1. HIV là gì?

HIV (Human Immunodeficiency Virus) là virus gây suy giảm miễn dịch ở người. Sau khi xâm nhập vào cơ thể, virus tấn công các tế bào miễn dịch, khiến khả năng chống lại bệnh tật của cơ thể suy yếu dần theo thời gian.

Nếu không được điều trị, HIV sẽ nhanh chóng tiến triển thành AIDS (Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải), làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng cơ hội cùng rất nhiều bệnh lý nguy hiểm khác.

AIDS được chẩn đoán khi số lượng tế bào CD4 giảm xuống dưới 200 tế bào/mm3 máu, hoặc khi người bệnh xuất hiện một trong các bệnh nhiễm trùng cơ hội chỉ điểm AIDS (như lao, viêm phổi do Pneumocystis, nấm thực quản,...), không đơn thuần dựa trên cảm nhận chủ quan về mức độ nặng của bệnh.

Human Immunodeficiency - virus gây HIV

2. Vì sao cần phát hiện sớm biểu hiện HIV ở nữ?

Ở phụ nữ, HIV không chỉ khiến cho hệ miễn dịch bị suy yếu nghiêm trọng mà còn đe dọa đến sức khỏe sinh sản, làm tăng nguy cơ mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục và biến chứng toàn thân. 

Một trong những khó khăn lớn trong việc phát hiện bệnh là biểu hiện HIV ở nữ thường không đặc hiệu, đặc biệt trong giai đoạn đầu. Nhiều phụ nữ nhiễm HIV không có triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu hoặc chỉ xuất hiện các dấu hiệu rất giống cảm cúm, khiến việc phát hiện bệnh bị muộn, chỉ được chẩn đoán khi bệnh đã tiến triển nặng.

Nhận biết sớm các biểu hiện HIV ở nữ có vai trò quan trọng để nữ giới:

• Chủ động tiến hành xét nghiệm HIV.
• Được điều trị với thuốc kháng virus từ sớm.
• Hạn chế tối đa các tổn thương tới hệ miễn dịch.
• Giảm nguy cơ lây truyền HIV sang bạn tình, con cái và những người xung quanh.
• Cải thiện tuổi thọ và chất lượng sống.

3. Nhận biết biểu hiện HIV ở nữ qua từng giai đoạn

Các biểu hiện HIV ở nữ có thể khác nhau tùy từng trường hợp mắc bệnh và từng giai đoạn của bệnh. Dưới đây là những biểu hiện cần lưu tâm để phát hiện sớm:

3.1. Giai đoạn cấp tính

Sau khi virus xâm nhập cơ thể khoảng 2 - 4 tuần, nữ giới có thể xuất hiện các triệu chứng tương tự cúm hoặc sốt virus như: 

• Sốt:

Sốt nhẹ hoặc sốt vừa là hiện tượng thường gặp ở giai đoạn sớm. Nhiệt độ cơ thể có thể dao động trong khoảng 37.5 - 39 độ C và kéo dài nhiều ngày. Triệu chứng này là kết quả từ quá trình phản ứng của hệ miễn dịch với sự xâm nhập của virus HIV.

• Mệt mỏi bất thường:

Người bệnh dễ cảm thấy kiệt sức, thiếu năng lượng dù không làm việc nặng nhọc. Tình trạng này có xu hướng kéo dài và không cải thiện nhiều sau khi đã được nghỉ ngơi.

• Đau họng và sưng hạch bạch huyết:

Người bệnh phát hiện sưng to hạch ở cổ, nách hoặc bẹn cùng cảm giác đau họng, khó chịu khi nuốt. Do các triệu chứng này khá giống viêm họng thông thường nên nhiều người dễ bỏ qua.

• Đau đầu và đau nhức cơ thể:

Một số phụ nữ nhiễm HIV giai đoạn đầu có thể bị đau đầu, đau cơ hoặc đau khớp giống như khi mắc cảm cúm.

• Phát ban trên da:

Da xuất hiện các nốt đỏ hoặc các mảng phát ban ở ngực, lưng, mặt hoặc tay chân. Phát ban có thể ngứa hoặc không ngứa tùy từng người, thường tồn tại vài ngày đến vài tuần.

Lưu ý về xét nghiệm trong giai đoạn này: Nếu xét nghiệm HIV quá sớm, trong vòng 2 - 4 tuần đầu sau phơi nhiễm, kết quả có thể âm tính giả do cơ thể chưa sản xuất đủ kháng thể hoặc kháng nguyên để phát hiện. Đây gọi là “cửa sổ xét nghiệm”. Nếu nghi ngờ phơi nhiễm, bạn nên xét nghiệm lại sau thời gian này để có kết quả chính xác.

Biểu hiện HIV ở nữ trong giai đoạn cấp rất mơ hồ, dễ bị bỏ qua

3.2. Giai đoạn tiềm ẩn 

Sau giai đoạn cấp, HIV đi vào giai đoạn tiềm ẩn trong nhiều năm. Trong thời gian này, virus vẫn hoạt động nhưng ít khi có biểu hiện rõ rệt nên rất khó phát hiện.

