1. Thế nào là tăng huyết áp thứ phát?

tăng huyết áp thứ phát được hiểu là tình trạng huyết áp tăng cao xuất phát từ một nguyên nhân cụ thể. Khi điều trị được nguyên nhân này thì chỉ số huyết áp sẽ trở về mức bình thường hoặc có thể kiểm soát dễ dàng.

Bệnh lý này thường xuất hiện ở người có bệnh nền hoặc do tác động của yếu tố khác như bệnh cường giáp, bệnh thận, tác dụng phụ của thuốc, dùng chất kích thích,....

2. Nguyên nhân dẫn đến tăng huyết áp thứ phát?

Bệnh tăng huyết áp thứ phát xuất hiện do một nguyên nhân cụ thể, có thể xác định được, thường là:

2.1. Bệnh thận 

Các bệnh lý về thận như viêm cầu thận, hẹp động mạch thận, suy thận mạn,… có thể làm rối loạn khả năng điều hòa huyết áp của cơ thể. Khi chức năng thận suy giảm, lượng muối và nước trong máu tăng lên khiến huyết áp tăng cao kéo dài.\

Mắc bệnh lý về thận có thể dẫn đến tăng huyết áp thứ phát

2.2. Rối loạn nội tiết 

Một số bệnh lý nội tiết có thể làm cơ thể sản sinh quá nhiều hormone gây co mạch hoặc giữ muối, nước và gây tăng huyết áp thứ phát, điển hình như: u tuyến thượng thận, cường aldosteron, suy giáp, cường giáp, hội chứng Cushing,...

2.3. Tác dụng phụ của thuốc và chất kích thích

Sử dụng một số loại thuốc trong thời gian dài có thể làm huyết áp tăng cao như: thuốc tránh thai, Corticoid, thuốc giảm đau, kháng viêm không steroid,...

Ngoài ra, rượu bia, thuốc lá và các chất kích thích nếu sử dụng thường xuyên cũng góp phần làm nặng thêm tình trạng tăng huyết áp thứ phát.

2.4. Nguyên nhân khác 

Bên cạnh những nguyên nhân thường gặp trên thì người mắc bệnh lý này cũng có thể do: 

• Hội chứng ngưng thở khi ngủ.
• Hẹp eo động mạch chủ.
• Béo phì kèm rối loạn chuyển hóa.
• Căng thẳng trong thời gian dài.

3. Dấu hiệu gặp phải ở người bị tăng huyết áp thứ phát

Mặc dù bệnh tăng huyết áp thứ phát thường diễn tiến âm thầm, nhưng nếu chú ý quan sát, người bệnh có thể nhận thấy một số dấu hiệu cảnh báo sớm như:

• Chóng mặt, hoa mắt, đau đầu.
• Hồi hộp, tim đập nhanh.
• Khó thở, mệt mỏi.
• Đổ mồ hôi nhiều, lo lắng bất thường.

4. Tính chất nguy hiểm của bệnh tăng huyết áp thứ phát 

Nếu không được phát hiện sớm và điều trị ngay, bệnh lý này có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng. Do huyết áp cao trong thời gian dài nên tim phải hoạt động nhiều hơn, dễ bị suy tim hoặc nhồi máu cơ tim. Các mạch máu não cũng có thể bị tổn thương do tăng huyết áp, từ đó tăng nguy cơ tai biến mạch máu não.

Mặt khác, huyết áp cao còn khiến các mạch máu nhỏ trong thận bị tổn thương. Tình trạng này kéo dài chính là nguyên nhân làm cho chức năng lọc máu của thận suy yếu, thậm chí còn dẫn đến suy thận mạn tính.

Bệnh nhân tăng huyết áp thứ phát không kiểm soát cũng có thể bị tổn thương mạch máu võng mạc, gây giảm thị lực. Các triệu chứng mệt mỏi, đau đầu kéo dài do huyết áp cao cũng khiến người bệnh suy giảm khả năng lao động và sinh hoạt hàng ngày.

