1. Dày thành phế quản là gì?

Phế quản là hệ thống ống dẫn khí nối từ khí quản vào sâu bên trong hai lá phổi. Thành phế quản gồm nhiều lớp: niêm mạc, cơ trơn và mô liên kết. Nếu vì một lý do nào đó, các lớp này bị viêm, phù nề hoặc tăng sinh bất thường, thành phế quản sẽ dày lên. Đây chính là hiện tượng Dày thành phế quản. Cần lưu ý đây không phải là một căn bệnh riêng biệt, mà thường là biểu hiện của các bệnh lý nền ở đường thở và phổi.

Trên thực tế lâm sàng, bác sĩ thường mô tả dày thành phế quản như một dấu hiệu trên CT-Scanner. Nó gợi ý có tình trạng viêm, phù nề hoặc tái cấu trúc đường thở hơn là một chẩn đoán bệnh độc lập.

Khi thành phế quản dày lên, lòng ống dẫn khí bị hẹp lại, khiến luồng không khí lưu thông khó khăn hơn. Kết quả là sự xuất hiện của các triệu chứng như ho, khò khè, tức ngực, khó thở,... Nếu để kéo dài, người bệnh sẽ có nguy cơ suy giảm chức năng hô hấp, nhiễm trùng phổi, giãn phế quản mạn tính,...

2. Nguyên nhân nào gây dày phế quản?

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến dày thành phế quản, thường gặp nhất gồm:

2.1. Viêm phế quản 

Khi lớp niêm mạc phế quản bị viêm, cơ thể sẽ phản ứng bằng cách tăng lưu lượng máu và dịch viêm đến vùng tổn thương, làm thành phế quản dày lên. Ở người bị viêm phế quản mạn tính, tình trạng này kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm, làm thay đổi hoàn toàn cấu trúc phế quản.

Viêm phế quản mạn tính thường gặp ở người hút thuốc lá lâu năm hoặc nghề nghiệp tiếp xúc khói bụi, hóa chất.

Viêm phế quản tái lại nhiều lần thúc đẩy dày thành phế quản

2.2. Hen phế quản

Khi lên cơn hen, phế quản co thắt và viêm phù nề, từ đó làm cho thành phế quản dày lên. Người bị Hen phế quản thường khó thở về đêm, thở khò khè, ho dai dẳng, nặng ngực,... 

Nếu bệnh hen phế quản không được kiểm soát tốt, thành phế quản có thể bị tái cấu trúc và dày lên vĩnh viễn.

2.3. Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính thường gặp ở người hút thuốc lá lâu năm. Khi quan sát hình ảnh chụp CT-Scanner ngực của người bệnh sẽ nhận thấy thành phế quản dày lên. Đây cũng là lý do khiến người bệnh bị tăng mức độ khó thở theo thời gian, ho nhiều, mệt mỏi, khạc đờm thường xuyên,...

2.4. Nhiễm trùng hô hấp tái đi tái lại

Trẻ nhỏ hoặc người có sức đề kháng yếu thường bị viêm đường hô hấp nhiều lần. Mỗi đợt viêm đều làm thành phế quản phù nề, nếu lặp đi lặp lại sẽ dẫn đến dày thành phế quản mạn tính. Đặc biệt khi không được điều trị đầy đủ, có thể góp phần hình thành hoặc làm nặng thêm các bệnh lý như giãn phế quản.

2.5. Giãn phế quản

Giãn phế quản xảy ra khi viêm nhiễm trong thời gian dài làm phế quản bị giãn rộng bất thường. Dấu hiệu điển hình của giãn phế quản trên hình ảnh học là sự kết hợp giữa lòng phế quản giãn rộng và thành phế quản dày lên do viêm hoặc xơ hóa. 

Ở đây, dày thành phế quản đóng vai trò là đặc điểm nhận diện đi kèm, không nên được hiểu lầm là một “giai đoạn sớm” hay bước đệm trước khi hình thành giãn phế quản. Người bệnh thường ho khạc đờm mủ kéo dài, đờm nhiều vào buổi sáng, có thể kèm ho ra máu tái diễn nhiều ngày.

