1. Tại sao buổi sáng ngủ dậy hay bị mệt mỏi? 

Lưu ý, mệt mỏi buổi sáng là triệu chứng không đặc hiệu, có thể xuất phát từ nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau. Vì vậy các thông tin dưới đây chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn và chẩn đoán của bác sĩ.

Nếu bạn thường xuyên bị mệt mỏi vào buổi sáng sau khi ngủ dậy thì có thể xem xét các nguyên nhân sau:

1.1. Thiếu ngủ hoặc ngủ không đảm bảo chất lượng

Chất lượng giấc ngủ là yếu tố quyết định đến khả năng tỉnh táo vào ngày hôm sau. Nếu bạn thường xuyên có giấc ngủ đêm trong tình trạng chập chờn, dễ tỉnh giấc, khó ngủ, ngủ mơ nhiều, ngủ không sâu,... thì dù ngủ đủ giấc, cơ thể vẫn không được phục hồi hoàn toàn. Đây là một trong những lý do phổ biến khiến nhiều người sáng ngủ dậy vẫn cảm thấy mệt mỏi, uể oải.

1.2. Rối loạn nhịp sinh học

Việc thường xuyên thức khuya, di chuyển lệch múi giờ, làm việc ca đêm, sử dụng điện thoại trước khi ngủ làm rối loạn melatonin - hormone điều hòa giấc ngủ. Khi nhịp sinh học bị đảo lộn, bạn sẽ khó ngủ sâu vào ban đêm hơn. Sau khi ngủ dậy cơ thể chưa kịp “khởi động”, não bộ chưa tỉnh táo hoàn toàn nên bạn sẽ rơi vào tình trạng lờ đờ, uể oải nhiều giờ liền trong buổi sáng.

Thường xuyên làm việc khuya khiến nhịp sinh học bị rối loạn dễ gây mệt mỏi vào buổi sáng

1.3. Căng thẳng trong thời gian dài

Căng thẳng làm tăng hormone cortisol vào ban đêm, khiến cơ thể luôn trong trạng thái “cảnh giác”. Hệ quả là bạn sẽ có giấc ngủ không sâu, hay tỉnh giấc giữa chừng và bị mệt mỏi vào buổi sáng sau khi ngủ dậy.

Bên cạnh đó, căng thẳng kéo dài, rối loạn lo âu, trầm cảm cũng có thể làm bạn cảm thấy kiệt sức, nặng nề mỗi sáng thức dậy, dù thời lượng ngủ vẫn đầy đủ.

1.4. Thiếu máu

Khi bị thiếu máu, cơ thể sẽ không được cung cấp đầy đủ oxy cho các hoạt động chức năng. Do não bị thiếu oxy nên bạn dễ gặp triệu chứng đau đầu, hoa mắt, mệt mỏi ngay khi vừa tỉnh giấc. Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, người có chế độ ăn chay kém khoa học hoặc người có bệnh lý tiêu hóa thường dễ gặp tình trạng này.

Tuy nhiên, thiếu máu chỉ có thể được chẩn đoán chính xác thông qua khám lâm sàng và xét nghiệm máu. Các triệu chứng kể trên còn có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác (ví dụ huyết áp thấp, rối loạn giấc ngủ, bệnh tim mạch,…), vì vậy bạn không nên tự kết luận mình bị thiếu máu khi chưa được bác sĩ thăm khám.

1.5. Rối loạn nội tiết

Nếu bạn đang băn khoăn tại sao sáng ngủ dậy hay bị mệt mỏi thì cũng có thể nghĩ đến các bệnh lý gây rối loạn nội tiết. Đặc biệt, bệnh tiểu đường, suy giáp,... rất dễ làm chậm quá trình chuyển hóa, khiến cơ thể bị thiếu năng lượng từ đó gây nên tình trạng mệt mỏi kéo dài vào buổi sáng.

Ngoài ra, một số rối loạn nội tiết khác như suy thượng thận, rối loạn tuyến yên, cường giáp,… cũng có thể gây mệt mỏi, yếu sức, nhất là khi triệu chứng kéo dài, kèm sụt cân, chóng mặt, buồn nôn hoặc tụt huyết áp. Ở người đã có tiền sử mắc bệnh lý nội tiết, mệt mỏi buổi sáng kéo dài là dấu hiệu nên đi tái khám để kiểm tra lại đường huyết, hormone và điều chỉnh phác đồ điều trị nếu cần.

1.6. Hội chứng ngưng thở khi ngủ

Người mắc hội chứng này thường ngừng thở từng cơn ngắn khi ngủ, làm giảm oxy lên não. Vì thế, người bệnh thường ngáy to, thức dậy với cảm giác nghẹt thở, đau đầu vào buổi sáng, buồn ngủ ban ngày, giảm tập trung, tăng nguy cơ tăng huyết áp, bệnh tim mạch và tai nạn giao thông. 

Nếu bạn thường xuyên ngáy to, đi kèm những triệu chứng này, hoặc bị người khác nhận xét là có những cơn "ngưng thở khi ngủ” thì nên đi khám chuyên khoa tai mũi họng sớm để được tầm soát bằng đa ký giấc ngủ.

1.7. Thuốc, chất kích thích và các bệnh lý mạn tính

Một số loại thuốc như an thần, chống trầm cảm, kháng dị ứng, hạ huyết áp,… hoặc thói quen hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, cà phê hoặc trà đặc vào buổi tối có thể làm bạn khó ngủ, ngủ không sâu giấc, dẫn đến mệt mỏi, uể oải khi thức dậy.

Bên cạnh đó, nhiều bệnh lý như suy tim, rối loạn nhịp, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, bệnh thận mạn, bệnh gan, các bệnh viêm mạn tính, ung thư,… cũng có thể biểu hiện bằng mệt mỏi kéo dài, trong đó mệt mỏi buổi sáng chỉ là một góc nhỏ của tảng băng chìm. 

Vì vậy, nếu bạn có sẵn bệnh lý nền hoặc mệt mỏi đi kèm khó thở, phù, đau ngực, sụt cân, sốt, đổ mồ hôi đêm,… thì cần đi khám sớm để được bác sĩ đánh giá toàn diện.

2. Cách cải thiện tình trạng thường xuyên mệt mỏi vào buổi sáng

Cảm giác uể oải vào buổi sáng không đơn thuần chỉ do thiếu ngủ mà có thể là dấu hiệu sớm của một số bệnh lý. Vì vậy, thay vì mất thời gian tự tìm kiếm câu trả lời cho câu hỏi tại sao sáng ngủ dậy hay bị mệt mỏi, bạn nên:

2.1. Tạo thói quen “khởi động” nhẹ vào buổi sáng

Thức dậy đột ngột dễ khiến cơ thể chưa kịp thích nghi nên xảy ra tình trạng choáng váng và mệt mỏi. Để tránh tình trạng này, sau khi thức giấc, bạn hãy dành 1 - 2 phút ngồi trên giường rồi mới đứng lên. Tiếp sau đó, bạn nên uống một cốc nước ấm, mở cửa đón ánh sáng tự nhiên và thực hiện vài động tác giãn cơ nhẹ. Những thói quen nhỏ này sẽ giúp cơ thể chuyển từ trạng thái nghỉ sang hoạt động một cách dễ dàng, tránh được tình trạng uể oải và mệt mỏi.

Vận động nhẹ nhàng sau khi tỉnh giấc giúp cơ thể có thời gian thích nghi, giảm cảm giác mệt mỏi

2.2. Thiết lập lại giờ giấc ngủ khoa học

Nếu bạn đang không duy trì giờ ngủ cố định thì hãy đi ngủ và thức dậy vào cùng một khung giờ cố định và duy trì mỗi ngày, kể cả cuối tuần. Tốt nhất bạn nên ngủ trước 23 giờ để đảm bảo cơ thể bước vào giai đoạn ngủ sâu đúng chu kỳ sinh học.

Ngoài ra, bạn cũng không nên ngủ bù quá nhiều vào ban ngày vì có thể làm rối loạn đồng hồ sinh học, ảnh hưởng tới chất lượng giấc ngủ ban đêm. Khi cơ thể đã được làm quen với lịch trình ổn định, bạn sẽ có giấc ngủ chất lượng và cảm thấy tỉnh táo hơn sau khi thức dậy.

Trong trường hợp bạn buộc phải làm ca đêm, hãy cố gắng xây dựng lịch ngủ - thức tương đối cố định theo ca, kết hợp che bớt ánh sáng, hạn chế tiếng ồn khi ngủ ban ngày để giảm tác động của rối loạn nhịp sinh học.

2.3. Hạn chế thiết bị điện tử trước khi ngủ

Ánh sáng xanh từ thiết bị điện tử có thể ức chế melatonin - hormone kích thích cơ chế buồn ngủ tự nhiên. Sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ dễ khiến bạn khó đi vào giấc ngủ, ngủ không sâu, dễ tỉnh giấc giữa đêm.

Ngoài ra, các hoạt động kích thích não bộ (công việc căng thẳng, xem phim gây hồi hộp, lướt mạng xã hội quá lâu) cũng có thể khiến não bộ khó nghỉ ngơi để vào giấc ngủ.

Vì thế, để tránh ảnh hưởng đến giấc ngủ đêm, gây tình trạng mệt mỏi vào ban ngày, bạn hãy ngừng sử dụng thiết bị điện tử ít nhất 30 - 60 phút trước khi ngủ. Thay vào đó, bạn có thể đọc sách hoặc nghe nhạc thư giãn để cải thiện tinh thần và chất lượng giấc ngủ.

2.4. Cải thiện môi trường phòng ngủ

Không gian ngủ phù hợp cũng là yếu tố giúp nâng cao chất lượng giấc ngủ, đó giảm tình trạng mệt mỏi vào buổi sáng sau khi thức dậy. Bạn nên đảm bảo môi trường phòng ngủ yên tĩnh, thoáng mát, nhiệt độ phòng dễ chịu, tắt đèn hoặc dùng ánh sáng dịu nhẹ, dùng nệm và gối phù hợp để có được giấc ngủ chất lượng.

Hạn chế mang công việc, máy tính, tivi vào phòng ngủ để não bộ nhận diện đây thực sự là không gian nghỉ ngơi và đã đến thời điểm đi ngủ.

2.5. Tăng cường vận động thể chất

Tập thể dục mỗi ngày không chỉ cải thiện tuần hoàn máu mà còn giúp điều hòa giấc ngủ. Bạn có thể thực hiện việc này bằng cách đi bộ 30 phút/ngày, tập yoga hoặc thiền, vận động nhẹ vào buổi sáng để kích hoạt các hệ thống chức năng trong cơ thể,... 

Trước giờ ngủ bạn không nên tập luyện với cường độ cao vì có thể khiến cơ thể căng thẳng, mệt mỏi trong giấc ngủ đêm. Người có bệnh tim mạch, bệnh khớp, béo phì hoặc bệnh mạn tính khác nên trao đổi với bác sĩ để lựa chọn hình thức và cường độ vận động phù hợp, tránh gắng sức quá mức.

Thiền định trước khi ngủ giúp bạn có giấc ngủ chất lượng, giảm thiểu mệt mỏi sau khi thức dậy

2.6. Thăm khám và điều trị

Nếu đã thực hiện các biện pháp nêu trên nhưng tình trạng mệt mỏi không cải thiện hoặc bị đau đầu dữ dội, tim đập nhanh, hồi hộp, sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân,... bạn nên thăm khám bác sĩ chuyên khoa. 

Thông qua những kiểm tra chuyên sâu như đo huyết áp, nhịp tim, xét nghiệm máu, đo đường huyết, siêu âm tuyến giáp, điện giải đồ,... bác sĩ sẽ tìm ra nguyên nhân và trả lời để bạn biết tại sao sáng ngủ dậy hay bị mệt mỏi.

Trong trường hợp nguyên nhân gây mệt mỏi buổi sáng xuất phát từ bệnh lý như thiếu máu, rối loạn tuyến giáp, ngưng thở khi ngủ,... bác sĩ sẽ căn cứ trên nguyên nhân gây nên để có phương án điều trị hiệu quả. Tùy trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định thêm các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh hoặc tư vấn khám chuyên khoa phù hợp để tìm ra nguyên nhân tại sao sáng ngủ dậy hay bị mệt mỏi. Bạn không nên tự ý dùng thuốc an thần, thuốc ngủ hoặc tự tăng/giảm liều thuốc đang dùng mà không hỏi ý kiến bác sĩ.

Nếu thường xuyên cảm thấy mệt mỏi vào buổi sáng mà chưa tìm ra nguyên nhân, quý khách hàng có thể liên hệ Hotline 1900 56 56 56, đặt lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC.