1. Vì sao trẻ dễ bị nghẹt mũi, khó thở về đêm?

Trước khi tìm hiểu trẻ em bị nghẹt mũi, khó thở khi ngủ phải làm sao, cha mẹ nên nắm được đặc điểm đường thở của trẻ. Khoang mũi của trẻ nhỏ khá hẹp, nên chỉ một lượng dịch nhầy nhỏ cũng có thể cản trở luồng khí. Ở trẻ dưới 6 tháng tuổi, nghẹt mũi rất thường gặp. Nhiều khi nguyên nhân chỉ là dịch nhầy bình thường tích tụ mà trẻ chưa thể tự đẩy ra ngoài.

Trẻ nhỏ có thể quấy khóc, thở bằng miệng và khó ngủ sâu khi bị nghẹt mũi về đêm.

Khi nằm, dịch mũi có xu hướng ứ lại phía sau mũi, vì vậy cảm giác nghẹt thường rõ hơn vào ban đêm. Một số nguyên nhân thường gặp bao gồm:

• Nhiễm virus đường hô hấp trên: Cảm lạnh, cúm khiến niêm mạc mũi sưng nề và tăng tiết dịch. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất.
• Viêm mũi dị ứng: Trẻ thường hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước mũi trong, nhất là khi tiếp xúc với bụi nhà, lông thú hoặc phấn hoa.
• Không khí khô, khói thuốc lá: Nằm điều hòa lâu hoặc sống trong môi trường nhiều chất kích thích có thể làm niêm mạc mũi khô và dễ bị kích ứng.
• VA, amidan quá phát: VA là khối mô lympho nằm phía sau mũi. Khi VA hoặc amidan to hơn bình thường, trẻ có thể thở miệng, ngủ ngáy và nghẹt mũi kéo dài dù không bị cảm.
• Dị vật trong mũi: Tình trạng này hay gặp ở trẻ nhỏ tự nhét đồ vật vào mũi. Trẻ thường nghẹt một bên, kèm chảy dịch có mùi hôi.

2. Trẻ em bị nghẹt mũi, khó thở khi ngủ phải làm sao?

Với nghẹt mũi do Cảm lạnh, chăm sóc tại nhà nhằm giúp mũi thông thoáng hơn để trẻ bú, ăn và ngủ dễ hơn. Các biện pháp dưới đây nên được thực hiện trước giờ ngủ và trước cữ bú.

2.1. Làm sạch mũi bằng nước muối sinh lý

Nước muối sinh lý 0,9% giúp làm loãng dịch nhầy, nhờ đó trẻ dễ thở hơn. Với trẻ sơ sinh và trẻ chưa biết xì mũi, sau khi nhỏ nước muối, cha mẹ có thể dùng bóng hút mũi hoặc dụng cụ hút mũi chuyên dụng để lấy bớt dịch. Thao tác nên nhẹ nhàng và không đưa đầu hút quá sâu.

Bạn không cần làm việc này nhiều lần trong ngày. Chỉ nên nhỏ và hút khi mũi trẻ thật sự bị tắc, nhất là trước khi bú hoặc đi ngủ. Nhỏ nước muối quá thường xuyên có thể khiến vùng da quanh mũi bị đỏ, đau. Trẻ lớn hơn có thể được hướng dẫn xì nhẹ từng bên mũi sau khi nhỏ hoặc xịt nước muối.

2.2. Giữ phòng ngủ đủ ẩm và thông thoáng

Không khí khô khiến dịch mũi đặc lại. Bạn có thể dùng máy tạo ẩm phun sương mát, đặt gần giường nhưng ngoài tầm với của trẻ. Nước trong máy nên được thay mỗi ngày. Máy cũng cần được vệ sinh theo hướng dẫn của nhà sản xuất để hạn chế nấm mốc và vi khuẩn.

Nếu không có máy tạo ẩm, bạn có thể bế trẻ vào phòng tắm có hơi nước ấm trong vài phút trước khi ngủ. Không nên đặt chậu nước nóng hoặc xông hơi nóng sát giường vì trẻ có thể bị bỏng. Phòng ngủ nên sạch bụi và không có khói thuốc lá. Luồng gió từ điều hòa hoặc quạt không nên thổi thẳng vào trẻ.

2.3. Cho trẻ bú, uống đủ nước

Khi cơ thể đủ nước, dịch mũi sẽ loãng hơn. Trẻ dưới 6 tháng tuổi nên tiếp tục bú mẹ hoặc uống sữa công thức như bình thường. Nếu trẻ khó bú trực tiếp vì nghẹt mũi, mẹ có thể vắt sữa và cho trẻ uống bằng bình hoặc cốc. Trẻ từ 6 tháng tuổi có thể uống thêm một ít nước lọc. Trẻ lớn có thể uống nước ấm, ăn cháo hoặc súp loãng.

Mẹ nên tiếp tục cho trẻ bú đủ cữ để hỗ trợ làm loãng dịch mũi khi trẻ bị nghẹt mũi.

2.4. Chọn tư thế ngủ phù hợp với độ tuổi

Đây là điểm nhiều phụ huynh dễ nhầm. Trẻ dưới 12 tháng tuổi, dù đang nghẹt mũi, vẫn nên được đặt nằm ngửa trên bề mặt phẳng và chắc. Giường ngủ không nên có gối, chăn mềm hay thú bông. Kê gối, kê khăn hoặc nâng nghiêng nệm có thể khiến đầu trẻ gập xuống, làm đường thở bị chèn ép và tăng nguy cơ mất an toàn khi ngủ. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) cũng khuyến cáo không kê cao đầu cho trẻ nhỏ đang nghẹt mũi.

