1. Vì sao người suy thận độ 3 cần kiêng khem trong ăn uống?

suy thận độ 3, hay bệnh thận mạn giai đoạn 3, là tình trạng mức lọc cầu thận ước tính (eGFR) giảm còn 30 - 59 ml/phút/1,73 m². Giai đoạn này được chia thành độ 3a eGFR từ 45 – 59 ml/phút/1,73m² (suy giảm nhẹ đến trung bình) và eGFR từ 30 – 44 ml/phút/1,73m² (suy giảm trung bình đến nặng). Nhiều người ở giai đoạn này chưa có triệu chứng rõ, nên dễ chủ quan và vẫn giữ thói quen ăn mặn, ăn nhiều đạm như trước.

Khi chức năng lọc giảm, thận khó đào thải natri, kali, phốt pho và các chất thải từ quá trình chuyển hóa đạm. Natri dư thừa khiến cơ thể giữ nước, gây phù và tăng huyết áp. Kali tăng cao có thể ảnh hưởng đến hoạt động của cơ và nhịp tim. Phốt pho tích tụ lâu ngày làm xương yếu, dễ gãy và gây ngứa da.

Vì vậy, mục tiêu của việc kiêng khem là giảm lượng chất thận khó xử lý, không phải ăn càng ít càng tốt. Chế độ ăn hợp lý không chữa khỏi Suy thận, nhưng hỗ trợ kiểm soát biến chứng và giúp người bệnh duy trì thể trạng.

Chế độ ăn phù hợp giúp giảm gánh nặng cho thận và hạn chế biến chứng.

2. Suy thận độ 3 kiêng ăn gì?

Khi tìm hiểu suy thận độ 3 kiêng ăn gì, nhiều người chỉ nghĩ đến muối. Thực tế, có nhiều nhóm thực phẩm người bệnh cần lưu ý. Mức kiêng cụ thể còn phụ thuộc vào kết quả xét nghiệm và các bệnh đi kèm như tăng huyết áp, đái tháo đường.

2.1. Thực phẩm nhiều muối

Muối là nhóm người bệnh cần hạn chế đầu tiên. Theo hướng dẫn KDIGO 2024, người bệnh thận mạn nên giữ lượng natri dưới 2 g mỗi ngày, tương đương dưới 5 g muối ăn. Lượng này bao gồm cả muối có sẵn trong gia vị và thực phẩm chế biến, không chỉ muối nêm thêm khi nấu.

Những thực phẩm chứa nhiều muối người bệnh nên hạn chế bao gồm:

• Gia vị mặn: nước mắm, xì dầu, mắm tôm, bột canh, hạt nêm, mì chính.
• Đồ muối chua, đồ khô: dưa cải muối, cà muối, cá khô, mực khô, các món kho mặn.
• Thực phẩm chế biến sẵn: mì ăn liền, giò chả, xúc xích, lạp xưởng, đồ hộp, đồ ăn nhanh, bim bim.

Bạn nên hạn chế nước mắm, bột canh và đồ chế biến sẵn để giảm lượng muối nạp vào mỗi ngày.

2.2. Thực phẩm giàu đạm khi ăn quá nhu cầu

Đạm (protein) dưỡng chất thiết yếu giúp duy trì khối cơ và hệ miễn dịch, do đó người bệnh không cần kiêng hoàn toàn. Vấn đề nằm ở việc tránh ăn quá nhiều. Khi đạm được chuyển hóa, cơ thể tạo ra chất thải mà thận đang suy giảm chức năng phải gồng mình lọc bỏ.

Người trưởng thành mắc bệnh thận mạn giai đoạn 3 chưa lọc máu thường được khuyến nghị dùng khoảng 0,8 g đạm/kg cân nặng/ngày và không vượt quá 1,3 g/kg/ngày. Ví dụ, người nặng 55 kg cần khoảng 44 g đạm mỗi ngày.

Do đó, bạn nên tránh ăn quá nhiều thịt đỏ trong một bữa, ăn liên tục các món nhiều đạm như lẩu, đồ nướng, hoặc tự ý dùng bột protein, sữa tăng cơ. Lượng đạm nên được chia nhỏ và phân bổ đều cho các bữa trong ngày.

2.3. Thực phẩm nhiều phốt pho, nhất là phốt pho từ phụ gia

Phốt pho có tự nhiên trong thịt, cá, sữa và các loại đậu. Nhóm cần lưu ý hơn là phốt pho trong phụ gia thực phẩm, vì cơ thể hấp thu dạng này nhiều hơn so với phốt pho tự nhiên.

Phụ gia phốt pho thường có trong thịt nguội, xúc xích, chả công nghiệp, nước ngọt có ga màu sẫm và nhiều loại đồ uống đóng chai có hương vị. Trên bao bì, chất này thường được ghi dưới các tên chứa cụm “phos”, như phosphoric acid hay disodium phosphate. Đọc kỹ thành phần trước khi mua giúp bạn chủ động tránh nhóm thực phẩm này.

Phụ gia phốt pho thường có trong thịt nguội, xúc xích, chả công nghiệp… cần được hạn chế

2.4. Thực phẩm giàu kali khi kali máu tăng

Ở suy thận độ 3, không phải người bệnh nào cũng cần kiêng kali. Nếu kali máu còn trong giới hạn bình thường, rau và trái cây vẫn nên có trong bữa ăn hằng ngày. Bác sĩ thường chỉ yêu cầu hạn chế kali khi xét nghiệm cho thấy kali máu tăng, hoặc khi người bệnh đang dùng một số thuốc có thể làm tăng kali.

