3 ngày đau bụng dữ dội, cụ bà 88 tuổi phát hiện biến chứng thủng - vỡ u đại tràng

Cơn đau bụng dữ dội kéo dài 3 ngày và những dấu hiệu không thể bỏ qua 

Bệnh nhân Đ.T.P (88 tuổi, ở Hà Nội) nhập viện tại BV (Bệnh viện) Mỹ Đức trong tình trạng nguy cấp. Theo người nhà, 3 ngày trước khi vào viện, cụ P. xuất hiện cơn đau bụng đột ngột, dữ dội ở vùng mạn sườn phải, kèm đi ngoài phân lỏng 1 lần. Bệnh nhân tự dùng thuốc giảm đau tại nhà nhưng không đỡ, cơn đau lan ra khắp ổ bụng. Khi nhập viện, bệnh nhân đã sốt cao, mệt nhiều, bụng co cứng như gỗ, tiếp xúc kém, mạch nhanh 115 lần/phút, huyết áp tụt chỉ còn 80/50 mmHg. 

Các xét nghiệm máu ban đầu ghi nhận tình trạng thiếu máu và nhiễm trùng nặng: HGB giảm còn 89 G/L, tiểu cầu PLT giảm 56 G/L và bạch cầu trung tính NEUT tăng cao 83,3%. 

Ngay lập tức, bệnh nhân được các bác sĩ BV Mỹ Đức hồi sức tích cực (dùng kháng sinh, bù dịch, dùng thuốc vận mạch) và chỉ định chụp Cắt lớp vi tính (CT Scanner) ổ bụng cấp cứu. 

Kết nối kịp thời 3 bệnh viện: Nhanh chóng tìm đúng căn nguyên, định hướng điều trị cho trường hợp cấp cứu 

Nhận định đây là ca bệnh ngoại khoa vô cùng phức tạp trên nền bệnh nhân cao tuổi, BV Mỹ Đức đã lập tức kết nối hội chẩn cùng chuyên gia Chẩn đoán hình ảnh của Hệ thống Y tế MEDLATEC để đánh giá toàn diện hình ảnh CT. 

Kết quả chụp CT ghi nhận đại tràng có nhiều ổ tụ dịch

Kết quả CT cho thấy nhiều dấu hiệu đặc biệt cần đặc biệt lưu ý: 

• Đại tràng lên: Thành dày không đều (đoạn dày nhất 18mm, kéo dài xấp xỉ 130mm), mất liên tục thành kèm ổ tụ dịch - khí kích thước lớn (xấp xỉ 115x66x95mm), thâm nhiễm mỡ rộng xung quanh. 
• Tụ khí bất thường: Xuất hiện khí ở khoang sau phúc mạc bên phải, quanh thận phải và hậu cung mạc nối. 
• Tràn dịch: Dịch ổ bụng dày đến 20mm, kèm tràn dịch màng phổi hai bên. 

Bằng kinh nghiệm lâm sàng và năng lực chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu, các chuyên gia MEDLATEC cùng bác sĩ BV Mỹ Đức hội chẩn và đi đến kết luận: Bệnh nhân bị viêm phúc mạc, sốc nhiễm khuẩn do thủng/vỡ u đại tràng lên vào khoang sau phúc mạc. 

Ngay lập tức, bệnh nhân được làm thủ tục chuyển tuyến nhanh chóng sang Bệnh viện Quân y 103 để can thiệp phẫu thuật cấp cứu. 

Tại BV Quân y 103, các bác sĩ mổ mở đường giữa bụng và ghi nhận: Ổ bụng ngập dịch vàng, vẩn đục kèm giả mạc, các quai ruột phù nề. Khối u đại tràng phải sát góc gan ở giai đoạn T4 đã vỡ ra sau phúc mạc, khoang sau phúc mạc ngập phân thối và thức ăn, hoại tử đen mủn nát. 

Kíp mổ đã tiến hành: Cắt nửa đại tràng phải, cắt đoạn cuối hồi tràng và đại tràng ngang; Đưa 2 đầu ruột ra thành bụng làm hậu môn nhân tạo và dẫn lưu; Làm sạch sâu khoang sau phúc mạc, đặt 3 ống dẫn lưu (khoang sau phúc mạc, hố Douglas và rãnh đại tràng trái). 

Kết quả giải phẫu bệnh sau mổ kết luận: Ung thư biểu mô tuyến, biệt hóa vừa. Biến chứng thủng - vỡ u đại tràng. 

Những dấu hiệu trên chẩn đoán hình ảnh giúp nhận diện và phân biệt biến chứng u đại tràng 

Thủng - vỡ u đại tràng chỉ chiếm khoảng 3-10% các ca ung thư đại trực tràng nhưng lại là biến chứng nặng nề nhất với tỷ lệ tử vong cực kỳ cao, xuất phát từ 2 cơ chế: thủng trực tiếp tại khối u do hoại tử hoặc thủng trên chỗ hẹp do tăng áp lực lòng ruột. 

