1. Rốn trẻ sơ sinh như thế nào là bình thường? 

Ngay sau khi chào đời, dây rốn - bộ phận nuôi dưỡng bé suốt thai kỳ sẽ được kẹp và cắt, để lại một đoạn cuống rốn dài khoảng 2 - 3 cm trên bụng trẻ. Phần cuống rốn này sẽ dần khô, teo lại rồi tự rụng theo cơ chế tự nhiên. 

Rốn khô sạch không sưng đỏ không mùi hôi được coi là bình thường 

Dưới đây là diễn tiến bình thường của rốn trẻ sơ sinh theo từng giai đoạn:

• Ngày 1 - 2 sau sinh: Cuống rốn thường còn mềm, hơi ẩm và có màu vàng sáng bóng. Đây là trạng thái hoàn toàn bình thường sau khi dây rốn vừa được cắt;
• Những ngày tiếp theo: Cuống rốn sẽ bắt đầu khô dần từ vị trí kẹp hướng xuống chân rốn. Lúc này, rốn teo nhỏ lại và chuyển sang các màu như nâu, xám, xanh tím hoặc đen. Sự thay đổi màu sắc này là dấu hiệu cho thấy cuống rốn đang khô lại;
• Thời điểm rụng rốn: Thông thường, rốn trẻ sơ sinh sẽ tự rụng trong khoảng 8 - 10 ngày sau sinh, nhưng cũng có thể sớm hơn (5 ngày) hoặc muộn hơn (khoảng 15 ngày). Với một số bé, đặc biệt là trẻ sinh non, thời gian rụng rốn có thể kéo dài hơn, song thường không quá 3 tuần;
• Sau khi rụng rốn: Tại chân rốn có thể xuất hiện vài giọt máu nhỏ hoặc chút dịch màu hồng hay vàng nhạt. Đây là hiện tượng sinh lý bình thường. Vết rốn sẽ dần khô lại và lành hẳn trong khoảng 7 - 10 ngày tiếp theo.

2. Hướng dẫn cách chăm sóc rốn cho trẻ sơ sinh

Dưới đây là các bước chăm sóc rốn cho trẻ mà ba mẹ cần lưu ý:

Dụng cụ cần chuẩn bị 

Để việc vệ sinh rốn cho bé diễn ra an toàn và hiệu quả, ba mẹ nên chuẩn bị sẵn một số vật dụng cần thiết sau:

• Tăm bông hoặc gạc vô khuẩn để lau rốn;
• Nước muối sinh lý Natri clorid 0,9% dùng để làm sạch vùng rốn hàng ngày;
• Cồn 70 độ hoặc dung dịch Povidine-iodine chỉ sử dụng khi có chỉ định của bác sĩ, hoặc trong trường hợp rốn có dấu hiệu nhiễm trùng nhẹ.

Vệ sinh rốn đúng cách giúp phòng ngừa nhiễm trùng

Các bước chăm sóc rốn cho trẻ 

Ba mẹ nên vệ sinh rốn cho bé mỗi ngày một lần, tốt nhất là sau khi tắm, đồng thời tuân thủ các nguyên tắc sau đây: 

• Rửa tay sạch sẽ trước khi chăm sóc rốn: Đây là bước rất quan trọng để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn. Hãy rửa tay bằng xà phòng và nước sạch trong ít nhất 20 giây trước và sau khi chăm sóc rốn cho bé;
• Quan sát tình trạng rốn: Nếu bé đang được băng rốn, hãy nhẹ nhàng tháo lớp gạc ra rồi quan sát kỹ cuống rốn, chân rốn và vùng da xung quanh;
• Vệ sinh rốn đúng cách: Dùng một que tăm bông vô khuẩn thấm nước muối sinh lý, nhẹ nhàng lau sạch chân rốn trước, sau đó lau dọc thân cuống rốn và cuối cùng là mặt cắt cuống rốn. Nên lau theo một chiều, tránh lau đi lau lại để hạn chế đưa vi khuẩn ngược trở lại. Sau khi làm sạch, dùng một que tăm bông khô khác thấm nhẹ để vùng rốn khô hoàn toàn;
• Giữ rốn luôn thông thoáng: Để rốn hở, tiếp xúc với không khí sẽ giúp cuống rốn khô nhanh và rụng sớm hơn. Chỉ nên che bằng một lớp gạc vô trùng mỏng khi cần thiết để tránh cọ xát. 

3. Những bất thường ở rốn cần đưa trẻ đi khám ngay

Bên cạnh quan tâm tới vấn đề rốn trẻ sơ sinh như thế nào là bình thường, ba mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay khi nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào ở rốn, đặc biệt là những dấu hiệu sau đây:

Nhiễm trùng rốn (viêm rốn)

Đây là tình trạng nguy hiểm nhất liên quan đến rốn trẻ sơ sinh. Một số dấu hiệu cảnh báo gồm: rốn có mùi hôi khó chịu, chảy mủ hoặc dịch màu vàng, xanh ở chân rốn, vùng da quanh rốn sưng nóng, tấy đỏ lan rộng (thường trên 2 cm). Ngoài ra, trẻ có thể kèm các biểu hiện toàn thân như sốt, bỏ bú, quấy khóc nhiều, mệt mỏi hoặc li bì. Khi xuất hiện những dấu hiệu này, ba mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay.

Cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay nếu phát hiện các dấu hiệu bất thường 

Chảy máu rốn nhiều hoặc kéo dài

Sau khi rốn rụng, việc xuất hiện vài giọt máu nhỏ là bình thường. Tuy nhiên, nếu máu chảy thành dòng, khó cầm dù đã ấn nhẹ bằng gạc sạch trong 5 - 10 phút hoặc tình trạng chảy máu lặp lại nhiều lần, đây có thể là dấu hiệu bất thường cần được bác sĩ kiểm tra.

Rốn rụng quá muộn

Thông thường, rốn sẽ rụng trong vòng 5 - 15 ngày sau sinh. Nếu sau 3 tuần cuống rốn vẫn chưa rụng, ba mẹ nên đưa trẻ đi khám vì đây có thể liên quan đến nhiễm trùng hoặc một số vấn đề về miễn dịch.

U hạt rốn

Sau khi rốn rụng, nếu tại chân rốn xuất hiện một khối mô nhỏ, mềm, màu đỏ tươi, ẩm ướt và thường xuyên rỉ dịch trong hoặc vàng nhạt thì có thể đó là u hạt rốn. Tình trạng này thường không gây đau nhưng khiến rốn ẩm kéo dài, dễ nhiễm trùng. 

Một số bất thường khác ở rốn

• Polyp rốn: Có biểu hiện tương tự u hạt nhưng thường đỏ tươi và cứng hơn, có thể do còn sót lại một phần niêm mạc ruột;
• Thoát vị rốn: Vùng rốn phồng lên thành khối tròn mềm, rõ hơn khi trẻ khóc hoặc rặn. Phần lớn trường hợp có thể tự cải thiện khi trẻ lớn lên;
• Rốn rỉ nước tiểu hoặc phân: Đây là dấu hiệu hiếm gặp, có thể liên quan đến tồn tại ống niệu rốn hoặc ống rốn ruột và thường cần can thiệp phẫu thuật.

Hiểu rõ rốn trẻ sơ sinh như thế nào là bình thường sẽ giúp cha mẹ yên tâm hơn trong quá trình chăm sóc bé sau sinh. Nếu cha mẹ nhận thấy rốn của trẻ có dấu hiệu bất thường, có thể liên hệ tới Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ kịp thời.