Nguy cơ nhồi máu cơ tim có thể xảy ra khi tăng huyết áp không được kiểm soát tốt 

5. Phương pháp chẩn đoán và điều trị tăng huyết áp thứ phát

Người bệnh thường được bác sĩ chỉ định các phương pháp chẩn đoán và điều trị sau:

5.1. Chẩn đoán

Bác sĩ sẽ dựa trên kết quả sau để chẩn đoán xác định một người bị tăng huyết áp thứ phát:

• Thăm khám lâm sàng: bác sĩ sẽ khai thác kỹ tiền sử bệnh lý như bệnh thận, rối loạn nội tiết, tim mạch, tiền sử dùng thuốc (thuốc tránh thai, corticoid, thuốc giảm đau kéo dài) cũng như thói quen sinh hoạt hàng ngày nhằm làm rõ khả năng người bệnh mắc tăng huyết áp thứ phát.
• Đo huyết áp và theo dõi thường xuyên: Người bệnh sẽ được đo huyết áp nhiều lần để đánh giá chính xác chỉ số huyết áp. Nếu cần, người bệnh có thể được chỉ định đo huyết áp 24 giờ.
• Xét nghiệm máu và nước tiểu: Giúp bác sĩ kiểm tra chức năng thận, nồng độ hormone, điện giải và phát hiện các bất thường liên quan đến nguyên nhân gây tăng huyết áp thứ phát.
• Chẩn đoán hình ảnh: Siêu âm thận, chụp CT-Scanner, chụp MRI hoặc chụp mạch có thể được bác sĩ thực hiện để phát hiện hẹp động mạch thận, u tuyến thượng thận hoặc bất thường cấu trúc tim mạch.

5.2. Điều trị

Do tăng huyết áp thứ phát là bệnh lý xuất phát từ nguyên nhân cụ thể, có thể xác định, nên việc điều trị cần tập trung vào giải quyết gốc rễ gây bệnh. Tùy theo nguyên nhân gây tăng huyết áp mà bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị như:

• Phẫu thuật u tuyến thượng thận.
• Nong hoặc đặt stent động mạch thận.
• Điều trị bệnh thận hoặc nội tiết.
• Ngưng hoặc thay đổi thuốc gây tăng huyết áp
• Dùng thuốc hạ huyết áp như: thuốc ức chế men chuyển, thuốc lợi tiểu, thuốc chẹn beta,...

Trong giai đoạn chưa kiểm soát được nguyên nhân, người bệnh vẫn cần dùng thuốc hạ huyết áp để phòng ngừa biến chứng. Việc dùng thuốc phải tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Khi nguyên nhân đã được kiểm soát, chỉ số huyết áp sẽ được cải thiện rõ rệt.

Bệnh nhân huyết áp cao trong quá trình khám và lắng nghe bác sĩ hướng dẫn điều trị

5.3. Hỗ trợ điều trị 

Lối sống lành mạnh có vai trò quan trọng đối với quá trình hỗ trợ điều trị kiểm soát bệnh. Vì thế, người mắc bệnh lý này cần đặc biệt chú ý để điều chỉnh lại lối sống bằng cách:

• Giảm muối trong khẩu phần ăn hàng ngày.
• Luôn bổ sung rau xanh và các loại trái cây tươi vào thực đơn.
• Duy trì cân nặng phù hợp với chiều cao.
• Giảm thiểu các yếu tố dễ gây stress.
• Tập thể dục đều đặn, ít nhất 30 phút/ngày để tránh tắc nghẽn lưu thông máu, tích lũy mỡ thừa.

Tăng huyết áp thứ phát có nguyên nhân rõ ràng nên hầu hết trường hợp mắc phải đều có thể được kiểm soát tốt nếu phát hiện sớm. 

Vì thế, nếu nghi ngờ có dấu hiệu của bệnh lý này, người bệnh cần chủ động thăm khám sớm. Để quá trình thăm khám diễn ra thuận tiện, tiết kiệm thời gian, quý khách hàng có thể đặt trước lịch khám cùng bác sĩ Tim mạch - Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56.