1. Chỉ số Baso trong xét nghiệm máu là gì?

Baso (Basophil) là bạch cầu ái kiềm trong máu (bạch cầu hạt), thuộc nhóm tế bào miễn dịch có nhiệm vụ tham gia vào các phản ứng dị ứng và phản ứng viêm.

Thông thường, Baso chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ trong tổng số bạch cầu. Khi làm xét nghiệm máu, Baso thường được thể hiện dưới 2 dạng phổ biến:

• Tỷ lệ phần trăm Basophil trong tổng số bạch cầu.
• Số lượng Basophil tuyệt đối trong máu.

Thông qua các chỉ số này, bác sĩ có thể đánh giá hoạt động của hệ miễn dịch, tình trạng viêm, dị ứng hoặc nghi ngờ một số bệnh lý huyết học. Mỗi phòng xét nghiệm có thể có khoảng tham chiếu khác nhau, tuy nhiên nhìn chung, Baso bình thường khoảng 0 - 1% hoặc 0 - 100 tế bào/mm3 máu. Khi tiến hành nhuộm màu đặc biệt, chuyên viên phòng xét nghiệm có thể nhìn thấy Basophil dưới kính hiển vi.

Một điều nhiều người thường thắc mắc: nếu kết quả Baso = 0%, điều này liệu có bất thường không? Thực ra chỉ số như vậy không có nghĩa là cơ thể không có basophil - mà có thể chỉ là không có tế bào nào xuất hiện trong thể tích mẫu máu được phân tích, vốn là điều hoàn toàn có thể xảy ra với loại tế bào hiếm như Basophil.

Baso (Basophil) là một trong các loại tế bào bạch cầu có trong máu

2. Vai trò của chỉ số Baso đối với sức khỏe

Trong cơ thể, Basophil có vai trò:

• Tham gia phản ứng dị ứng:

Basophil khi được kích hoạt sẽ giải phóng nhiều chất hoạt tính sinh học: histamin (gây giãn mạch, tăng tính thấm thành mạch, dẫn đến các triệu chứng dị ứng như ngứa, sưng, phát ban), heparin (chất chống đông tại chỗ, giúp máu lưu thông đến vùng viêm để các tế bào miễn dịch khác có thể đến tham chiến), và các cytokine như interleukin-4 - góp phần điều hòa phản ứng miễn dịch kiểu dị ứng.

• Hỗ trợ điều hòa phản ứng viêm:

Basophil tham gia vào quá trình điều hòa viêm. Chúng giúp thu hút các tế bào miễn dịch khác đến vị trí tổn thương để xử lý tác nhân gây hại.

• Liên quan đến một số bệnh lý huyết học:

Mặc dù hiếm gặp nhưng sự thay đổi bất thường của chỉ số Baso cũng có thể liên quan đến các bệnh lý về máu như: rối loạn tăng sinh tủy, bạch cầu mạn tính,... 

3. Khi nào chỉ số Baso trong xét nghiệm máu cần lưu tâm?

Hiểu rõ vai trò của Baso trong xét nghiệm máu là gì sẽ giúp bạn chú ý đến những bất thường về chỉ số này:

3.1. Baso tăng trong xét nghiệm máu

Baso tăng là tình trạng số lượng basophil cao hơn mức bình thường. Đây là dấu hiệu cho thấy cơ thể có thể đang phản ứng với tình trạng viêm, dị ứng hoặc bệnh lý mạn tính.

3.1.1. Dị ứng

Chỉ số này thường tăng cao khi cơ thể có sự tiếp xúc với các yếu tố dị nguyên như: thời tiết, thực phẩm, lông động vật, phấn hoa,... Khi cơ thể phản ứng dị ứng, Baso sẽ giải phóng histamin, khiến bạn có triệu chứng ngứa, nổi ban đỏ, sổ mũi hoặc khó thở.

Chỉ số Baso dễ tăng khi cơ thể tiếp xúc với dị ứng nguyên

3.1.2. Viêm mạn tính

Các bệnh lý gây viêm trong thời dài cũng có thể làm chỉ số Baso tăng như: viêm khớp dạng thấp, viêm ruột mạn tính, lupus ban đỏ hệ thống,... Trong các trường hợp này, Baso không tăng đơn độc mà thường đi kèm rối loạn các chỉ số bạch cầu khác.

