1. Triệu chứng thường gặp của bệnh thương hàn là gì?

Để nhận diện, tránh nhầm lẫn bệnh thương hàn với bệnh lý khác, bạn cần biết:

1.1. Thương hàn là bệnh gì?

Thương hàn là bệnh nhiễm trùng cấp tính gây nên bởi vi khuẩn Salmonella typhi. Vi khuẩn này tấn công hệ tiêu hóa, sau đó xâm nhập vào máu và lan đến nhiều cơ quan khác trong cơ thể.

Bệnh thương hàn lây nhiễm thông qua đường tiêu hóa. Vi khuẩn được lây lan từ phân của người bệnh có trong nguồn nước, thực phẩm, tay người, ruồi nhặng. Một số trường hợp, người bệnh đã khỏi nhưng vẫn mang vi khuẩn trong cơ thể và tiếp tục phát tán ra môi trường, gây lây nhiễm cho người khác.

Thương hàn thường gây sốt kéo dài, rối loạn tiêu hóa và mệt mỏi nghiêm trọng. Nếu không được điều trị sớm và đúng cách, bệnh có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm như xuất huyết tiêu hóa, thủng ruột,...

Vi khuẩn Salmonella typhi

1.2. Triệu chứng thường gặp ở bệnh thương hàn

Triệu chứng của thương hàn có thể dễ nhầm lẫn với cúm hoặc sốt siêu vi thông thường. Vì thế, nếu bạn đang quan tâm tìm hiểu triệu chứng của bệnh thương hàn là gì, hãy chú ý các biểu hiện sau: 

1.2.1. Giai đoạn khởi phát (tuần đầu)

Trong giai đoạn đầu, người bệnh thường sốt nhẹ và có xu hướng tăng thân nhiệt dần dần, mệt mỏi, chán ăn, đau đầu, cơ thể đau nhức, tiêu chảy hoặc táo bón nhẹ,... Sốt ở bệnh thương hàn thường tăng dần vào chiều tối, khiến người bệnh cảm thấy kiệt sức.

1.2.2. Giai đoạn toàn phát (tuần thứ 2 - 3)

Nếu không được điều trị, bệnh sẽ tiến triển nặng hơn, người bệnh sẽ xuất hiện các biểu hiện rõ rệt như:

• Sốt cao trên 39 độ C, khó đáp ứng với thuốc hạ sốt.
• Mệt mỏi nghiêm trọng, lừ đừ, có thể mê sảng.
• Đầy hơi, đau bụng.
• Tiêu chảy nhiều lần trong ngày hoặc táo bón tùy giai đoạn.
• Lưỡi bẩn, khô môi.
• Da xanh xao, mất nước.
• Có thể xuất hiện các nốt hồng nhỏ trên ngực hoặc bụng (gọi là ban đào), tuy nhiên không phải ai cũng có dấu hiệu này.

Người mắc bệnh thương hàn thường đau bụng dữ dội kèm tiêu chảy kéo dài

1.2.3. Giai đoạn biến chứng

Bệnh thương hàn khi đã tiến triển nặng nhưng không được điều trị ngay có thể gây ra biến chứng nguy hiểm. Lúc này, người bệnh thường có các biểu hiện như:

• Xuất huyết đường tiêu hóa: đi ngoài ra máu, phân đen.
• Thủng ruột: đau bụng dữ dội.
• Viêm phổi, viêm màng não.
• Nhiễm trùng huyết.

Khi có bất kỳ dấu hiệu nào trên đây, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được cấp cứu ngay, không tự điều trị tại nhà.

2. Phương pháp chẩn đoán và điều trị đối với bệnh thương hàn

Khi đã hiểu bệnh thương hàn là gì, nếu nghi ngờ triệu chứng bệnh, bạn nên tới cơ sở y tế để được thực hiện các phương pháp chẩn đoán chính xác, điều trị tích cực:

2.1. Chẩn đoán

Bác sĩ sẽ hỏi người bệnh các thông tin như: thời gian kéo dài của triệu chứng gặp phải, tình trạng tiêu hóa, tiền sử du lịch, môi trường sinh hoạt,... Dựa trên biểu hiện lâm sàng, bác sĩ sẽ chỉ định người bệnh thực hiện xét nghiệm phù hợp như:

• Cấy máu: đây là xét nghiệm quan trọng nhất để chẩn đoán thương hàn, giúp xác định sự hiện diện của vi khuẩn Salmonella typhi trong máu. Thông thường cần thực hiện nhiều lần để tăng độ chính xác. Người bệnh nên được lấy mẫu trước khi dùng kháng sinh.
• Xét nghiệm phân: có giá trị hơn ở giai đoạn muộn hơn hoặc để theo dõi người mang trùng sau điều trị.
• Xét nghiệm Widal (phát hiện kháng thể chống Salmonella typhi): có nhiều hạn chế, dễ cho kết quả dương tính giả, đặc biệt ở vùng dịch tễ. Theo CDC và WHO, xét nghiệm này không được dùng để chẩn đoán độc lập. Nó chỉ nên dùng như xét nghiệm hỗ trợ khi không có điều kiện cấy máu. Kết quả Widal cần được bác sĩ đánh giá kết hợp với bối cảnh lâm sàng.

