1. Sáng ngủ dậy bị đắng miệng là bệnh gì?

Một số bệnh lý sau đây có thể là nguyên nhân gây nên cảm giác đắng miệng sau khi ngủ dậy:

1.1. Nguyên nhân tại miệng

Ban đêm, khi ngủ, lượng nước bọt được tiết ra giảm đáng kể. Nước bọt giúp làm sạch khoang miệng, trung hòa vi khuẩn và axit. Khi bị giảm tiết nước bọt, vi khuẩn và mảng bám dễ tích tụ hơn nên tạo ra mùi hôi và vị đắng sau khi thức dậy. Tuy nhiên, một số bệnh lý răng miệng cũng có thể là nguyên nhân gây nên tình trạng này:

1.1.1. Bệnh lý răng - lợi

Các bệnh lý răng - lợi như viêm lợi, viêm nha chu, sâu răng, áp xe chân răng,... có thể tạo ra dịch viêm hoặc mủ. Những chất tiết do viêm thường có vị đắng, mùi hôi nên rất dễ nhận thấy sau khi ngủ dậy.

Nếu ngủ dậy bị đắng miệng kèm theo chảy máu chân răng, đau nhức răng, hơi thở có mùi nặng thì bạn nên cảnh giác trước nguy cơ mắc các bệnh lý này.

1.1.2. Nấm miệng

Nhiễm nấm Candida trong khoang miệng thường gặp ở người dùng kháng sinh dài ngày, người suy giảm miễn dịch hoặc người có bệnh nền mạn tính. Khi bị Nấm miệng, người bệnh sẽ xuất hiện các mảng trắng hoặc vàng ở lưỡi gây cảm giác đau rát nhẹ kèm theo vị đắng ở miệng.

Tuy nhiên, nấm miệng không phải là nguyên nhân thường gặp nhất của tình trạng đắng miệng, và thường chỉ được nghĩ tới khi có các yếu tố nguy cơ nêu trên.

Nấm miệng có thể là nguyên nhân gây đắng miệng sau khi ngủ dậy

1.2. Nguyên nhân bệnh đường tiêu hóa

Nếu bạn đang băn khoăn không biết thường xuyên ngủ dậy bị đắng miệng là bệnh gì thì cũng có thể nghi ngờ nguyên nhân do bệnh lý đường tiêu hóa. 

Ban đêm, khi cơ thể ở tư thế nằm ngang, dịch trong dạ dày dễ trào ngược lên thực quản và thậm chí lên đến cổ họng, khoang miệng. Dịch này chứa axit và đôi khi có cả dịch mật, tạo nên cảm giác đắng hoặc chua khi vừa thức dậy.

Các bệnh lý đường tiêu hóa dễ gây cảm giác đắng miệng gồm:

1.2.1. Trào ngược dạ dày - thực quản 

Cơ vòng thực quản dưới hoạt động như một chiếc “van” ngăn không cho dịch dạ dày trào ngược lên trên. Khi van này suy yếu, axit dạ dày dễ trào ngược, nhất là khi nằm ngủ. Người mắc bệnh trào ngược dạ dày - thực quản thường cảm thấy đắng hoặc chua miệng vào buổi sáng, ợ nóng, ợ chua, nóng rát sau xương ức, ho khan về đêm, khàn tiếng buổi sáng,...

1.2.2. Viêm dạ dày, nhiễm vi khuẩn HP

Viêm dạ dày làm tăng tiết axit hoặc rối loạn tiêu hóa, khiến người bệnh dễ buồn nôn, đầy bụng, ăn không ngon miệng và có vị đắng sau khi ngủ dậy. Ngoài ra, người bị nhiễm vi khuẩn HP cũng rất dễ tái diễn các triệu chứng viêm loét, nhất là vào buổi sáng.

1.2.3. Trào ngược dịch mật

Ngoài axit dạ dày, dịch mật từ gan và túi mật cũng có thể trào ngược lên dạ dày và thực quản. Dịch mật có vị đắng đặc trưng nên nếu thường xuyên cảm thấy ngủ dậy bị đắng miệng rõ rệt thì đây có thể là một trong các nguyên nhân có thể được bác sĩ cân nhắc, thường sau khi đã loại trừ các nguyên nhân thường gặp hơn như trào ngược axit, bệnh răng miệng hoặc thói quen sinh hoạt.

Trào ngược mật thường đi kèm cảm giác buồn nôn, đau thượng vị, đầy bụng, khó tiêu,...

1.2.4. Suy giảm chức năng gan - mật

Gan và hệ mật có vai trò chuyển hóa và bài tiết dịch mật. Khi chức năng gan suy giảm hoặc có bệnh lý đường mật như viêm túi mật, sỏi mật,... quá trình bài tiết mật có thể bị rối loạn. Trường hợp này, người bệnh không chỉ cảm thấy đắng miệng sau khi ngủ dậy mà bị vàng da, đi tiểu sậm màu, mệt mỏi nhiều,... Vì thế, khi đang băn khoăn ngủ dậy bị đắng miệng là bệnh gì bạn cũng có thể nghĩ tới nguyên nhân này.

Nếu đồng thời xuất hiện thêm các dấu hiệu bất thường như vàng mắt, chán ăn, sụt cân, phù, đau hạ sườn phải... Khi đó, bạn cần đi thăm khám bác sĩ chuyên khoa gan mật ngay.

Mắc phải bệnh lý làm suy giảm chức năng gan - mật cũng có thể gây nên cảm giác đắng miệng

1.3. Nhiễm trùng đường hô hấp

Viêm xoang, viêm amidan hoặc viêm họng mạn tính,... thường làm tăng tiết dịch mũi - họng. Ban ngày, dịch mũi và dịch xoang được đào thải ra ngoài hoặc được nuốt xuống một cách tự nhiên. Tuy nhiên, khi nằm ngủ, nhất là ở tư thế ngửa, dịch nhầy dễ chảy ngược xuống phía sau họng. Phần dịch này có thể chứa vi khuẩn, tế bào viêm và chất nhầy đặc, tạo cảm giác đắng hoặc hôi miệng khi vừa thức dậy vào sáng hôm sau. 

Ngoài ra, người bệnh cũng sẽ bị nghẹt mũi, đau đầu, đau họng, đờm nhiều trong họng vào buổi sáng sau khi ngủ dậy,... 

1.4. Một số nguyên nhân khác thường gặp

Bên cạnh các bệnh lý kể trên, vị đắng trong miệng sau khi ngủ dậy còn có thể liên quan đến:

• Thuốc đang sử dụng: một số loại kháng sinh, thuốc tim mạch, thuốc huyết áp, thuốc điều trị bệnh lý thần kinh, vitamin, khoáng chất,... có thể gây vị đắng hoặc vị kim loại trong miệng.
• Khô miệng, mất nước: uống ít nước, thở bằng miệng khi ngủ, dùng thuốc gây khô miệng, hoặc một số bệnh lý tuyến nước bọt.
• Thói quen sinh hoạt: hút thuốc lá, uống rượu bia, cà phê, ăn nhiều thức ăn cay, chua, nhiều dầu mỡ hoặc có vị đắng trước khi ngủ.
• Thay đổi nội tiết và bệnh lý toàn thân: phụ nữ mang thai, mãn kinh, đái tháo đường, suy thận, rối loạn tuyến giáp... cũng có thể gây rối loạn vị giác và cảm giác đắng miệng.

Vì vậy, không nên tự kết luận nguyên nhân chỉ dựa trên triệu chứng đắng miệng mà cần được bác sĩ khai thác bệnh sử và khám toàn diện.

2. Chẩn đoán nguyên nhân gây đắng miệng sau khi ngủ dậy bằng cách nào?

Muốn biết chính xác tình trạng ngủ dậy bị đắng miệng là bệnh gì, cách tốt nhất người bệnh nên làm là thăm khám bác sĩ chuyên khoa. Để tìm ra nguyên nhân gây nên triệu chứng này, bác sĩ thường:

2.1. Khám lâm sàng

Bác sĩ sẽ đặt ra các câu hỏi về tiền sử bệnh lý, loại thuốc đang sử dụng, thời điểm xuất hiện triệu chứng và các biểu hiện khác đi kèm. Dựa trên thông tin thu thập được, bác sĩ sẽ dùng dụng cụ chuyên dụng để khám vùng miệng - họng và có thể phối hợp khám tiêu hóa, tai mũi họng, hoặc các chuyên khoa khác nếu cần..

2.2. Chẩn đoán cận lâm sàng

Một số phương pháp kiểm tra cận lâm sàng sau đây sẽ được bác sĩ chỉ định cho từng trường hợp cụ thể như:

• Xét nghiệm máu kiểm tra chức năng gan.
• Test hơi thở tìm vi khuẩn HP dạ dày.
• Xét nghiệm vi sinh nếu nghi ngờ nhiễm nấm.
• Nội soi tiêu hóa đánh giá viêm dạ dày hoặc lấy mẫu sinh thiết nếu cần.
• Nội soi mũi - họng, chụp X-quang, chụp CT- Scanner xoang.

Không phải ai bị đắng miệng cũng cần thực hiện đầy đủ các xét nghiệm và nội soi trên. Bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định dựa trên mức độ triệu chứng, thời gian kéo dài và các dấu hiệu cảnh báo đi kèm.

2.3. Khi nào cần đi khám ngay?

Bạn nên đi khám sớm nếu:

• Vị đắng trong miệng kéo dài nhiều tuần không cải thiện.
• Kèm theo sụt cân, chán ăn, nuốt nghẹn, nuốt đau, nôn ói, đau ngực, khó thở.
• Có dấu hiệu vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, đau bụng dữ dội hoặc đau vùng hạ sườn phải.
• Nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc phân có lẫn máu.

Đây là những dấu hiệu báo động có thể liên quan đến các bệnh lý tiêu hóa hoặc gan mật nghiêm trọng, cần được bác sĩ thăm khám và xử trí kịp thời.

Người bệnh trong quá trình lấy máu xét nghiệm chức năng gan tìm nguyên nhân gây đắng miệng

3. Phương hướng khắc phục tình trạng đắng miệng sau khi ngủ dậy

Sau khi đã tìm ra nguyên nhân ngủ dậy bị đắng miệng là bệnh gì, bác sĩ sẽ có hướng xử trí phù hợp đối với mỗi bệnh nhân, như: 

3.1. Vệ sinh và điều trị bệnh lý răng miệng

Người bệnh cần đánh răng ít nhất 2 lần/ngày kết hợp dùng chỉ nha khoa và dụng cụ cào lưỡi nhẹ nhàng để loại mảng bám. Ngoài ra, bác sĩ cũng sẽ hướng dẫn người bệnh dùng dung dịch súc miệng hoặc nước muối sinh lý để loại bỏ bớt vi khuẩn trong khoang miệng. Các bệnh lý sâu răng, viêm lợi, viêm nha chu,... gây nên triệu chứng đắng miệng cũng sẽ được điều trị dứt điểm.

Lưu ý, tránh lạm dụng nước súc miệng chứa cồn vì có thể làm khô miệng hơn.

3.2. Điều trị bệnh trào ngược dạ dày - thực quản

Bệnh nhân bị trào ngược dạ dày - thực quản thường được bác sĩ kê đơn thuốc: antacid, thuốc ức chế bơm proton (PPI) và hướng dẫn thay đổi lối sống bằng cách tránh ăn đồ cay, chua, đồ chiên rán trước khi ngủ, ăn thành nhiều bữa nhỏ, ngủ kê đầu cao 10 - 15cm,...

Việc dùng thuốc cần tuân thủ đúng chỉ định, liều lượng và thời gian điều trị do bác sĩ hướng dẫn, người bệnh không nên tự ý mua và sử dụng PPI hoặc antacid kéo dài vì có thể gây tác dụng phụ và che lấp triệu chứng bệnh nặng.

3.3. Điều trị HP dạ dày

Nếu bệnh nhân dương tính với HP dạ dày, bác sĩ sẽ kê đơn thuốc gồm kháng sinh và thuốc giảm tiết axit để tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh diệt HP, vì phác đồ điều trị cần tuân theo hướng dẫn chuyên môn và thường phải được kiểm tra lại sau điều trị để đánh giá đã hết vi khuẩn hay chưa.

3.4. Điều trị các nguyên nhân khác

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể:

• Điều trị viêm xoang, viêm họng, viêm amidan, kiểm soát tốt tình trạng nhiễm trùng đường hô hấp.
• Điều chỉnh hoặc thay đổi loại thuốc đang sử dụng nếu nghi ngờ thuốc gây đắng miệng (theo chỉ định bác sĩ).
• Điều trị bệnh gan - mật, đái tháo đường, bệnh thận, rối loạn nội tiết và các bệnh toàn thân khác nếu được xác định là nguyên nhân gây đắng miệng.

3.5. Thay đổi lối sống và thói quen sinh hoạt

Dù nguyên nhân là gì, bạn cũng nên:

• Uống đủ nước trong ngày, hạn chế khô miệng kéo dài.
• Giữ vệ sinh răng miệng tốt, khám nha khoa định kỳ.
• Hạn chế hút thuốc lá, rượu bia, cà phê, nước ngọt có ga.
• Tránh ăn quá no, ăn sát giờ ngủ, hạn chế thức ăn quá cay, chua, nhiều dầu mỡ.
• Duy trì cân nặng hợp lý, ngủ nghỉ điều độ, hạn chế thức khuya.

Từ những chia sẻ trên đây có thể thấy rằng, đắng miệng sau khi ngủ dậy có thể là triệu chứng của nhiều bệnh lý cũng như do thói quen sinh hoạt và thuốc đang sử dụng. Chỉ khi xác định được chính xác nguyên nhân ngủ dậy bị đắng miệng là bệnh gì bác sĩ mới đưa ra phương án điều trị hiệu quả. Người bệnh không nên tự chẩn đoán hoặc tự dùng thuốc, mà nên đi khám khi triệu chứng kéo dài, ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt, hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường khác. 

Quý khách hàng cần thăm khám, chẩn đoán đúng nguyên nhân gây đắng miệng có thể liên hệ đặt lịch cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56.