Trong trường hợp cần giảm kali, những thực phẩm người bệnh nên hạn chế bao gồm chuối, cam, bơ, dưa lưới, khoai tây, cà chua, các loại đậu và hạt. Với rau củ, bạn có thể cắt nhỏ, luộc kỹ và bỏ nước luộc để giảm bớt một phần kali.

2.5. Quả khế

Khế là loại quả người bệnh thận mạn nên tránh hoàn toàn. Quả khế chứa độc tố thần kinh caramboxin, bình thường được thận đào thải ra ngoài. Khi chức năng thận suy giảm, chất này dễ tích tụ trong cơ thể. Hậu quả có thể là nấc cụt, lú lẫn, co giật, thậm chí đe dọa tính mạng.

2.6. Rượu bia, muối ăn kiêng và các sản phẩm tự ý sử dụng

Rượu bia có thể ảnh hưởng đến huyết áp và tim mạch, vì vậy người bệnh nên hạn chế và hỏi ý kiến bác sĩ về mức sử dụng.

Muối ăn kiêng (muối thay thế) thường chứa kali clorid thay cho natri clorid. Loại muối này có thể làm tăng kali máu, nên người suy thận không nên tự ý dùng thay muối thường.

Bạn cũng không nên tự ý dùng thuốc nam, cây lá đun nước uống, thực phẩm chức năng “bổ thận” hay thuốc giảm đau nhóm chống viêm không steroid. Một số sản phẩm có thể gây hại cho thận hoặc tương tác với thuốc đang điều trị.

3. Những sai lầm thường gặp khi kiêng ăn ở người suy thận độ 3

Một số sai lầm thường gặp bao gồm:

• Kiêng đạm gần như hoàn toàn: ăn quá ít đạm, kèm theo không đủ năng lượng, có thể khiến người bệnh sụt cân, teo cơ và suy dinh dưỡng.
• Bỏ hẳn rau và trái cây: nếu kali máu bình thường, kiêng rau quả sẽ khiến bữa ăn thiếu chất xơ, vitamin và dễ gây táo bón.
• Uống thật nhiều nước để “đào thải độc tố”: người không phù và tiểu bình thường thường chưa cần hạn chế nước. Ngược lại, người bị phù hoặc tiểu ít nếu uống quá nhiều có thể làm tình trạng giữ nước nặng hơn.
• Ăn nhạt tuyệt đối: món ăn quá nhạt dễ gây chán ăn. Bạn có thể giảm muối từ từ để vị giác quen dần, kết hợp chanh, tỏi, tiêu và rau thơm để món ăn dễ ăn hơn.

Kiêng khem quá mức có thể khiến người bệnh chán ăn, sụt cân và thiếu hụt dinh dưỡng.

4. Người suy thận độ 3 nên ăn gì để đảm bảo dinh dưỡng?

Song song với việc hạn chế các nhóm thực phẩm trên, người bệnh vẫn cần ăn đủ năng lượng để duy trì cân nặng. Một số nhóm thực phẩm có thể ưu tiên trong bữa ăn bao gồm:

• Tinh bột: cơm, bún, miến, phở với lượng phù hợp.
• Đạm ở mức vừa phải: cá, thịt gà bỏ da, thịt lợn nạc, trứng, đậu phụ.
• Rau củ, trái cây: lựa chọn theo chỉ số kali máu và hướng dẫn của bác sĩ.
• Chất béo tốt: dầu ô liu, dầu đậu nành, dầu cải thay cho mỡ động vật, giúp bổ sung năng lượng và bảo vệ tim mạch.

Về cách chế biến, các món luộc, hấp, canh thanh đạm thường phù hợp hơn món chiên rán hay kho mặn. Người có kèm đái tháo đường cần chú ý thêm lượng tinh bột và đường trong mỗi bữa.

5. Khi nào người suy thận độ 3 cần đi khám sớm?

Câu trả lời cho suy thận độ 3 kiêng ăn gì có thể thay đổi theo thời gian. Vì vậy, người bệnh nên tái khám đúng hẹn để bác sĩ kiểm tra creatinin, eGFR, điện giải đồ, phốt pho máu và albumin niệu. Dựa vào các chỉ số này, chế độ ăn sẽ được điều chỉnh cho phù hợp.

Bạn nên đi khám sớm hơn lịch hẹn nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Phù mặt, phù chân hoặc tăng cân nhanh trong vài ngày.
• Lượng nước tiểu giảm rõ.
• Mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn kéo dài.
• Ngứa da nhiều, chuột rút thường xuyên.
• Yếu cơ, hồi hộp hoặc tim đập không đều.

Nếu người bệnh khó thở nhiều, đau ngực, lú lẫn hoặc co giật, cần đưa đến cơ sở y tế ngay.

Người bệnh nên tái khám định kỳ để bác sĩ theo dõi chức năng thận và điều chỉnh chế độ ăn.

Tóm lại, suy thận độ 3 kiêng ăn gì xoay quanh việc giảm muối, không ăn đạm quá nhu cầu, hạn chế phốt pho từ phụ gia, kiểm soát kali khi có chỉ định và tránh ăn khế. Mức kiêng ở mỗi người không giống nhau. Vì vậy, người bệnh nên dựa vào kết quả xét nghiệm và hướng dẫn của bác sĩ, thay vì tự áp dụng theo thông tin truyền miệng.

Nếu cần thăm khám, bạn có thể lựa chọn các địa chỉ uy tín như MEDLATEC. Tại MEDLATEC, người bệnh có thể khám chuyên khoa Thận - Tiết niệu và thực hiện các xét nghiệm đánh giá chức năng thận, điện giải. Kết quả này giúp bác sĩ theo dõi bệnh và tư vấn chế độ ăn phù hợp với từng giai đoạn. Nếu cần tư vấn, đặt lịch khám, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.