Một số trường hợp vẫn xuất hiện tình trạng nổi hạch kéo dài ở nhiều vị trí trên cơ thể mà không rõ nguyên nhân.

3.3. Giai đoạn tiến triển nặng

Ở giai đoạn này, hệ miễn dịch đã bị phá hủy, cơ thể không còn khả năng chống đỡ với các tác nhân gây bệnh nên được gọi là AIDS (Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người). 

Khi hệ miễn dịch bị tổn thương nghiêm trọng hơn, các biểu hiện HIV ở nữ bắt đầu xuất hiện rõ rệt và ảnh hưởng đến sức khỏe:

• Giảm cân không chủ ý trên 10% trọng lượng cơ thể nền, kèm theo tiêu chảy mạn tính hoặc sốt, suy nhược kéo dài trên 30 ngày mà không do bệnh lý khác gây ra. Tình trạng này được gọi là hội chứng suy mòn do HIV (HIV wasting syndrome), một trong các tiêu chuẩn chẩn đoán AIDS.
• Thường xuyên bị sốt hoặc đổ mồ hôi vào ban đêm, thậm chí mồ hôi nhiều đến mức người bệnh phải thay quần áo hoặc ga giường.
• Tiêu chảy nhiều tuần, có nguy cơ mất nước và suy dinh dưỡng.
• Luôn cảm thấy thiếu sức sống, khả năng lao động và sinh hoạt hàng ngày giảm rõ rệt.
• Dễ mắc và tái phát thường xuyên các bệnh lý nhiễm trùng. Các bệnh thường gặp gồm nấm miệng (nấm candida ở lưỡi và miệng), viêm da tiết bã (da đỏ, bong vảy ở mặt và da đầu), lao và viêm phổi do nấm.

4. Những ảnh hưởng của HIV đến hệ sinh sản nữ 

Ngoài các biểu hiện toàn thân như trên, HIV còn gây ra nhiều vấn đề liên quan đến hệ sinh sản nữ như:

• Tái phát nấm âm đạo liên tục:

Nếu tình trạng nhiễm nấm tái đi tái lại nhiều lần hoặc điều trị không hiệu quả, cần nghĩ đến khả năng suy giảm miễn dịch. Khi hệ miễn dịch suy yếu, các vi sinh vật gây bệnh có cơ hội phát triển mạnh hơn bình thường.

• Viêm vùng chậu thường xuyên:

Phụ nữ nhiễm HIV có nguy cơ mắc viêm vùng chậu cao hơn người khỏe mạnh.

Viêm vùng chậu ở phụ nữ nhiễm HIV thường khó điều trị hơn và cần được theo dõi sát hơn so với người không nhiễm HIV, dù triệu chứng biểu hiện tương tự nhau.

• Rối loạn kinh nguyệt:

HIV ảnh hưởng đến chu kỳ kinh nguyệt, khiến nữ giới bị kinh nguyệt không đều, lượng máu kinh nhiều hoặc ít bất thường, thậm chí mất kinh.

• Tăng nguy cơ ung thư cổ tử cung:

Phụ nữ nhiễm HIV có nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung liên quan đến virus HPV cao hơn do hệ miễn dịch suy giảm, khó kiểm soát được sự nhân lên của HPV. Vì vậy, phụ nữ nhiễm HIV cần tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.

• Nguy cơ lây truyền HIV từ mẹ sang con:

HIV có thể lây từ mẹ sang con trong thời kỳ mang thai, khi sinh hoặc khi cho con bú. Phụ nữ nhiễm HIV nên điều trị bằng thuốc kháng virus ARV theo chỉ định của bác sĩ trong suốt thai kỳ để giảm đáng kể nguy cơ lây truyền cho con.

Xét nghiệm là việc cần làm để xác định chính xác HIV

Điều trị bằng thuốc kháng virus ARV có thể kiểm soát hiệu quả sự nhân lên của virus gây HIV. Khi tuân thủ điều trị tốt, người bệnh có thể duy trì sức khỏe ổn định trong nhiều năm, tuổi thọ gần tương đương người không nhiễm HIV và giảm đáng kể nguy cơ lây truyền virus.

Các biểu hiện HIV ở nữ tương đối đa dạng và không phải ai cũng chẩn đoán đúng tình trạng của mình. Để tránh nhầm lẫn, biện pháp duy nhất là thực hiện xét nghiệm. Nữ giới nên xét nghiệm HIV nếu đã có quan hệ tình dục không sử dụng biện pháp bảo vệ và nghi ngờ lây nhiễm, có nhiều bạn tình, bạn tình đã được xác định nhiễm HIV, dùng chung kim tiêm với người khác, xuất hiện các biểu hiện HIV trong thời gian dài.

Quý khách hàng có nhu cầu tìm hiểu kỹ hơn về xét nghiệm HIV có thể liên hệ Hotline 1900 56 56 56 của Hệ thống Y tế MEDLATEC để được tư vấn tận tình.