3. Phương pháp chẩn đoán và điều trị dày thành phế quản 

Các phương pháp sau thường được sử dụng trong quá trình chẩn đoán nguyên nhân dày thành phế quản và điều trị bệnh:

3.1. Chẩn đoán

Bên cạnh quá trình khám lâm sàng, người bệnh sẽ được bác sĩ yêu cầu những kiểm tra sau nhằm xác định nguyên nhân gây dày thành phế quản: 

• Chụp X-quang ngực: Phát hiện những thay đổi cơ bản ở phổi và phế quản nhưng không đánh giá được chi tiết mức độ dày thành.
• Chụp CT-Scanner ngực: Đánh giá dày thành phế quản. Hình ảnh cho thấy rõ thành phế quản dày hơn bình thường, hẹp lòng phế quản, tổn thương nhu mô phổi. CT-Scanner, đặc biệt là CT độ phân giải cao (HRCT), được xem là tiêu chuẩn vàng trong đánh giá cấu trúc đường thở, giãn phế quản và dày thành phế quản.
• Đo chức năng hô hấp: Đánh giá mức độ tắc nghẽn đường thở. Dù không đo trực tiếp độ dày thành phế quản, nhưng nó giúp xác định và phân loại mức độ nặng của các bệnh nền như hen và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.

Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm khác như xét nghiệm đờm, nội soi phế quản, test dị ứng... để chẩn đoán chính xác bệnh lý nền gây nên dày thành phế quản.

Người bệnh chụp X-quang kiểm tra phổi và phế quản

3.2. Điều trị

Quá trình điều trị dày thành phế quản không chỉ nhằm mục tiêu làm giảm triệu chứng ho hay khó thở, mà cần kiểm soát nguyên nhân nền và ngăn chặn quá trình tái cấu trúc đường thở. Vì thế, tùy vào từng nguyên nhân gây nên, bác sĩ sẽ đưa ra phương pháp điều trị phù hợp: 

• Đối với bệnh nhân hen phế quản: 

Bác sĩ thường chỉ định thuốc giãn phế quản để cắt cơn và corticoid dạng hít nhằm kiểm soát viêm mạn tính, kiểm soát tình trạng tái cấu trúc phế quản khiến thành phế quản dày lên vĩnh viễn.

• Đối với bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính:

Phác đồ điều trị thường bao gồm thuốc giãn phế quản, corticoid dạng hít (khi cần), thuốc long đờm và phục hồi chức năng hô hấp.

• Đối với bệnh nhân giãn phế quản hoặc nhiễm trùng hô hấp:

Điều trị kháng sinh theo kháng sinh đồ, kết hợp dẫn lưu đờm đúng kỹ thuật giúp hạn chế tổn thương lan rộng. Hướng dẫn của các hiệp hội hô hấp cũng nhấn mạnh vai trò của vật lý trị liệu hô hấp, kỹ thuật dẫn lưu tư thế, sử dụng kháng sinh kéo dài ở nhóm giãn phế quản nhiều đợt cấp và tối ưu hóa điều trị bệnh nền (hen, COPD, bệnh miễn dịch,...) liên quan.

Tuân thủ điều trị đúng nguyên nhân nền và đủ thời gian theo phác đồ của bác sĩ sẽ cải thiện dày thành phế quản và ngăn bệnh tiến triển nặng hơn.

3.3. Hỗ trợ điều trị

Bên cạnh việc thực hiện điều trị theo chỉ định từ bác sĩ, người bệnh cũng nên thực hiện các phương pháp hỗ trợ phục hồi chức năng đường hô hấp như: tập thở cơ hoành, thở chúm môi, dẫn lưu tư thế,...

Ngoài ra, người bệnh cũng cần thay đổi lối sống và kiểm soát các yếu tố nguy cơ gây kích thích đường thở bằng cách:

• Ngừng hút thuốc và tránh khói thuốc thụ động.
• Hạn chế tiếp xúc với khói bụi, hóa chất, ô nhiễm không khí.
• Đeo khẩu trang khi ra ngoài.
• Giữ ấm vùng cổ và ngực vào ngày thời tiết lạnh.
• Ưu tiên bổ sung thực phẩm giàu protein, vitamin A, C, E và kẽm để hỗ trợ quá trình phục hồi niêm mạc đường thở.
• Tái khám đúng hẹn để kiểm tra chức năng hô hấp và theo dõi hiệu quả điều trị, điều chỉnh phác đồ nếu cần.
• Tiêm phòng cúm và phế cầu định kỳ cũng là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng hô hấp và các đợt kịch phát ở người bệnh hen, COPD và giãn phế quản.

Sau điều trị dày thành phế quản, người bệnh tái khám để được đánh giá sức khỏe

Dày thành phế quản là dấu hiệu cho thấy đường thở đang bị viêm hoặc tổn thương trong thời gian dài. Đây không phải là bệnh lý độc lập mà thường liên quan đến các bệnh lý hô hấp như hen, COPD hoặc viêm phế quản mạn tính. Nếu đang có triệu chứng ho kéo dài, khó thở hoặc nghi ngờ dày thành phế quản, quý khách hàng có thể liên hệ đặt lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56 để được chẩn đoán và điều trị đúng cách.