Khi trẻ thức, cha mẹ có thể bế trẻ ở tư thế thẳng để trẻ dễ chịu hơn. Với trẻ lớn hơn, kê cao nhẹ phần đầu nệm có thể giúp giảm cảm giác nghẹt. Nếu chưa chắc tư thế nào phù hợp với con, bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ.

Trẻ dưới 12 tháng tuổi nên được đặt nằm ngửa trên mặt phẳng, chắc, không kê gối khi ngủ.

3. Những điều nên tránh khi trẻ nghẹt mũi về đêm

Khi tìm hiểu trẻ em bị nghẹt mũi, khó thở khi ngủ phải làm sao, nhiều phụ huynh được mách dùng thuốc hoặc mẹo dân gian để thông mũi nhanh. Một số cách làm này có thể khiến tình trạng của trẻ phức tạp hơn. Cụ thể, cha mẹ nên tránh những việc sau:

• Tự ý dùng thuốc nhỏ mũi co mạch, thuốc cảm: Nhiều thuốc thông mũi và thuốc cảm không kê đơn không được khuyến nghị cho trẻ dưới 6 tuổi. Thuốc co mạch dùng kéo dài còn có thể khiến nghẹt mũi nặng hơn sau khi ngừng.
• Hút mũi quá sâu hoặc quá nhiều lần: Cách làm này dễ gây trầy xước và phù nề niêm mạc mũi.
• Nhỏ các chất tự chế vào mũi: Sữa mẹ, nước tỏi hay nước lá cây chưa được chứng minh hiệu quả và có thể gây kích ứng niêm mạc.
• Bôi dầu chứa tinh dầu bạc hà (menthol) lên mũi, mặt trẻ nhỏ: Sản phẩm này có thể gây kích ứng. Chỉ dùng khi đã được tư vấn về độ tuổi phù hợp.
• Dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định: Phần lớn trường hợp nghẹt mũi do virus, nên kháng sinh không giúp trẻ khỏi nhanh hơn.

4. Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Không phải trường hợp nào, câu trả lời cho việc trẻ em bị nghẹt mũi, khó thở khi ngủ phải làm sao cũng chỉ là chăm sóc tại nhà. Cha mẹ nên phân biệt nghẹt mũi thông thường với tình trạng trẻ đang phải gắng sức để thở.

4.1. Dấu hiệu cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay

Hãy đưa trẻ đi cấp cứu nếu trẻ có một trong các biểu hiện sau:

• Thở nhanh, cánh mũi phập phồng, thở rên, vùng dưới sườn hoặc hõm ức lõm vào mỗi khi hít vào.
• Môi, lưỡi hoặc da tím tái, xanh xám.
• Có quãng ngừng thở trên 10 giây hoặc nhịp thở không đều.
• Quá mệt đến mức không bú, không ăn uống được, li bì hoặc khó đánh thức.
• Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C trở lên.

4.2. Trường hợp nên cho trẻ khám Nhi hoặc Tai Mũi Họng sớm

Một số trẻ thường xuyên ngủ ngáy, thở miệng và trằn trọc về đêm dù không bị cảm. Đây có thể là biểu hiện của ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ. Ở trẻ em, nguyên nhân thường gặp nhất của tình trạng này là VA và amidan quá phát. Trẻ nhỏ mắc bệnh không phải lúc nào cũng ngáy, đôi khi chỉ ngủ không yên giấc.

Cha mẹ nên cho trẻ đi khám sớm nếu nhận thấy:

• Nghẹt mũi kéo dài trên 10 ngày không cải thiện, hoặc tái đi tái lại nhiều lần.
• Ngáy to thường xuyên, có lúc thở hắt, sặc hoặc ngừng thở trong khi ngủ.
• Ban ngày trẻ mệt mỏi, cáu gắt, kém tập trung, hoặc có biểu hiện đái dầm, mồ hôi trộm về đêm.
• Nghẹt mũi một bên, dịch mũi có mùi hôi hoặc lẫn máu.
• Trẻ bú kém, chậm tăng cân, hoặc thường xuyên hắt hơi, ngứa mũi theo mùa.

Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu tình trạng nghẹt mũi kéo dài hoặc trẻ có dấu hiệu khó thở bất thường.

Nghẹt mũi về đêm ở trẻ phần lớn liên quan đến cảm lạnh và thường cải thiện khi được chăm sóc đúng cách. Làm sạch mũi nhẹ nhàng, giữ ẩm không khí và đảm bảo tư thế ngủ an toàn là những điều cha mẹ có thể thực hiện tại nhà. Khi băn khoăn trẻ em bị nghẹt mũi, khó thở khi ngủ phải làm sao, cha mẹ cũng nên theo dõi nhịp thở và biểu hiện của con. Nếu có dấu hiệu bất thường, bạn nên đưa trẻ đi khám sớm thay vì tự dùng thuốc.

Nếu cần thăm khám, cha mẹ có thể lựa chọn các địa chỉ uy tín như MEDLATEC. Tại đây, trẻ được bác sĩ thăm khám để tìm nguyên nhân nghẹt mũi, đánh giá tình trạng VA, amidan và hướng dẫn chăm sóc phù hợp với độ tuổi. Nếu cần tư vấn, đặt lịch khám, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.