Chụp CT - "chìa khóa" phát hiện chính xác các tổn thương đại tràng góc gan

Từ ca bệnh này, bác sĩ Nguyễn Thạch Thảo - Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh MEDLATEC rút ra những lưu ý lâm sàng đặc biệt, gồm: 

• Cảnh giác với u đại tràng vỡ ra khoang sau phúc mạc 

Các khối u ở đại tràng phải sát góc gan khi vỡ thường lan vào khoang sau phúc mạc. Bệnh cảnh ban đầu rất kín đáo, không có dấu hiệu "liềm hơi dưới hoành" điển hình trên X-quang nên rất dễ bị bỏ sót. Bệnh diễn tiến âm thầm nhưng cực nhanh thành viêm phúc mạc phân và sốc nhiễm khuẩn ở người cao tuổi. 

• Dấu hiệu vàng trên hình ảnh học (CT Scanner) 

Sự xuất hiện của khí trong khoang sau phúc mạc (quanh thận phải, hậu cung mạc nối) trên phim chụp CT chính là "chìa khóa" định hướng tổn thương thủng đại tràng góc gan, dù chưa có liềm hơi dưới hoành. 

• Quy tắc chẩn đoán nguyên tắc 

Mọi trường hợp dày thành đại tràng khu trú ở người lớn tuổi phải được coi là u cho tới khi chứng minh được nguyên nhân khác, ở ca bệnh này giải phẫu bệnh là ung thư biểu mô tuyến. 

• Chẩn đoán phân biệt cần lưu ý: 

- Viêm ruột thừa vỡ sau manh tràng: Thường tạo áp xe quanh manh tràng, có thể thấy sỏi phân, thành ruột không có khối u thực sự. 

- Viêm túi thừa biến chứng: Thành đại tràng dày đối xứng, có túi thừa, mức độ thâm nhiễm mỡ quanh ruột vượt trội so với độ dày thành. 

- Áp xe quanh thận phải hoặc thủng tá tràng: Cũng gây khí/dịch sau phúc mạc nhưng tâm điểm tổn thương nằm ngoài đại tràng. 

- Phân biệt tổn thương U với Viêm: Khối u gây dày thành khu trú, không đều, làm hẹp lòng ruột; trong khi tổn thương viêm thường gây dày thành lan tỏa, đối xứng. 

Qua ca bệnh trên, các bác sĩ đưa ra lời khuyên quan trọng cho cộng đồng: 

• Không tự ý dùng thuốc giảm đau: Khi xuất hiện các cơn đau bụng bất thường, việc tự ý uống thuốc giảm đau có thể che lấp triệu chứng lâm sàng, làm trễ thời gian vàng cấp cứu. 
• Tầm soát ung thư đại trực tràng định kỳ: Ở giai đoạn sớm, ung thư đại tràng thường diễn tiến âm thầm, triệu chứng mờ nhạt. Người từ 40 tuổi trở lên hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh lý tiêu hóa nên thực hiện nội soi đại trực tràng định kỳ để phát hiện và cắt bỏ polyp/khối u từ khi chưa biến chứng. 
• Đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu cảnh báo: Đau bụng dữ dội đột ngột, chướng bụng, sốt, thay đổi thói quen đại tiện, đi ngoài phân đen hoặc lẫn máu. 

Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh trực tuyến MEDLATEC kết nối chẩn ca bệnh khó với chuyên gia đầu ngành và các cơ sở y tế địa phương

Với hơn 30 năm kinh nghiệm, Hệ thống Y tế MEDLATEC tự hào là địa chỉ tin cậy hàng đầu trong công tác thăm khám, chẩn đoán và tầm soát các bệnh lý đường tiêu hóa bởi đội ngũ chuyên gia, bác sĩ đầu ngành, giàu kinh nghiệm. Bên cạnh đó, MEDLATEC còn trang thiết bị đồng bộ kỹ thuật chẩn đoán hiện đại như Trung tâm Chẩn đoán hình từ xa, hệ thống chẩn đoán hình ảnh đồng bộ (chụp CT, MSCT, MRI...), dàn máy nội soi công nghệ NBI phóng đại cùng Trung tâm Xét nghiệm quốc tế đáp. Với năng lực vượt trội này, MEDLATEC không chỉ đáp ứng tốt nhất ứng nhu cầu thăm khám, chẩn đoán chính xác các bệnh lý, trong đó có bệnh lý ung thư ở giai đoạn sớm, mà còn kết nối đọc phim, hội chẩn trực tuyến các ca bệnh khó với các bệnh viện tuyến địa phương. 

Đặc biệt, MEDLATEC cũng kết nối hợp tác, liên kết chặt chẽ với các bệnh viện tuyến đầu như BV Quân y 103, BV Bạch Mai, BV Việt Đức... hỗ trợ nhanh chóng hội chẩn và chuyển tuyến phẫu thuật/điều trị chuyên sâu nhanh chóng, an toàn và hiệu quả. 

Thông tin tìm hiểu về dịch vụ khám chữa bệnh tại MEDLATEC, Quý khách hàng vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ kịp thời.