3.1.3. Nhiễm ký sinh trùng

Baso và một số bạch cầu khác có thể tăng khi cơ thể bị nhiễm: giun sán đường ruột, ký sinh trùng trong mô. Tình trạng này thường xuất hiện kèm theo rối loạn tiêu hóa, thiếu máu hoặc ngứa da.

3.1.4. Suy giáp

Người bị suy giáp có thể tăng chỉ số Baso ở mức nhẹ và xuất hiện tình trạng: mệt mỏi kéo dài, tăng cân bất thường, da khô, tóc rụng, nhịp tim chậm,... Cơ chế của hiện tượng này cho đến nay vẫn chưa được làm rõ, Khi có các triệu chứng gợi ý suy giáp kèm Baso tăng, kiểm tra chức năng tuyến giáp (TSH, FT4) là bước tiếp theo phù hợp.

3.1.5. Bệnh lý tủy xương hoặc ung thư máu

Baso tăng cao bất thường có thể liên quan đến bệnh bạch cầu mạn dòng tủy (CML), rối loạn tăng sinh tủy và một số dạng ung thư máu khác. Trong trường hợp này, người bệnh thường sụt cân nhanh, sốt dai dẳng, đổ mồ hôi đêm, mệt mỏi nhiều, gan lách to,... Nếu Baso tăng quá cao, bác sĩ thường yêu cầu làm thêm xét nghiệm chuyên sâu để loại trừ bệnh ác tính.

3.2. Baso giảm trong xét nghiệm máu 

Baso giảm nghĩa là Basophil thấp hơn mức bình thường. Trên thực tế, Baso vốn đã rất thấp nên giảm nhẹ thường khó đánh giá và ít khi là dấu hiệu nguy hiểm nghiêm trọng.

Nguyên nhân gây giảm chỉ số Baso thường gặp gồm:

• Căng thẳng kéo dài làm tăng hormone cortisol và giảm một số loại bạch cầu kể cả Baso.
• Nhiễm trùng cấp tính như cúm, viêm phổi, nhiễm khuẩn,... khiến cơ thể tập trung tăng các loại bạch cầu khác và giảm Baso.
• Cường giáp khiến cơ thể tăng chuyển hóa mạnh, tim đập nhanh, sút cân,… và đôi khi làm Baso giảm.
• Dùng thuốc corticosteroid hoặc thuốc điều trị dị ứng lâu ngày.
• Phản ứng dị ứng nặng (sốc phản vệ): trong tình huống này, Basophil giải phóng toàn bộ hạt nội bào để đáp ứng kích thích dị nguyên mạnh, tế bào trở nên "trống" và không còn được nhận diện trên xét nghiệm - gây Baso giảm giả tạo trong kết quả.

Dùng thuốc corticosteroid có thể gây giảm chỉ số Baso

3.3. Cần làm gì khi chỉ số Baso bất thường?

Nếu kết quả xét nghiệm cho thấy Baso tăng hoặc giảm, người bệnh không nên tự tìm hiểu để kết luận về tình trạng sức khỏe của mình. Để chẩn đoán chính xác kết quả xét nghiệm cần có sự kết hợp cùng những chỉ số liên quan. Tùy vào từng trường hợp cụ thể, bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm bổ sung như CRP, ESR, kiểm tra chức năng tuyến giáp, xét nghiệm ký sinh trùng, xét nghiệm tủy xương,... và đưa ra kết luận, định hướng xử trí phù hợp.

Hy vọng qua bài viết này, bạn đã hiểu rõ baso trong xét nghiệm máu là gì và vì sao chỉ số này có thể tăng hoặc giảm. Phần lớn trường hợp bất thường chỉ số Baso không gây nguy hiểm ngay, nhưng nếu theo dõi và phát hiện Baso tăng cao trong một thời gian dài hoặc đi kèm triệu chứng bất thường, bác sĩ sẽ đưa ra chỉ định cụ thể để chẩn đoán xác định nguyên nhân gây nên.

Quý khách hàng có nhu cầu kiểm tra sức khỏe định kỳ có thể liên hệ đặt lịch cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56.