Ngoài ra, triệu chứng của bệnh lý này khá giống với nhiều bệnh khác như sốt xuất huyết, sốt rét, viêm ruột,… nên bác sĩ cũng cần loại trừ các bệnh này trước khi đưa ra kết luận.

Xét nghiệm máu giúp xác định sớm sự hiện diện của vi khuẩn gây bệnh thương hàn

2.2. Điều trị

Mục tiêu điều trị bệnh thương hàn nhằm tiêu diệt vi khuẩn Salmonella typhi, cải thiện triệu chứng bệnh, bù nước và điện giải, phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.

Sử dụng thuốc kháng sinh là phương pháp chính được sử dụng trong điều trị thương hàn. Việc lựa chọn kháng sinh phụ thuộc vào mức độ nặng của bệnh, tình hình kháng thuốc tại địa phương và khả năng uống thuốc của người bệnh. Các kháng sinh thường được cân nhắc bao gồm:

• Azithromycin (thường dùng cho thể nhẹ, không biến chứng).
• Ceftriaxone (dùng cho thể nặng hoặc không uống được thuốc).
• Ciprofloxacin (chỉ dùng khi chủng vi khuẩn còn nhạy cảm, vì kháng fluoroquinolone đang gia tăng ở nhiều khu vực trên thế giới). 

Bác sĩ sẽ chỉ định thuốc phù hợp dựa trên từng trường hợp cụ thể, tốt nhất là dựa theo kết quả kháng sinh đồ.

Người bệnh cần tuân thủ chỉ định đã được đưa ra, nếu ngừng thuốc sớm khi thấy đỡ sốt, vi khuẩn có thể chưa bị tiêu diệt hoàn toàn và rất dễ tái phát.

Bác sĩ cũng có thể chỉ định thuốc hạ sốt, thuốc hỗ trợ tiêu hóa nếu tiêu chảy kéo dài, dung dịch oresol hoặc truyền dịch nhằm bù nước và điện giải cho người bệnh. Người bệnh cần được theo dõi sát để phát hiện sớm biến chứng như đau bụng tăng đột ngột, nôn nhiều, đi ngoài ra máu, lơ mơ hoặc tụt huyết áp - đây là những dấu hiệu cần cấp cứu ngay.

Người bệnh cũng cần lưu ý đến chế độ ăn trong quá trình điều trị vì lúc này hệ tiêu hóa đã bị tổn thương. Người bệnh nên ăn: Cháo loãng, súp, thức ăn dễ tiêu, ít dầu mỡ, thực phẩm đã được nấu chín kỹ, uống nhiều nước ấm.

Người bệnh không nên ăn đồ tái sống như: rau sống, gỏi,... và đồ ăn cay nóng, thức ăn nhiều chất xơ thô, nước đá, nước ngọt có ga khi bệnh chưa được điều trị khỏi hoàn toàn.

Thông thường, nếu điều trị đúng phác đồ, người bệnh có thể cải thiện triệu chứng sau khoảng 3 - 5 ngày và hồi phục hoàn toàn sau 2 - 3 tuần. Tuy nhiên, khoảng thời gian hồi phục ở mỗi người không giống nhau vì chịu sự phụ thuộc của các yếu tố: Mức độ bệnh, khả năng đáp ứng thuốc, chế độ dinh dưỡng và nghỉ ngơi,... 

Sau khi khỏi bệnh, một số người bệnh có thể trở thành “người lành mang trùng”, tức là vẫn mang vi khuẩn trong cơ thể nhưng không có triệu chứng. Đây là tình trạng cần được đánh giá và theo dõi y tế, đặc biệt ở những người có bệnh lý túi mật. Người lành mang trùng cần được xét nghiệm phân kiểm tra và tuân thủ các biện pháp vệ sinh nghiêm ngặt để tránh lây nhiễm cho cộng đồng. Vì vậy, người bệnh vẫn cần tái khám theo lịch để thực hiện xét nghiệm kiểm tra và giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ.

Để phòng ngừa bệnh, cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, ăn chín uống sôi, xử lý chất thải đúng cách và sử dụng nguồn nước sạch. Vắc xin phòng thương hàn cũng có thể được cân nhắc cho người có nguy cơ cao hoặc đi đến vùng dịch tễ.

Tiến triển của bệnh thương hàn dễ khiến người bệnh đối mặt với các biến chứng nguy hiểm. Vì thế, nếu có triệu chứng nghi ngờ như đã nhắc đến ở trên, bạn nên nhanh chóng đến cơ sở y tế để thực hiện các biện pháp giúp chẩn đoán chính xác và điều trị ngay theo chỉ định từ bác sĩ.

Hy vọng những nội dung trên đây đã giúp bạn trả lời được thắc mắc: triệu chứng và phương pháp chẩn đoán bệnh thương hàn là gì để kịp thời phát hiện bệnh.

Trường hợp có triệu chứng nghi ngờ nhưng không biết làm cách nào xác định đúng, bạn có thể liên hệ ngay Hotline 1900 56 56 56 để được tư vấn, đặt lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC.