1. Teo dây thần kinh thị giác là gì?

Dây thần kinh thị giác là “đường truyền tín hiệu” giữa mắt và não. Sau khi võng mạc tiếp nhận hình ảnh, dây thần kinh thị giác sẽ đưa các tín hiệu này lên não để tạo nên hình ảnh mà mắt nhìn thấy.

Teo dây thần kinh thị giác là tình trạng các sợi thần kinh trong dây thần kinh thị giác bị tổn thương và chết dần. Điều này khiến cho khả năng dẫn truyền tín hiệu thị giác ngày càng suy giảm. Số lượng tế bào thần kinh bị mất càng nhiều thì thị lực càng giảm sút nghiêm trọng.

Tế bào thần kinh thị giác gần như không thể tái tạo sau tổn thương. Vì vậy, việc phát hiện bệnh sớm có ý nghĩa rất quan trọng nhằm ngăn chặn tổn thương tiến triển thêm và bảo tồn phần thị lực còn lại.

Người mắc bệnh teo dây thần kinh thị giác sẽ suy giảm thị lực nhanh chóng

2. Nguyên nhân gây teo dây thần kinh thị giác và dấu hiệu thường gặp

Teo dây thần kinh thị giác có thể là hậu quả của nhiều bệnh lý khác nhau và thường có các dấu hiệu như sau:

2.1. Nguyên nhân

Các yếu tố sau làm tăng nguy cơ dẫn đến teo dây thần kinh thị giác: 

• Bệnh tăng nhãn áp:

Tăng nhãn áp là bệnh lý làm áp lực trong mắt tăng cao trong thời gian dài, khiến các sợi thần kinh thị giác bị chèn ép, bị tổn thương không thể hồi phục. Nếu không được điều trị, người bệnh có thể mất thị lực từng phần rồi tiến triển đến mù lòa.

• Viêm dây thần kinh thị giác:

Tình trạng viêm có thể xuất hiện sau nhiễm virus, bệnh tự miễn hoặc liên quan đến bệnh lý thần kinh như đa xơ cứng. Sau đợt viêm, các sợi thần kinh có thể bị tổn thương và để lại di chứng teo dây thần kinh thị giác.

• Thiếu máu nuôi dây thần kinh thị giác:

Dây thần kinh thị giác cần được cung cấp máu liên tục để đảm bảo hoạt động. Khi nguồn máu nuôi bị suy giảm, tế bào thần kinh thiếu oxy và dưỡng chất, dẫn đến chết dần theo thời gian. Người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc xơ vữa động mạch có nguy cơ cao gặp tình trạng này.

• Chấn thương vùng mắt hoặc đầu:

Tai nạn giao thông, chấn thương thể thao hoặc va đập mạnh vùng đầu có thể làm tổn thương trực tiếp dây thần kinh thị giác hoặc các mạch máu nuôi dưỡng dây thần kinh. Phạm vi ảnh hưởng phụ thuộc vào vị trí và mức độ chấn thương người bệnh gặp phải.

• Khối u chèn ép dây thần kinh thị giác:

Một số Khối u ở não, tuyến yên hoặc hốc mắt có thể chèn ép dây thần kinh thị giác trong thời gian dài. Ban đầu, người bệnh có thể chỉ bị nhìn mờ nhẹ nhưng nếu khối u tiếp tục phát triển sẽ làm teo dây thần kinh thị giác.

• Bệnh lý di truyền hoặc bẩm sinh:

Một số bệnh di truyền hiếm gặp khiến dây thần kinh thị giác phát triển bất thường hoặc dễ bị thoái hóa từ nhỏ. Những trường hợp này dễ gặp hơn ở người trẻ tuổi và có thể ảnh hưởng đến cả hai mắt.

• Ngộ độc và tác dụng phụ của thuốc:

Ngộ độc methanol, chì hoặc sử dụng trong thời gian dài các loại thuốc có độc tính với dây thần kinh thị giác cũng có thể làm teo dây thần kinh thị giác.

Từng bị chấn thương vùng đầu có thể tiềm ẩn nguy cơ tổn thương dây thần kinh thị giác 

2.2. Dấu hiệu 

Nhận biết những dấu hiệu dưới đây sẽ giúp điều trị sớm, tăng cơ hội bảo tồn thị lực cho người bệnh:

- Thị lực giảm dần:

Người bệnh cảm thấy nhìn mờ, phải nheo mắt khi đọc sách hoặc nhìn xa, thay kính nhiều lần nhưng thị lực không cải thiện.

