển hoàn thiện. Nếu mẹ cho bé bú quá nhiều trong một lần, dạ dày bị quá tải sẽ tự động đẩy lượng sữa thừa ngược lên thực quản.

– Mẹ nên chia nhỏ các cữ bú thành nhiều lần trong ngày, mỗi lần cách nhau khoảng 2 - 3 giờ thay vì ép bé bú quá no một lúc.

– Gián đoạn cữ bú giữa chừng để vỗ ợ hơi cho bé rồi mới tiếp tục cho bú cữ tiếp theo.

3. Giữ trẻ ở tư thế thẳng đứng sau khi bú

Rất nhiều bậc phụ huynh mắc sai lầm là đặt bé nằm ngay xuống giường hoặc rung lắc, đùa giỡn với bé ngay sau khi vừa kết thúc cữ bú:

– Sau khi bú và vỗ ợ hơi, mẹ hãy bế dựng bé ở tư thế đứng hoặc bế vác khoảng 15 đến 30 phút trước khi đặt bé nằm.

Sau khi cho con bú, mẹ hãy bế bé ở tư thế thẳng đứng hoặc bế vác để tránh ọc sữa

– Không nên đung đưa, rung lắc mạnh hoặc ép bé tập vận động, đặt bé nằm sấp ngay sau khi bú.

4. Mẹo đặt trẻ nằm ngủ đúng tư thế hạn chế trớ sữa

Tư thế ngủ đóng vai trò rất lớn trong việc bảo vệ đường hô hấp và giảm nôn trớ cho trẻ sơ sinh:

– Nâng cao đầu giường/đệm: Dùng đệm nghiêng chuyên dụng hoặc chèn khăn dưới tấm đệm để tạo độ dốc nhẹ khoảng 15 - 30 độ. Không dùng gối quá dày kê trực tiếp dưới đầu bé vì có thể gây gập cổ, cản trở đường thở.

– Đặt bé nằm ngửa: Đây là tư thế ngủ an toàn nhất được Hiệp hội Nhi khoa khuyến cáo nhằm phòng ngừa hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS).

– Nằm nghiêng sang bên trái: Khi bé ngủ, mẹ có thể hỗ trợ kê nhẹ lưng để bé nghiêng sang trái. Tư thế này giúp cuống dạ dày nằm thấp hơn thực quản, từ đó giảm thiểu nguy cơ dịch vị và sữa trào ngược ra ngoài.

5. Nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh hay bị vặn mình ọc sữa

Bên cạnh câu hỏi về mẹo trị ọc sữa cho trẻ sơ sinh, nhiều phụ nữ nuôi con nhỏ cũng thắc mắc vì sao trẻ thường kèm theo biểu hiện vặn mình, đỏ mặt rồi trớ sữa.

Tình trạng vặn mình ọc sữa ở trẻ xuất phát từ hai nhóm nguyên nhân chính:

5.1. Nguyên nhân sinh lý bình thường

– Hệ tiêu hóa chưa trưởng thành: Cơ thắt tâm vị (ngăn cách giữa thực quản và dạ dày) ở trẻ sơ sinh còn rất yếu. Khi trẻ vặn mình, gồng mình hoặc co giật cơ bụng, áp lực trong ổ bụng tăng lên đột ngột làm sữa dễ dàng bị đẩy vọt ra ngoài.

Những tháng đầu đời, trẻ sơ sinh rất dễ bị ọc sữa

– Trẻ bị giật mình hoặc sinh hoạt chưa điều độ: Môi trường ngủ quá nhiều ánh sáng, tiếng ồn hoặc tã lót bị ướt khiến bé khó chịu, vặn mình liên tục dẫn đến ọc sữa.

– Sức chứa dạ dày nhỏ: Trẻ nạp lượng sữa quá mức so với dung tích dạ dày.

Nguyên nhân bệnh lý cần lưu ý

– Thiếu hụt vi chất (Canxi, Vitamin D3): Thiếu canxi khiến hệ thần kinh của trẻ dễ bị kích thích, dẫn đến hiện tượng ngủ không ngon giấc, hay giật mình, vặn mình gồng người và trớ sữa.

– Bệnh lý trào ngược dạ dày thực quản (GERD): Axit dạ dày trào ngược lên thực quản gây đau rát, khiến bé quấy khóc, vặn mình uốn người để giảm bớt cảm giác khó chịu.

– Nhiễm trùng đường hô hấp hoặc tiêu hóa: Các bệnh lý như viêm họng, viêm phế quản (gây ho nhiều làm tăng áp lực bụng) hoặc loạn khuẩn đường ruột cũng là nguyên nhân khiến tình trạng nôn trớ trở nên nghiêm trọng.

