Người phụ nữ 58 tuổi tình cờ phát hiện u tuyến thượng thận khi khám sức khỏe

Phát hiện khối u khi chưa có dấu hiệu cảnh báo 

Bà N.T.L. đến Phòng khám Đa khoa MEDLATEC Gò Vấp kiểm tra sức khỏe định kỳ hằng năm. Người bệnh không ghi nhận các triệu chứng bất thường liên quan đến bệnh lý tuyến thượng thận như đau đầu, hồi hộp, tim đập nhanh, vã mồ hôi, yếu cơ hay sụt cân bất thường. 

Bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp khoảng 5 năm, đang sử dụng Losartan 25 mg/ngày. Huyết áp được kiểm soát ổn định, chưa ghi nhận biến chứng do tăng huyết áp. Người bệnh chưa ghi nhận bệnh lý ác tính, đặc biệt các ung thư thường di căn đến tuyến thượng thận như ung thư phổi, thận, vú, đại tràng hay ung thư hắc tố. 

Qua thăm khám, bác sĩ chưa ghi nhận các biểu hiện của hội chứng Cushing, hội chứng cường androgen. Huyết áp của bệnh nhân ở mức 125/80 mmHg. Các cơ quan khác chưa ghi nhận bất thường. 

Bệnh nhân chụp CT phổi liều thấp phát hiện tổn thương tuyến thượng thận phải hình oval

Đáng chú ý, bệnh nhân chụp CT phổi liều thấp phát hiện tổn thương tuyến thượng thận phải hình oval, kích thước 15 × 20 mm, tương đối đồng nhất, có nốt vôi nhỏ, đậm độ 28–30 HU. 

Trước phát hiện này, BSCKI. Nguyễn Thị Mỹ Lệ, chuyên ngành Nội khoa, Phòng khám Đa khoa MEDLATEC Gò Vấp, trực tiếp thăm khám đãhội chẩn với bác sĩ chuyên khoa Nội tiết để đánh giá toàn diện tổn thương. 

Sau đó, bệnh nhân được chỉ định chụp CT chuyên biệt tuyến thượng thận nhằm đánh giá nguy cơ ác tính, đồng thời thực hiện các xét nghiệm nội tiết để xác định khối u có tăng tiết hormone ảnh hưởng đến sức khỏe, huyết áp hay không.  

Do thuốc huyết áp Losartan có thể ảnh hưởng đến xét nghiệm renin, aldosterone, bác sĩ Lệ đã chuyển sang Diltiazem trong 4 tuần trước khi lấy mẫu xét nghiệm. 

Khối u có khả năng cao là lành tính, tiếp tục theo dõi 

Kết quả CT chuyên biệt tuyến thượng thận ghi nhận tổn thương có nhiều đặc điểm lành tính: hình oval, bờ đều, kích thước 15 × 20 mm, tương đối đồng nhất, không ngấm thuốc cản quang. Tuy nhiên, tổn thương còn hai yếu tố không điển hình là đậm độ 28-30 HU và có nốt vôi nhỏ. 

Với các đặc điểm trên, bác sĩ đánh giá tổn thương có khả năng cao là lành tính. Người bệnh cần chụp CT ổ bụng không tiêm thuốc cản quang sau 6-12 tháng để đánh giá tốc độ tăng kích thước. 

Các xét nghiệm máu gồm aldosterone và renin ở tư thế đứng, cortisol, ACTH, normetanephrine, metanephrine cùng xét nghiệm catecholamine nước tiểu 24 giờ đều trong khoảng tham chiếu. Kết quả chưa ghi nhận tình trạng khối u tăng tiết hormone. 

Người bệnh được hướng dẫn tiếp tục kiểm soát huyết áp theo đơn thuốc và tái khám, chụp CT ổ bụng sau 6-12 tháng theo kế hoạch của bác sĩ. 

U tuyến thượng thận phát hiện tình cờ có nguy hiểm không? 

Tuyến thượng thận là hai tuyến nội tiết nhỏ nằm phía trên hai quả thận, có chức năng sản xuất các hormone quan trọng như cortisol, aldosterone, androgen, epinephrine và norepinephrine. Những hormone này tham gia điều hòa huyết áp, chuyển hóa, cân bằng điện giải, chức năng sinh dục và đáp ứng của cơ thể trước căng thẳng. 

Phần lớn các khối u tuyến thượng thận phát hiện tình cờ là lành tính. Tuy nhiên, người bệnh vẫn cần được đánh giá để xác định khối u có tăng tiết hormone hoặc mang đặc điểm nghi ngờ ác tính hay không. 

Về chức năng nội tiết, bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm đánh giá tăng tiết cortisol, cường aldosterone nguyên phát hoặc u tủy thượng thận tiết catecholamine. Đặc biệt, ở người bệnh tăng huyết áp, một số khối u có thể gây rối loạn nội tiết dù chưa xuất hiện triệu chứng điển hình. 

Về nguy cơ ác tính, bác sĩ xem xét kích thước, hình dạng, đường bờ khối u, độ đồng nhất, đậm độ trên CT không tiêm thuốc cản quang, mức độ ngấm và tốc độ thải thuốc cản quang, cũng như tình trạng hoại tử, xuất huyết, vôi hóa. Các tổn thương chưa xác định chắc chắn lành tính cần được theo dõi để đánh giá tốc độ tăng kích thước. 