- Thu hẹp tầm nhìn:

Người bệnh cảm giác tầm nhìn bị thu hẹp giống như khi nhìn qua một đường hầm hoặc bị mất một phần của góc nhìn. Triệu chứng này phổ biến hơn ở người mắc bệnh tăng nhãn áp.

- Giảm khả năng phân biệt màu sắc:

Người bệnh khó phân biệt màu đỏ, xanh hoặc cảm thấy màu sắc trở nên nhạt hơn bình thường.

- Giảm phản xạ đồng tử:

Khi bác sĩ chiếu đèn vào mắt, đồng tử phản ứng chậm hoặc yếu hơn bình thường. Dấu hiệu này chỉ được phát hiện khi khám chuyên khoa mắt.

- Mất thị lực từng phần hoặc toàn bộ:

Ở giai đoạn muộn, người bệnh có thể mất thị lực nghiêm trọng, thậm chí không còn khả năng nhìn thấy ánh sáng nếu dây thần kinh thị giác bị tổn thương nặng.

3. Teo dây thần kinh thị giác được chẩn đoán bằng phương pháp nào?

Để xác định chính xác tình trạng teo dây thần kinh thị giác, bác sĩ thường kết hợp các phương pháp sau:

- Khám thị lực và soi đáy mắt:

Bác sĩ đánh giá mức độ giảm thị lực, phản xạ đồng tử và quan sát đầu dây thần kinh thị giác. Ở người bị teo dây thần kinh, gai thị thường nhợt màu hơn bình thường.

- Chụp OCT:

OCT là kỹ thuật chụp cắt lớp võng mạc giúp bác sĩ đo chính xác độ dày lớp sợi thần kinh quanh gai thị, nhờ đó phát hiện sớm bệnh lý này.

- Đo thị trường:

Xét nghiệm này giúp đánh giá vùng nhìn của mắt và phát hiện những khoảng mất thị lực mà người bệnh chưa nhận ra. 

- Đo nhãn áp:

Đây là xét nghiệm quan trọng nhằm phát hiện hoặc theo dõi bệnh tăng nhãn áp.

- Chụp MRI hoặc CT-Scanner:

Nếu nghi ngờ khối u, tổn thương não hoặc chèn ép dây thần kinh thị giác, bác sĩ có thể chỉ định chụp MRI hoặc CT-Scanner.

Thăm khám sớm và điều trị ngay giúp giảm thiểu mức độ ảnh hưởng của bệnh teo thần kinh thị giác

4. Mức độ nguy hiểm và khả năng điều trị bệnh teo dây thần kinh thị giác

Ở bệnh lý này, các tế bào thần kinh đã chết gần như không thể tái tạo. Giai đoạn đầu, phạm vi tổn thương còn nhỏ, người bệnh sẽ gặp khó khăn khi đọc sách, lái xe, làm việc với máy tính hoặc sinh hoạt hằng ngày. Nếu tổn thương lan rộng, người bệnh có nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn. Thậm chí, trong một số trường hợp, teo dây thần kinh thị giác là biểu hiện của u não, bệnh thần kinh hoặc bệnh mạch máu nghiêm trọng.

Vì thế, phát hiện để thăm khám sớm sẽ giúp xác định nguyên nhân gây tổn thương dây thần kinh thị giác và can thiệp kịp thời trước khi thị lực suy giảm nghiêm trọng. Mục tiêu điều trị bệnh không phải là làm dây thần kinh đã teo hồi phục hoàn toàn mà là ngăn tổn thương tiếp tục tiến triển, điều trị nguyên nhân và bảo tồn phần thị lực còn lại. Tùy vào mức độ tổn thương và nguyên nhân gây bệnh, khả năng phục hồi ở mỗi bệnh nhân sẽ khác nhau.

Nếu xuất hiện các dấu hiệu như: nhìn mờ trong thời gian dài, thu hẹp tầm nhìn, giảm khả năng phân biệt màu sắc hoặc giảm thị lực đột ngột,... tốt nhất người bệnh nên đến khám bác sĩ chuyên khoa ngay để được đánh giá chính xác và có phương án bảo vệ thị lực kịp thời.

Để quá trình thăm khám diễn ra nhanh chóng, thuận tiện, quý khách hàng có thể đặt lịch trước cùng bác sĩ Chuyên khoa Mắt - Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56.