6. Những sai lầm phổ biến của cha mẹ khiến trẻ bị ọc sữa nặng hơn

Trong quá trình chăm sóc trẻ, không ít phụ huynh vì quá lo lắng hoặc áp dụng sai kinh nghiệm dân gian đã khiến tình trạng nôn trớ của con trở nên nghiêm trọng hơn:

– Cho bé mặc quần áo hoặc quấn tã quá chặt: Việc băng tã chật hoặc quấn chăn nén chặt vùng bụng làm gia tăng áp lực lên dạ dày, khiến sữa dễ trào ngược lên miệng.

– Ép trẻ bú quá nhiều trong một cữ: Lo lắng con bị đói nên nhiều mẹ cố gắng ép bé bú hết bình sữa ngay cả khi bé đã phát ra tín hiệu từ chối (xoay đầu, đẩy núm vú).

– Sử dụng các mẹo dân gian chưa qua kiểm chứng: Tự ý cho trẻ sơ sinh uống các loại nước thảo dược, nước cam thảo hay áp dụng các bài thuốc truyền miệng khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

– Cho bé nằm ngay sau khi bú: Không thực hiện vỗ ợ hơi mà đặt bé nằm ngang ngay lập tức là nguyên nhân phổ biến nhất gây trớ sữa ở trẻ sơ sinh.

7. Cách xử lý an toàn khi trẻ sơ sinh bị sặc ọc sữa lên mũi

Sặc sữa là biến chứng nguy hiểm nhất của tình trạng ọc sữa, có thể gây tắc nghẽn đường thở nếu không được xử trí nhanh chóng và đúng kỹ thuật. Khi thấy bé bị ọc sữa trào lên mũi và thở khò khè, cha mẹ cần bình tĩnh thực hiện theo các bước sau:

– Bước 1: Bế úp trẻ ngay lập tức

Ngay khi phát hiện bé bị sặc sữa, hãy nghiêng đầu bé sang một bên hoặc bế úp trẻ trẻ nằm sấp trên cánh tay), tránh cho dịch sữa chảy ngược lại vào đường hô hấp.

– Bước 2: Làm sạch dịch sữa ở miệng và mũi

Dùng khăn mềm sạch lau nhanh sữa ở miệng và mũi bé. Nếu có dụng cụ hút mũi cá nhân sạch, có thể hút nhẹ nhàng dịch sữa ở hai lỗ mũi để khai thông đường thở cho bé.

– Bước 3: Thực hiện vỗ lưng ấn ngực (Nếu trẻ có dấu hiệu tím tái, không thở được)

– Vỗ lưng: Đặt trẻ nằm sấp trên cẳng tay mẹ, đầu thấp hơn ngực, tay mẹ đỡ cằm và cổ bé. Dùng gót bàn tay còn lại vỗ mạnh 5 cái vào vùng lưng giữa hai xương bả vai của trẻ.

– Ấn ngực: Nếu bé vẫn chưa thở lại, lật ngược bé nằm ngửa trên cẳng tay, dùng 2 ngón tay (ngón trỏ và ngón giữa) ấn mạnh 5 cái vào nửa dưới xương ức của trẻ. Lặp lại luân phiên 5 chu kỳ ( mỗi chu kỳ là 5 lần vỗ lưng và 5 lần ấn ngực) cho đến khi trẻ hết sặc, khóc được hoặc chất nôn/sữa trào ra.

– Bước 4: Đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất

Sau khi sơ cứu, dù trẻ đã tỉnh táo trở lại, cha mẹ vẫn nên đưa trẻ đến bệnh viện để bác sĩ kiểm tra phổi và đường hô hấp, đảm bảo không còn đờm sữa đọng lại gây viêm phổi.

8. Khi nào cần đưa trẻ sơ sinh bị ọc sữa đến gặp bác sĩ?

Phần lớn trường hợp trẻ sơ sinh ọc sữa là sinh lý, nhưng cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường:

• Nôn vọt thành tia, xảy ra liên tục hoặc kéo dài nhiều ngày.
• Dịch nôn có màu xanh, vàng nâu hoặc lẫn máu.
• Trẻ sốt cao, lơ mơ, mệt mỏi hoặc xuất hiện bất thường ở miệng.
• Chậm tăng cân, sụt cân hoặc không đạt mức phát triển phù hợp.
• Ho kéo dài, khò khè, thở rên hoặc khó thở sau khi ọc sữa.
• Quấy khóc dữ dội, ưỡn người hoặc gồng mình khi bú hay sau bú.

Bác sĩ sẽ thăm khám và chỉ định xét nghiệm, siêu âm hoặc các phương pháp chẩn đoán cần thiết để xác định nguyên nhân và hướng xử trí phù hợp.

Để đặt lịch khám chuyên khoa Nhi tại MEDLATEC, quý khách hàng liên hệ Tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ nhanh nhất.