1. Vắc xin bại liệt là gì?

Vắc xin bại liệt là loại vắc xin được sử dụng nhằm giúp cơ thể tạo ra miễn dịch để chống lại virus bại liệt (Poliovirus). Khi được tiêm hoặc uống vắc xin đúng lịch, cơ thể sẽ sinh kháng thể để ngăn virus tấn công hệ thần kinh, nhờ đó giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng liệt.

Bệnh bại liệt từng là nỗi ám ảnh lớn với nhiều gia đình vì có thể khiến trẻ bị teo cơ, liệt chân tay, thậm chí tử vong nếu virus ảnh hưởng đến hô hấp. Chính vì vậy, vắc xin bại liệt được xem là giải pháp chủng ngừa bệnh hiệu quả nhất.

Vắc xin bại liệt IPV

2. Mức độ nguy hiểm của bệnh bại liệt như thế nào?

Poliovirus gây nên bệnh bại liệt. Virus này thường lây qua đường tiêu hóa, chủ yếu từ phân hoặc thực phẩm, nước uống bị nhiễm virus.

Điều đáng lo ngại là nhiều trường hợp nhiễm virus bại liệt không có biểu hiện rõ ràng, nhưng vẫn có thể lây lan sang người khác. Khi bệnh tiến triển nặng, virus sẽ tấn công hệ thần kinh trung ương, gây tổn thương tế bào thần kinh vận động.

Các biến chứng nguy hiểm của bệnh bại liệt có thể kể đến như: liệt tay hoặc chân vĩnh viễn, lệch dáng, teo cơ, suy hô hấp, tử vong. Vì thế, vắc xin bại liệt chính là “lá chắn” để trẻ được bảo vệ sớm trước những nguy cơ này.

3. Các loại vắc xin bại liệt hiện nay và lịch tiêm chủng

Cha mẹ nên lưu tâm đến các thông tin về các loại vắc xin bại liệt và lịch tiêm chủng được khuyến nghị sau đây:

3.1. Các loại vắc xin bại liệt

Hiện nay, vắc xin bại liệt được sử dụng phổ biến dưới hai hình thức chính là vắc xin uống và vắc xin tiêm:

3.1.1. Vắc xin bại liệt OPV (vắc xin uống)

OPV là vắc xin bại liệt dạng uống, thường được nhỏ trực tiếp vào miệng trẻ. Loại vắc xin này thường được sử dụng trong các chương trình tiêm chủng cộng đồng và tiêm chủng mở rộng.

3.1.2. Vắc xin bại liệt IPV (vắc xin tiêm)

IPV (Inactivated Polio Vaccine) là vắc xin bại liệt dạng tiêm, được sản xuất từ virus bại liệt đã bất hoạt (không còn khả năng gây bệnh). Khi được tiêm vào cơ thể, IPV kích thích hệ miễn dịch tạo kháng thể chống lại Poliovirus, giúp phòng ngừa bệnh hiệu quả.

3.1.3. Vắc xin bại liệt phối hợp 

Ngoài các loại vắc xin đơn, vắc xin bại liệt còn được tích hợp trong các loại vắc xin phối hợp như: vắc xin 5 trong 1, vắc xin 6 trong 1. Việc tiêm vắc xin phối hợp có thể giúp trẻ được phòng ngừa đồng thời nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, trong đó có bại liệt. 

Vắc xin Infanrix hexa: đồng thời phòng ngừa nhiều bệnh trong đó có bại liệt

3.2 Lịch tiêm vắc xin bại liệt cho trẻ 

Trẻ nên được tiêm vắc xin bại liệt theo lịch sau:

• Mũi 1: khi trẻ đủ 2 tháng tuổi.
• Mũi 2: khi trẻ 3 tháng tuổi.
• Mũi 3: khi trẻ 4 tháng tuổi.
• Mũi nhắc lại khi trẻ 18 tháng tuổi hoặc theo chỉ định từ bác sĩ.

Trường hợp bị trễ lịch, cha mẹ vẫn có thể đưa trẻ đi tiêm bù càng sớm càng tốt. Không nên trì hoãn quá lâu vì trẻ sẽ có nguy cơ nhiễm bệnh trong thời gian chưa đủ miễn dịch.

Để đảm bảo an toàn, cha mẹ nên hỏi trực tiếp nhân viên y tế để được tư vấn lịch tiêm bù phù hợp.

4. Một số lưu ý về việc chủng ngừa với vắc xin bại liệt

Để việc chủng ngừa vắc xin bại liệt cho trẻ an toàn và hiệu quả, cha mẹ nên lưu ý:

4.1. Trước khi tiêm 

Trước khi đưa trẻ đi tiêm vắc xin bại liệt, cha mẹ nên:

• Kiểm tra sức khỏe tổng quát của trẻ. Không tiêm khi trẻ đang sốt cao hoặc nhiễm trùng nặng.
• Cho trẻ ăn uống đầy đủ.
• Mang theo các giấy tờ cần thiết liên quan đến sức khỏe của trẻ và sổ tiêm chủng.
• Thông báo với bác sĩ nếu trẻ có tiền sử dị ứng hoặc bệnh nền. Đặc biệt, nếu trẻ sinh non hoặc có bệnh suy giảm miễn dịch, phụ huynh càng cần trao đổi kỹ thông tin để bác sĩ được biết.

4.2. Chăm sóc trẻ sau khi tiêm

Sau khi tiêm vắc xin bại liệt, cha mẹ hãy:

• Cho trẻ ở lại điểm tiêm ít nhất 30 phút để theo dõi phản ứng tức thì như sốc phản vệ (dù rất hiếm).
• Một số tác dụng phụ nhẹ có thể xảy ra sau khi tiêm vắc xin bại liệt như: sốt nhẹ, mệt mỏi, quấy khóc, đau hoặc sưng đỏ tại chỗ tiêm, tiêu chảy mức độ nhẹ,... thường tự khỏi sau khoảng 1 - 2 ngày.
• Theo dõi trẻ tại nhà trong 24 - 48 giờ, quan sát các dấu hiệu: 

- Trẻ có sốt hay không, trẻ bú hoặc ăn có bình thường không, có khó thở, tím tái hay phát ban không, có quấy khóc bất thường kéo dài không,... Nếu trẻ sốt nhẹ, có thể chườm ấm và cho uống nhiều nước (đối với trẻ lớn). 

- Nếu sốt cao liên tục không giảm, co giật, khó thở, tím tái, phát ban toàn thân, li bì, bỏ bú nhiều giờ… cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức để được kiểm tra.

• Không xoa dầu, không chườm nóng, không tự ý đắp lá hoặc bôi thuốc vào chỗ tiêm. Giữ gìn vùng da vừa tiêm của trẻ sạch sẽ, khô thoáng.

Trẻ sau tiêm vắc xin tại MEDLATEC

Trẻ được tiêm (uống) vắc xin bại liệt sẽ được phòng ngừa hiệu quả trước nguy cơ mắc phải bệnh lý này và giảm thiểu các biến chứng nguy hiểm. Cha mẹ nên cho con tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch để giúp trẻ có miễn dịch tốt và góp phần ngăn ngừa nguy cơ bùng phát bệnh bại liệt trong cộng đồng.

Nếu đang phân vân về lịch tiêm hoặc loại vắc xin phù hợp với trẻ, cha mẹ có thể liên hệ Hotline 1900 56 56 56 của Hệ thống Y tế MEDLATEC để được hỗ trợ nhanh chóng.