1. Vì sao trẻ viêm phế quản thường ho nhiều hơn vào ban đêm?

viêm phế quản là tình trạng niêm mạc ống phế quản bị viêm, sưng nề và tăng tiết đờm. Phế quản là các ống dẫn khí đi vào phổi. Ở trẻ em, bệnh thường xuất hiện sau một đợt cảm lạnh và phần lớn do virus gây ra. Ho là phản xạ giúp tống đờm ra ngoài, nên đây là triệu chứng nổi bật nhất. 

Trẻ bị viêm phế quản có thể ho nhiều hơn vào ban đêm, khiến giấc ngủ bị gián đoạn.

Cơn ho có thể tăng lên vào ban đêm do một số yếu tố sau.

1.1. Đờm ứ đọng khi nằm lâu

Ban ngày, trẻ vận động, ngồi dậy và nuốt thường xuyên nên đờm được đẩy đi liên tục. Khi nằm ngủ, đờm dễ đọng lại trong đường thở. Lượng đờm tích tụ đến một mức nhất định sẽ kích thích phản xạ ho thành từng cơn, thường vào lúc nửa đêm hoặc gần sáng.

1.2. Dịch mũi chảy xuống họng

Nhiều trẻ viêm phế quản còn bị sổ mũi, nghẹt mũi. Ở tư thế nằm, dịch mũi dễ chảy xuống thành sau họng và gây ho. Một số trẻ ho đến mức nôn trớ ra đờm hoặc sữa trong đêm.

1.3. Không khí khô, lạnh và tác nhân kích thích trong phòng

Niêm mạc phế quản đang viêm rất nhạy cảm. Không khí khô do điều hòa, nhiệt độ hạ thấp về đêm, khói thuốc lá, bụi hoặc lông thú trong phòng ngủ đều có thể làm trẻ ho nhiều hơn. Với trẻ có cơ địa dị ứng hoặc hen, đường thở còn dễ co thắt vào ban đêm.

Vì vậy, có những trẻ bị viêm phế quản ho nhiều về đêm nhưng ban ngày vẫn chơi và ăn uống tương đối bình thường.

2. Trẻ bị viêm phế quản ho nhiều về đêm có nguy hiểm không?

Phần lớn trường hợp viêm phế quản cấp ở trẻ ở mức độ nhẹ và tự cải thiện. Các triệu chứng thường giảm dần trong khoảng 3 tuần. Tiếng ho có thể còn kéo dài sau khi trẻ đã hết sốt, hết sổ mũi. Do đó, ho đêm đơn thuần chưa phải dấu hiệu bệnh trở nặng.

Điều cha mẹ cần quan sát là cơn ho đi kèm những biểu hiện gì. Tình trạng thường có thể theo dõi tại nhà nếu trẻ có các biểu hiện sau:

• Thở êm giữa các cơn ho.
• Vẫn bú, ăn uống được.
• Ngủ lại được sau khi ho.

Ngược lại, ho kèm thở nhanh, thở rít, khò khè rõ hoặc bỏ bú có thể cho thấy tình trạng viêm đã lan xuống đường hô hấp dưới chẳng hạn viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi.

Một số nhóm trẻ cần được theo dõi sát hơn, gồm trẻ dưới 2 tuổi, đặc biệt trẻ dưới 6 tháng, trẻ sinh non và trẻ có bệnh tim phổi bẩm sinh. Ở trẻ nhỏ, tình trạng viêm dễ lan đến các phế quản nhỏ, gọi là viêm tiểu phế quản. Bệnh này thường gây thở khò khè và thở nhanh.

3. Cách giúp trẻ giảm ho về đêm tại nhà

Khi Trẻ bị viêm phế quản ho nhiều về đêm nhưng chưa có dấu hiệu nguy hiểm, việc chăm sóc tập trung vào hai mục tiêu: giữ đường thở thông thoáng và giữ cho trẻ đủ nước. Các biện pháp này không làm bệnh khỏi ngay. Tuy nhiên, chúng có thể giúp trẻ dễ chịu và ngủ ngon hơn.

3.1. Làm thông thoáng mũi trước giờ ngủ

Bạn có thể nhỏ nước muối sinh lý 0,9% vào mũi trẻ trước khi ngủ, sau đó lau sạch dịch mũi. Với trẻ nhỏ chưa biết xì mũi, bạn có thể hút mũi nhẹ nhàng. Không nên hút mũi quá nhiều lần trong ngày vì có thể làm niêm mạc mũi bị kích ứng.

Bạn có thể nhỏ nước muối sinh lý để làm thông thoáng mũi cho trẻ trước giờ ngủ.

3.2. Cho trẻ uống đủ nước, bú nhiều cữ hơn

Uống đủ nước giúp đờm loãng hơn và dễ tống ra ngoài. Trẻ còn bú mẹ nên được cho bú nhiều cữ hơn. Trẻ lớn có thể uống nước ấm rải rác trong ngày. Cha mẹ cũng cần lưu ý tránh cho trẻ ăn quá no ngay trước giờ ngủ để hạn chế nôn trớ khi ho.

3.3. Giữ phòng ngủ thông thoáng và đủ ẩm

Phòng ngủ của trẻ nên sạch sẽ và không có khói thuốc. Bạn cũng không nên đốt nhang hay dùng tinh dầu có mùi nồng trong phòng. Khi dùng điều hòa, nên để nhiệt độ vừa phải và tránh để luồng gió thổi thẳng vào trẻ.

Máy tạo ẩm phun sương mát có thể giúp giảm khô họng. Khi dùng máy, bạn nên thay nước và vệ sinh máy thường xuyên để tránh nấm mốc.

Với trẻ lớn, kê cao đầu vừa phải có thể giúp trẻ dễ thở hơn. Trẻ dưới 12 tháng tuổi nên được đặt nằm ngửa trên mặt phẳng. Để đảm bảo an toàn khi ngủ, không kê gối và không để chăn gối mềm trong nôi.

3.4. Dùng mật ong đúng độ tuổi

Với trẻ trên 1 tuổi, uống nửa đến một thìa cà phê (khoảng 2,5-5 ml, tùy độ tuổi) mật ong trước khi ngủ có thể giúp làm dịu cổ họng và giảm ho. Không cho trẻ dưới 12 tháng tuổi dùng mật ong, kể cả trộn trong thức ăn, vì có nguy cơ gây ngộ độc botulinum ở trẻ nhũ nhi.

Mật ong chỉ nên dùng cho trẻ trên 1 tuổi để hỗ trợ làm dịu cơn ho.

4. Những sai lầm thường gặp khi trẻ ho về đêm

Một số cách xử lý quen thuộc có thể khiến tình trạng của trẻ phức tạp hơn. Các sai lầm cha mẹ nên tránh bao gồm:

• Tự ý dùng thuốc ho cho trẻ nhỏ: Thuốc ho, thuốc cảm không kê đơn không được khuyến cáo cho trẻ dưới 6 tuổi. Hiệu quả của các thuốc này ở trẻ nhỏ hạn chế và có thể gây tác dụng phụ. Thuốc ức chế phản xạ ho còn có thể khiến đờm bị giữ lại trong đường thở.
• Dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định: Phần lớn viêm phế quản ở trẻ do virus, trong khi kháng sinh không có tác dụng với virus. Đờm màu vàng hoặc xanh cũng không đồng nghĩa trẻ bị nhiễm khuẩn. Việc dùng kháng sinh nên do bác sĩ quyết định sau khi thăm khám.
• Dùng lại đơn thuốc cũ: Mỗi đợt bệnh có thể khác nhau về nguyên nhân và mức độ. Đơn thuốc lần trước hoặc đơn thuốc của trẻ khác chưa chắc phù hợp với tình trạng hiện tại.
• Ủ ấm quá mức: Mặc nhiều lớp áo hoặc đóng kín phòng khi trẻ đang sốt có thể khiến trẻ khó chịu và mất nước nhiều hơn.

5. Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Phần lớn trẻ bị viêm phế quản ho nhiều về đêm có thể được chăm sóc tại nhà. Tuy nhiên, cha mẹ cần theo dõi nhịp thở, màu da, mức độ tỉnh táo và khả năng ăn uống của trẻ, đặc biệt trong những ngày đầu bệnh.

5.1. Dấu hiệu cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay

Bạn nên đưa trẻ đi cấp cứu ngay nếu thấy một trong các dấu hiệu sau:

• Khó thở: Trẻ thở rên, thở nhanh, vùng bụng hoặc ngực dưới bờ sườn rút lõm mỗi lần hít vào.
• Ngừng thở từng cơn: Trong lúc thở, trẻ có những khoảng ngưng thở.
• Tím tái: Da, môi hoặc lưỡi của trẻ chuyển màu tím hoặc xám.
• Thay đổi tri giác: Trẻ li bì, khó đánh thức, bú hoặc ăn uống kém rõ rệt.

5.2. Trường hợp nên đưa trẻ đi khám sớm

Bạn nên cho trẻ đi khám sớm trong các trường hợp sau:

• Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C trở lên, hoặc trẻ trên 3 tháng tuổi sốt từ 39°C trở lên.
• Ho kéo dài quá 3 tuần, ho ngày càng nặng hoặc ho ra đờm lẫn máu.
• Trẻ bị viêm phế quản nhiều lần, hay khò khè tái diễn.
• Trẻ sinh non hoặc có bệnh nền về tim, phổi.

Bạn nên đưa trẻ đi khám nếu trẻ ho kéo dài trên 3 tuần hoặc xuất hiện dấu hiệu khó thở.

Khi thăm khám, bác sĩ sẽ hỏi bệnh sử và nghe phổi. Trong một số trường hợp, trẻ có thể được chỉ định xét nghiệm hoặc chụp X-quang ngực để đánh giá tổn thương và loại trừ viêm phổi.

Ngoài viêm phế quản, ho về đêm kéo dài hoặc tái phát còn có thể liên quan đến một số bệnh lý khác như hen phế quản, viêm thanh khí phế quản, ho gà hoặc trào ngược dạ dày thực quản. Mỗi bệnh lý có đặc điểm và hướng điều trị khác nhau, vì vậy cha mẹ không nên tự chẩn đoán hoặc dùng thuốc cho trẻ khi chưa xác định được nguyên nhân.

Khi thăm khám, bác sĩ sẽ đánh giá triệu chứng, nghe phổi và kiểm tra nhịp thở của trẻ. Tùy vào biểu hiện lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm máu hoặc chụp X-quang ngực khi cần thiết để phân biệt viêm phế quản với viêm phổi và các bệnh lý đường hô hấp khác, từ đó đưa ra hướng xử trí phù hợp.

Phần lớn trường hợp trẻ bị viêm phế quản ho nhiều về đêm là do đờm và dịch mũi ứ đọng khi nằm. Cơn ho sẽ giảm dần khi niêm mạc phế quản hồi phục. Cha mẹ nên chăm sóc trẻ đúng cách, tránh tự ý dùng thuốc và theo dõi nhịp thở để nhận ra sớm những thay đổi bất thường. Nếu trẻ thở nhanh, rút lõm lồng ngực, bỏ bú hoặc ho kéo dài trên 3 tuần, bạn nên đưa trẻ đi khám thay vì tiếp tục theo dõi tại nhà.

Nếu cần thăm khám, bạn có thể lựa chọn các địa chỉ uy tín như MEDLATEC. Tại MEDLATEC, trẻ được khám Nhi và có thể được chỉ định xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh khi cần. Các kết quả này hỗ trợ bác sĩ đánh giá tình trạng hô hấp và đưa ra hướng điều trị phù hợp. Nếu cần tư vấn, đặt lịch khám, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.