Hai nội dung này cần được đánh giá độc lập: khối u có hình ảnh lành tính vẫn có thể tăng tiết hormone; ngược lại, khối u không tăng tiết hormone vẫn cần được đánh giá nguy cơ dựa trên hình ảnh. 

Chụp CT và xét nghiệm nội tiết giúp xác định hướng xử trí 

Chụp CT không tiêm thuốc cản quang là phương tiện được ưu tiên trong đánh giá khối u tuyến thượng thận

Chẩn đoán hình ảnh giúp bác sĩ xác định vị trí, kích thước, cấu trúc và đánh giá bản chất khối u. Tùy từng trường hợp, bác sĩ lựa chọn phương pháp phù hợp, cụ thể như sau: 

• CT không tiêm thuốc cản quang: Là phương tiện được ưu tiên trong đánh giá khối u tuyến thượng thận. Bác sĩ dựa vào chỉ số đậm độ, tính bằng đơn vị HU, để định hướng tổn thương lành tính hay nghi ngờ ác tính. 
• CT chuyên biệt tuyến thượng thận: Khảo sát khối u qua ba giai đoạn chụp. Giai đoạn chưa tiêm thuốc giúp đánh giá đậm độ ban đầu; giai đoạn sau tiêm khoảng 60 giây khảo sát mức độ ngấm thuốc; giai đoạn muộn khoảng 15 phút đánh giá tốc độ thải thuốc cản quang, hỗ trợ phân biệt u tuyến lành tính với các tổn thương khác. 
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Được chỉ định bổ sung khi hình ảnh CT chưa rõ ràng, giúp đánh giá thành phần mô mềm và lượng chất béo trong khối u. 
• Chụp PET/CT: Chủ yếu áp dụng cho những trường hợp chọn lọc khi nghi ngờ cao về nguy cơ ác tính hoặc cần tìm kiếm các ổ di căn. 

Với bệnh nhân N.T.L., kết quả CT chuyên biệt tuyến thượng thận kết hợp xét nghiệm nội tiết giúp bác sĩ đánh giá khối u có khả năng cao là lành tính, chưa ghi nhận tăng tiết hormone. Người bệnh được chỉ định theo dõi thay vì phẫu thuật ngay. 

Theo BSCKI. Nguyễn Thị Mỹ Lệ, việc đánh giá u tuyến thượng thận cần phối hợp giữa thăm khám, chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm nội tiết. Người bệnh không nên chỉ dựa vào kích thước khối u hoặc một chỉ số xét nghiệm riêng lẻ để kết luận bản chất tổn thương. 

Với người bệnh tăng huyết áp, xét nghiệm aldosterone và renin có thể được sử dụng để sàng lọc cường Aldosterone nguyên phát. Kết quả chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, đặc biệt là nồng độ Kali máu và các thuốc đang sử dụng. Kali máu cần được kiểm tra đồng thời vì hạ kali có thể làm giảm tiết aldosterone, ảnh hưởng đến việc đánh giá kết quả. 

Nhiều thuốc điều trị tăng huyết áp cũng có thể làm thay đổi nồng độ renin, aldosterone như thuốc lợi tiểu giữ kali, thuốc ức chế men chuyển, ức chế thụ thể, chẹn beta và một số thuốc chẹn kênh canxi. 

Vì vậy, trước khi xét nghiệm, bác sĩ có thể điều chỉnh thuốc kiểm soát huyết áp để hạn chế ảnh hưởng đến kết quả, đồng thời theo dõi sát huyết áp. Người bệnh không tự ý ngưng hoặc đổi thuốc. 

BSCKI. Nguyễn Thị Mỹ Lệ khuyến cáo, khi tình cờ phát hiện u tuyến thượng thận, người bệnh không nên quá lo lắng nhưng cũng không chủ quan. Việc thăm khám chuyên khoa, đánh giá hình ảnh và xét nghiệm nội tiết đầy đủ là cơ sở để xác định hướng theo dõi, điều trị phù hợp, hạn chế bỏ sót tình trạng tăng tiết hormone hoặc tổn thương có nguy cơ ác tính. 

Với hơn 30 năm kinh nghiệm, Hệ thống Y tế MEDLATEC cùng đội ngũ chuyên gia, bác sĩ và hệ thống xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh đáp ứng nhu cầu khám, phát hiện sớm bất thường và theo dõi sức khỏe. 

Trung tâm Xét nghiệm MEDLATEC đáp ứng đầy đủ xét nghiệm chẩn đoán và theo dõi bệnh lý tuyến thượng thận

Phục vụ chẩn đoán và theo dõi bệnh lý tuyến thượng thận, MEDLATEC triển khai các xét nghiệm nội tiết trong máu như aldosterone, renin, cortisol, ACTH, normetanephrine, metanephrine, androgen; xét nghiệm catecholamine nước tiểu 24 giờ cùng các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh như CT chuyên biệt tuyến thượng thận, MRI. 

Thông tin chi tiết về dịch vụ khám chữa bệnh tại Hệ thống Y tế MEDLATEC trên toàn quốc, người dân vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56.